Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων και ενεργειακής αβεβαιότητας, οι τοποθετήσεις εκπροσώπων της βιομηχανίας και της ενέργειας κατέδειξαν ότι η μετάβαση σε ένα βιώσιμο παραγωγικό μοντέλο δεν αποτελεί επιλογή, αλλά μονόδρομο – με σημαντικές όμως προκλήσεις σε επίπεδο κόστους, υποδομών και συντονισμού πολιτικών.
Κυκλική οικονομία: Από ανάγκη σε στρατηγική επιλογή για τη βιομηχανία
Η πρόεδρος του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ), Λουκία Σαράντη, έθεσε στο επίκεντρο της συζήτησης τη σημασία της κυκλικής οικονομίας, υπογραμμίζοντας ότι για τη βιομηχανία «δεν είναι απλώς μια τάση, αλλά μία αδήριτη ανάγκη». Όπως ανέφερε, η σταδιακή εξάντληση των φυσικών πόρων επιβάλλει ένα νέο μοντέλο παραγωγής, στο οποίο «ό,τι για μία βιομηχανία αποτελεί απόβλητο, μπορεί να μετατραπεί σε πρώτη ύλη για μία άλλη».
Η ίδια σημείωσε ότι τα τελευταία χρόνια καταγράφεται σημαντική κινητικότητα, κυρίως μέσω της συνεργασίας επιχειρήσεων με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα, όπου αναζητούνται λύσεις επαναχρησιμοποίησης υλικών. Παράλληλα, τόνισε ότι η κυκλική οικονομία δεν αφορά μόνο τη βιομηχανία, αλλά και την καθημερινότητα των πολιτών, επισημαίνοντας με έμφαση ότι «τίποτα δεν πρέπει να πετιέται», προειδοποιώντας πως διαφορετικά «ο πλανήτης θα μετατραπεί σε μία απέραντη χωματερή».
Ωστόσο, αναγνώρισε ότι η Ελλάδα δεν βρίσκεται ακόμη στο επιθυμητό επίπεδο, ούτε ως οικονομία ούτε ως κοινωνία. Όπως είπε, η καλλιέργεια σχετικής κουλτούρας θα πρέπει να ξεκινά ήδη από το σχολείο, ενώ υπογράμμισε ότι παρωχημένες αντιλήψεις γύρω από την ποιότητα των ανακυκλωμένων προϊόντων αρχίζουν πλέον να καταρρίπτονται. «Οι νέοι καταναλωτές προτιμούν προϊόντα που επαναχρησιμοποιούνται ή προέρχονται από ανακύκλωση – αυτό είναι το momentum», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Επενδύσεις και θεσμικά κενά φρενάρουν την πρόοδο
Παρά τη θετική κατεύθυνση, η κα Σαράντη ανέδειξε σημαντικές δομικές αδυναμίες. Όπως εξήγησε, η ενσωμάτωση της κυκλικής οικονομίας στη βιομηχανία απαιτεί εκτεταμένες επενδύσεις, καθώς συχνά χρειάζεται αναβάθμιση ή αντικατάσταση παραγωγικού εξοπλισμού. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο ζήτημα του συντονισμού πολιτικών, σημειώνοντας ότι το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη κινήτρων, αλλά η απουσία ενός συνεκτικού σχεδιασμού. Παρά την ύπαρξη ευρωπαϊκών εργαλείων, όπως το Circular Economy Action Plan και το Critical Raw Materials Act, «οι δράσεις δεν έχουν συνδυαστεί αποτελεσματικά», με αποτέλεσμα οι επιχειρήσεις να καλούνται να κινηθούν μέσα από πολύπλοκες διαδικασίες που απαιτούν τη συνεργασία πολλών υπουργείων.
«Όταν μία βιομηχανία θέλει να εντάξει στοιχεία κυκλικής οικονομίας, χρειάζεται συντονισμό μεταξύ του Υπουργείου Περιβάλλοντος και του Υπουργείου Ανάπτυξης. Αυτό ακόμη δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε», σημείωσε, προσθέτοντας ότι βρίσκεται σε εξέλιξη συζήτηση για τη βελτίωση του πλαισίου.
Μονόδρομος η πράσινη μετάβαση – παρά το υψηλότερο κόστος
Αναφερόμενη στη διεθνή συγκυρία, η πρόεδρος του ΣΒΕ υπογράμμισε ότι, ανεξαρτήτως πολιτικών εξελίξεων, η μετάβαση στην κυκλική οικονομία και τη βιωσιμότητα δεν μπορεί να ανακοπεί. «Είναι ένα ποτάμι που έχει πάρει τον δρόμο του και δεν μπορεί να αλλάξει», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Παραδέχθηκε ότι η χρήση ανακυκλωμένων υλικών συχνά συνεπάγεται υψηλότερο κόστος για τις επιχειρήσεις, ωστόσο τόνισε ότι η πίεση από την έλλειψη πόρων και τις επιστημονικές προειδοποιήσεις καθιστά τη μετάβαση αναπόφευκτη. Σε αυτό το πλαίσιο, υπογράμμισε τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην ενίσχυση των πολιτικών πίεσης προς μία κοινή παγκόσμια κατεύθυνση.
Το ενεργειακό κόστος «γονατίζει» τη βιομηχανία
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η τοποθέτηση της κας Σαράντη για το ενεργειακό κόστος, το οποίο χαρακτήρισε βασικό ανασταλτικό παράγοντα για την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής βιομηχανίας. Όπως ανέφερε, «χωρίς χαμηλού κόστους και υψηλής ποιότητας ενέργεια, η βιομηχανία δεν μπορεί να αναπτυχθεί». Επισήμανε ότι τα τελευταία χρόνια οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα επιβαρύνονται σημαντικά περισσότερο σε σχέση με ανταγωνιστικές χώρες, όπως η Βουλγαρία, η Γερμανία και η Ιταλία. Παράλληλα, ανέδειξε τα προβλήματα των ενεργειακών δικτύων στην περιφέρεια, τα οποία δυσκολεύουν τη σύνδεση με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
«Η βιομηχανία χρειάζεται σαφή εικόνα για το ενεργειακό μείγμα της χώρας και για το αν θα έχει πρόσβαση σε ανταγωνιστικές τιμές ρεύματος», σημείωσε, καλώντας την Πολιτεία να προχωρήσει σε στρατηγικές αποφάσεις και να διαμορφώσει ένα σταθερό πλαίσιο.
Βόρεια Ελλάδα: Πύλη εξωστρέφειας και ενεργειακός κόμβος
Από την πλευρά του, ο Διευθυντής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων του Ομίλου Motor Oil, Κωνσταντίνος Χατζηφώτης, ανέδειξε τον κομβικό ρόλο της Βόρειας Ελλάδας στο νέο ενεργειακό και γεωπολιτικό περιβάλλον. Όπως τόνισε, η περιοχή αποτελεί «διέξοδο εξωστρέφειας της χώρας» και κρίσιμο σημείο πρόσβασης στις ενεργειακές αγορές.
Υπογράμμισε ότι οι γεωπολιτικές κρίσεις, από τη Μέση Ανατολή έως την Ουκρανία, έχουν αναδείξει την ενεργειακή ασφάλεια ως βασικό παράγοντα οικονομικής σταθερότητας και εθνικής κυριαρχίας. «Δεν μιλάμε πλέον μόνο για εφοδιαστική αλυσίδα, αλλά για το αν έχουμε πρόσβαση σε ενέργεια», ανέφερε.
Επιπλέον, σημείωσε ότι η ενεργειακή μετάβαση στην Ευρώπη σχεδιάστηκε υπό διαφορετικές συνθήκες, πριν από την πανδημία και τις πρόσφατες κρίσεις, γεγονός που καθιστά αναγκαία μία πιο ρεαλιστική προσέγγιση. «Η μετάβαση απαιτεί ισορροπία μεταξύ ασφάλειας, βιωσιμότητας και κόστους», σημείωσε, εξηγώντας ότι σε περιόδους κρίσης οι χώρες δίνουν προτεραιότητα στην ασφάλεια εφοδιασμού.
Ελλείψεις σε υποδομές και ανάγκη επενδύσεων
Ο κ. Χατζηφώτης στάθηκε ιδιαίτερα στις ελλείψεις υποδομών στην Ελλάδα, επισημαίνοντας ότι η χώρα δεν μπορεί ακόμη να αξιοποιήσει πλήρως το δυναμικό της ως ενεργειακός κόμβος. Όπως ανέφερε, απαιτούνται σημαντικές επενδύσεις στα ηλεκτρικά δίκτυα και στις υποδομές αποθήκευσης ενέργειας.
«Δεν μπορούμε να απορροφήσουμε την πράσινη ενέργεια που παράγουμε, ούτε να την αποθηκεύσουμε επαρκώς», σημείωσε, προσθέτοντας ότι η γεωγραφική θέση της Ελλάδας –στο ενεργειακό τόξο που εκτείνεται από τη Μέση Ανατολή έως την Ευρώπη– αποτελεί στρατηγικό πλεονέκτημα που δεν έχει ακόμη αξιοποιηθεί πλήρως.
Η στρατηγική της Motor Oil: επενδύσεις σε ΑΠΕ, αποθήκευση και κυκλική οικονομία
Αναφερόμενος στη στρατηγική του Ομίλου Motor Oil, ο κ. Χατζηφώτης υπογράμμισε την ανάγκη συνεχούς προσαρμογής σε ένα περιβάλλον ταχύτατων αλλαγών. Όπως είπε, η εταιρεία έχει ενισχύσει την εξωστρέφειά της, εξάγοντας πάνω από το 70% της παραγωγής της, εκ των οποίων το 65% εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στο πεδίο των επενδύσεων, ανέδειξε τη δυναμική παρουσία του Ομίλου στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, σημειώνοντας ότι μέσα σε πέντε χρόνια εξελίχθηκε σε έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πράσινης ενέργειας στη χώρα. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε σε έργα αποθήκευσης ενέργειας, όπως η μονάδα στη Φλώρινα, συνολικής ισχύος 72 MW και χωρητικότητας 144 MWh.
Παράλληλα, παρουσίασε το επενδυτικό αποτύπωμα στη Βόρεια Ελλάδα, με έργα φωτοβολταϊκών σε Κοζάνη, Κιλκίς και Σέρρες, αλλά και τη λειτουργία της μονάδας ηλεκτροπαραγωγής στην Κομοτηνή, ισχύος 870 MW, σε συνεργασία με την ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στην κυκλική οικονομία, επισημαίνοντας ότι για τον Όμιλο δεν περιορίζεται στη διαχείριση απορριμμάτων, αλλά συνδέεται άμεσα με την παραγωγή ενέργειας. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε σε επενδύσεις σε εταιρείες περιβαλλοντικής διαχείρισης και σε σχέδια αξιοποίησης αποβλήτων για την παραγωγή καυσίμων, όπως η μεθανόλη, με εφαρμογές ακόμη και στη ναυτιλία.
Η επόμενη μέρα: συντονισμός, υποδομές και στρατηγικές αποφάσεις
Κοινός παρονομαστής των τοποθετήσεων ήταν η ανάγκη για καλύτερο συντονισμό μεταξύ κράτους και επιχειρήσεων, καθώς και για σαφείς στρατηγικές επιλογές σε επίπεδο ενέργειας και βιομηχανικής πολιτικής. Η Βόρεια Ελλάδα, με τη γεωγραφική της θέση και το παραγωγικό της αποτύπωμα, μπορεί να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στη νέα εποχή, υπό την προϋπόθεση ότι θα ενισχυθούν οι υποδομές, θα μειωθεί το ενεργειακό κόστος και θα επιταχυνθεί η μετάβαση σε ένα κυκλικό και βιώσιμο παραγωγικό μοντέλο.
Το στοίχημα συνεπώς για την ελληνική βιομηχανία δεν είναι μόνο η προσαρμογή στις νέες συνθήκες, αλλά η ενεργός διαμόρφωση του μέλλοντος της οικονομίας, σε ένα περιβάλλον όπου η ενέργεια, η καινοτομία και η βιωσιμότητα αποτελούν πλέον αλληλένδετες έννοιες.
