«Καμία διαπραγμάτευση με το Ιράν» λένε οι ΗΠΑ - 200 αεροπορικές επιδρομές σε 24 ώρες από το Ισραήλ

Οι διεθνείς οικονομικές εξελίξεις των τελευταίων ημερών, όπως οι σημαντικές διακυμάνσεις στις τιμές του πετρελαίου, η αύξηση του ενεργειακού κόστους, η άνοδος του κόστους μεταφορών καθώς και η γενικότερη γεωπολιτική και οικονομική αβεβαιότητα, δημιουργούν ένα ιδιαίτερα σύνθετο επιχειρηματικό περιβάλλον. Οι παράγοντες αυτοί επιδρούν άμεσα στη λειτουργία των επιχειρήσεων, επηρεάζοντας το κόστος παραγωγής, την ανταγωνιστικότητα και τη χρηματοοικονομική τους σταθερότητα.

Στο πλαίσιο αυτό, διαμορφώνονται συνθήκες που ενδέχεται να οδηγήσουν σε μια επαπειλούμενη οικονομική κρίση. Οι επιχειρήσεις καλούνται συνεπώς να εξετάσουν το επίπεδο ανθεκτικότητάς τους, προκειμένου να αξιολογήσουν την ικανότητά τους να ανταποκριθούν σε ένα περιβάλλον αυξημένων κινδύνων και αβεβαιότητας.

Το παρόν άρθρο παρουσιάζει, με απλό και κατανοητό τρόπο, μια τεχνοκρατική προσέγγιση που εντάσσεται στο πεδίο του χρηματοοικονομικού μάνατζμεντ (Financial Management). Στόχος είναι να παρουσιαστεί η μεθοδολογία με την οποία μπορεί να εξεταστεί το επίπεδο ανθεκτικότητας μιας επιχείρησης όταν το επιχειρηματικό περιβάλλον καθίσταται ολοένα και πιο δύσκολο.

Το θέμα αυτό παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για ένα ευρύ φάσμα οικονομικών φορέων, όπως επιχειρηματίες, στελέχη επιχειρήσεων, στελέχη τραπεζών, αλλά και γενικότερα για τις παραγωγικές τάξεις της οικονομίας. Μεταξύ των βασικών θεμάτων που εξετάζονται περιλαμβάνονται:

• η μέτρηση του επιπέδου ανθεκτικότητας της επιχείρησης,
• η έννοια και η σημασία των σχετικών χρηματοοικονομικών δεικτών,
• η επιχειρηματική βιωσιμότητα της επιχείρησης,
• η δανειακή βιωσιμότητα,
• καθώς και η διαδικασία ελέγχου αντοχής (stress test) μιας επιχείρησης σε δυσμενή οικονομικά σενάρια.
   

Τα στάδια της μεθοδολογικής προσέγγισης

 

Η μεθοδολογική προσέγγιση που παρουσιάζεται στο άρθρο αναπτύσσεται σε διαδοχικά στάδια, με στόχο την κατανόηση και την πρακτική εφαρμογή της αξιολόγησης της ανθεκτικότητας μιας επιχείρησης.

Στην πρώτη φάση παρουσιάζονται οι βασικοί ορισμοί και το εννοιολογικό περιεχόμενο των βασικών παραμέτρων που χρησιμοποιούνται στην ανάλυση. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται έννοιες όπως:

• επιχειρηματική βιωσιμότητα,
• δανειακή βιωσιμότητα,
• ανάγκες κεφαλαίου κίνησης,
• καθαρός δανεισμός (Net Debt),
• λειτουργική κερδοφορία (EBITDA).

 

Στη συνέχεια παρουσιάζεται ένα πρακτικό παράδειγμα εφαρμογής της μεθοδολογίας, ώστε να γίνει κατανοητός ο τρόπος με τον οποίο οι παραπάνω έννοιες και δείκτες χρησιμοποιούνται στην πράξη για την αξιολόγηση της οικονομικής αντοχής μιας επιχείρησης.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν τον βασικό κορμό της ελληνικής οικονομίας. Στην περίπτωση αυτών των επιχειρήσεων παρουσιάζονται απλοποιημένες προσεγγίσεις εφαρμογής της μεθοδολογίας, ώστε να μπορούν να αξιοποιηθούν ακόμη και όταν τα διαθέσιμα οικονομικά δεδομένα είναι περιορισμένα.

Τέλος, το άρθρο ολοκληρώνεται με την παρουσίαση των βασικών συμπερασμάτων που προκύπτουν από την ανάλυση, καθώς και με συγκεκριμένες προτάσεις για τη βελτίωση της οικονομικής ανθεκτικότητας των επιχειρήσεων σε περιόδους οικονομικής αστάθειας.

Ορισμοί και εννοιολογικό περιεχόμενο των βασικών παραμέτρων

 

Για την αξιολόγηση της ανθεκτικότητας μιας επιχείρησης σε συνθήκες οικονομικής αβεβαιότητας είναι απαραίτητο να αποσαφηνιστούν ορισμένες βασικές έννοιες και χρηματοοικονομικοί δείκτες. Οι έννοιες αυτές αποτελούν το βασικό εργαλείο με το οποίο εξετάζεται η βιωσιμότητα και η χρηματοοικονομική σταθερότητα μιας επιχείρησης.

Επιχειρηματική βιωσιμότητα (Business Viability)

Η επιχειρηματική βιωσιμότητα αναφέρεται στην ικανότητα μιας επιχείρησης να λειτουργεί μακροχρόνια με τρόπο οικονομικά αποδοτικό, δημιουργώντας επαρκή έσοδα ώστε να καλύπτει το λειτουργικό κόστος, τις επενδυτικές ανάγκες και τις χρηματοοικονομικές της υποχρεώσεις.

Μια επιχείρηση θεωρείται βιώσιμη όταν:

• παράγει σταθερά λειτουργικά κέρδη,
• διατηρεί ικανοποιητικά επίπεδα ρευστότητας,
• έχει δυνατότητα χρηματοδότησης της ανάπτυξής της,
• μπορεί να ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις προς πιστωτές και προμηθευτές.

Η επιχειρηματική βιωσιμότητα δεν αφορά μόνο την παρούσα οικονομική κατάσταση της επιχείρησης αλλά και τις μελλοντικές της προοπτικές.

Δανειακή βιωσιμότητα (Debt Sustainability)

Η δανειακή βιωσιμότητα αναφέρεται στην ικανότητα της επιχείρησης να εξυπηρετεί τις δανειακές της υποχρεώσεις με βάση τις ταμειακές ροές που δημιουργεί.

Η αξιολόγηση της δανειακής βιωσιμότητας εξετάζει κυρίως:

• το επίπεδο δανεισμού της επιχείρησης
• την ικανότητα αποπληρωμής δανείων
• τη σχέση μεταξύ λειτουργικής κερδοφορίας και δανειακών υποχρεώσεων

Σε περιόδους οικονομικής κρίσης, η δανειακή βιωσιμότητα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς πολλές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εξυπηρέτηση του χρέους τους.

Κεφάλαιο κίνησης (Working Capital)

Το κεφάλαιο κίνησης εκφράζει τους πόρους που διαθέτει μια επιχείρηση για τη χρηματοδότηση της καθημερινής της λειτουργίας.

Υπολογίζεται ως:

Κεφάλαιο κίνησης = Κυκλοφορούν ενεργητικό – Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις

Ένα θετικό επίπεδο κεφαλαίου κίνησης σημαίνει ότι η επιχείρηση έχει τη δυνατότητα να καλύπτει τις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις της χωρίς να αντιμετωπίζει προβλήματα ρευστότητας.

Καθαρός δανεισμός (Net Debt)

Ο καθαρός δανεισμός αποτελεί έναν σημαντικό δείκτη για την αξιολόγηση της χρηματοοικονομικής διάρθρωσης μιας επιχείρησης.

Υπολογίζεται ως:

Καθαρός δανεισμός = Συνολικός δανεισμός – Ταμειακά διαθέσιμα

Ο δείκτης αυτός δείχνει το πραγματικό επίπεδο χρέους που επιβαρύνει την επιχείρηση μετά την αφαίρεση των διαθεσίμων.

Λειτουργική κερδοφορία (EBITDA)

Το EBITDA (Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization) αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δείκτες μέτρησης της λειτουργικής απόδοσης μιας επιχείρησης.

Ο δείκτης αυτός εκφράζει τα λειτουργικά κέρδη της επιχείρησης πριν από:

• τόκους
• φόρους
• αποσβέσεις

Το EBITDA χρησιμοποιείται ευρέως από τράπεζες, επενδυτές και αναλυτές για την αξιολόγηση της λειτουργικής δυναμικής μιας επιχείρησης.

Εφαρμογή της μεθοδολογίας – Πρακτικό παράδειγμα

 

Για την καλύτερη κατανόηση της μεθοδολογίας παρουσιάζεται ένα απλό παράδειγμα εφαρμογής.

Υποθέτουμε μια επιχείρηση με τα ακόλουθα οικονομικά στοιχεία:

Υπολογισμός καθαρού δανεισμού

 

Καθαρός δανεισμός = 5.000.000 – 500.000
Καθαρός δανεισμός = 4.500.000 €

Δείκτης μόχλευσης

 

Ένας βασικός δείκτης που χρησιμοποιείται είναι:

Net Debt / EBITDA

Στο παράδειγμά μας:

4.500.000 / 1.500.000 = 3

Η τιμή αυτή δείχνει ότι η επιχείρηση χρειάζεται περίπου τρία χρόνια λειτουργικής κερδοφορίας για να αποπληρώσει τον καθαρό δανεισμό της.

Γενικά:

κάτω από 3 → ικανοποιητικό επίπεδο
3 έως 5 → μέτριος κίνδυνος
πάνω από 5 → υψηλός χρηματοοικονομικός κίνδυνος
  

Stress test αντοχής της επιχείρησης

 

Σε συνθήκες οικονομικής αβεβαιότητας είναι χρήσιμο να εξετάζεται πώς επηρεάζεται η επιχείρηση από δυσμενή οικονομικά σενάρια.

Ας υποθέσουμε ότι λόγω αύξησης του ενεργειακού κόστους και των μεταφορικών δαπανών το EBITDA μειώνεται κατά 30%.

Νέο EBITDA = 1.050.000 €

Τότε ο δείκτης γίνεται:

4.500.000 / 1.050.000 = 4,28

Η μεταβολή αυτή δείχνει ότι η χρηματοοικονομική θέση της επιχείρησης επιδεινώνεται σημαντικά.

Με τη μέθοδο των stress tests μπορούν να εξεταστούν διαφορετικά σενάρια όπως:

αύξηση ενεργειακού κόστους

• μείωση πωλήσεων
• αύξηση επιτοκίων
• καθυστερήσεις εισπράξεων

Με τον τρόπο αυτό η διοίκηση της επιχείρησης μπορεί να αξιολογήσει εγκαίρως τους κινδύνους και να λάβει τα κατάλληλα μέτρα.

Συμπεράσματα και προτάσεις

 

Η αυξημένη οικονομική αβεβαιότητα που χαρακτηρίζει το σημερινό επιχειρηματικό περιβάλλον καθιστά αναγκαία τη συστηματική αξιολόγηση της ανθεκτικότητας των επιχειρήσεων.

Η χρήση χρηματοοικονομικών δεικτών, όπως το EBITDA, ο καθαρός δανεισμός και οι δείκτες μόχλευσης, επιτρέπει την αντικειμενική αξιολόγηση της οικονομικής κατάστασης μιας επιχείρησης.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η εφαρμογή μεθόδων stress testing, μέσω των οποίων μπορεί να εξεταστεί η επίδραση πιθανών δυσμενών εξελίξεων στα οικονομικά αποτελέσματα της επιχείρησης.

Για τον λόγο αυτό προτείνονται τα εξής:

Συστηματική παρακολούθηση των βασικών χρηματοοικονομικών δεικτών.

• Περιορισμός του υπερβολικού δανεισμού.
• Βελτίωση της διαχείρισης του κεφαλαίου κίνησης.
• Δημιουργία ταμειακών αποθεμάτων ασφαλείας.
• Ανάπτυξη εναλλακτικών στρατηγικών αντιμετώπισης οικονομικών κρίσεων.

 

Η έγκαιρη αξιολόγηση της οικονομικής ανθεκτικότητας μιας επιχείρησης μπορεί να συμβάλει αποφασιστικά στην πρόληψη σοβαρών οικονομικών προβλημάτων και στη διασφάλιση της μακροχρόνιας βιωσιμότητάς της.

*Ο Δρ. Δημήτριος Καμπούρης είναι Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Ειδικός επιστήμονας σε θέματα χρηματοοικονομικής διοίκησης και εξυγίανσης επιχειρήσεων