Σε μια εποχή που η οικονομική κρίση αποτελεί πίεση για χιλιάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις, η ανάγκη για ουσιαστικές λύσεις εμφανίζεται πιο επιτακτική από ποτέ.

Ο νέος Πτωχευτικός Κώδικας και ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών έρχονται να δώσουν απαντήσεις σε ένα πρόβλημα που ταλαιπωρεί χρόνια την ελληνική κοινωνία: τη διαχείριση χρεών προς τις τράπεζες, το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία.

Ο νέος Πτωχευτικός Κώδικας δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική αλλαγή στη νομοθεσία. Εισάγει μια νέα φιλοσοφία, βασισμένη στη λογική της «δεύτερης ευκαιρίας». Για πρώτη φορά στα ελληνικά χρονικά δίνεται η δυνατότητα σε πολίτες και επιχειρήσεις που βρίσκονται σε πραγματική αδυναμία πληρωμής είτε να ρυθμίσουν συνολικά τις οφειλές τους, εφόσον δεν υπάρχει άλλη λύση, είτε να απαλλαγούν εντελώς από τα χρέη μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Πρόκειται, δηλαδή, για μία ουσιαστική τομή καθόσον κανείς δεν μένει πλέον εγκλωβισμένος εφ’ όρου ζωής στα χρέη.

Παράλληλα, ο εξωδικαστικός μηχανισμός λειτουργεί ως ένα γρήγορο και ευέλικτο εργαλείο ρύθμισης οφειλών χωρίς την ανάγκη εμπλοκής διαδικαστικών διαδικασιών. Μέσω μιας ψηφιακής πλατφόρμας ο οφειλέτης, μπορεί να πετύχει ρύθμιση σε πολλές δόσεις και συγκεκριμένα έως 240 δόσεις για οφειλές προς το Δημόσιο και έως 420 δόσεις για οφειλές προς τράπεζες καθώς και σημαντικές μειώσεις σε τόκους και προσαυξήσεις. Πρόκειται ουσιαστικά για μια πρώτη γραμμή άμυνας πριν οδηγηθεί κάποιος στην Πτώχευση.

Η βασική διαφορά τους έγκειται στα εξής: Ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών απευθύνεται σε όσους έχουν ακόμα τη δυνατότητα αποπληρωμής των χρεών και θέλουν να διατηρήσουν την περιουσία τους. Πρόκειται, δηλαδή, για μια λύση που απευθύνεται στον οφειλέτη που μπορεί να σταθεί οικονομικά, αν του δοθεί χρόνος. Αντίθετα, ο Πτωχευτικός Κώδικας αφορά σε περιπτώσεις πλήρους οικονομικής κατάρρευσης όπου δεν υπάρχει καμία πιθανότητα αποπληρωμής των χρεών. Με την επιλογή αυτή, επέρχεται ρευστοποίηση τηςπεριουσίας, ενώ παράλληλα ο οφειλέτης απαλλάσσεται οριστικά από τα χρέη, προσφέροντάς του ουσιαστικά μια λύση δεύτερης ευκαιρίας όταν διαπιστώνεται ότι δεν υφίστανται πλέον άλλες εφικτές λύσεις.

Κρίσιμο παραμένει το ερώτημα ποιο εργαλείο πρέπει να επιλέξει ο οφειλέτης και πότε. Η απάντηση δεν είναι ίδια για όλους. Υπάρχει η σωστή λύση για τον καθένα. Σε περίπτωση όπου υπάρχει εισόδημα και προοπτική ανάκαμψης, ο εξωδικαστικός μηχανισμός αποτελεί την πιο ενδεδειγμένη λύση. Αντίθετα, στις περιπτώσεις που παρουσιάζεται πλήρης αδυναμία διαχείρισης των χρεών κρίνεται αναγκαίο να επιλέγεται η οδός της Πτώχευσης που προβλέπει απαλλαγή των χρεών.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν και τα μέτρα προστασίας που έχουν θεσπιστεί, ιδίως για τα ευάλωτα νοικοκυριά. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η δυνατότητα παραμονής του οφειλέτη στην κύρια κατοικία ως ενοικιαστή, καθώς και η δημιουργία φορέα απόκτησης και επαναμίσθωσης κατοικιών. Επιπλέον, προβλέπονται προγράμματα επιδότησης δόσεων καθώς και κρατική συμβολή στην αποπληρωμή, για όσους δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Παράλληλα, έχουν γίνει βελτιώσεις στον εξωδικαστικό μηχανισμό με πιο ευνοϊκές ρυθμίσεις, όπως για παράδειγμα, η υποχρεωτική αιτιολόγηση των απορρίψεων από τις τράπεζες καθώς και η διεύρυνση των κριτηρίων ένταξης σε αυτόν.

Φαίνεται λοιπόν, ότι ο νέος Πτωχευτικός Κώδικας και ο εξωδικαστικός μηχανισμός δεν είναι δύο αντίπαλα εργαλεία αλλά συμπληρωματικά μέσα. Στόχος τους είναι να προσφέρουν τη σωστή λύση στον κατάλληλο άνθρωπο, την κατάλληλη στιγμή. Και όλο αυτό, σε μια περίοδο οικονομικών προκλήσεων αποτελεί σημαντικό βήμα για την αντιμετώπιση ενός σοβαρού κοινωνικού προβλήματος προκειμένου να δοθεί μια πιο δίκαιη επανεκκίνηση στους πολίτες.

*Η Αφροδίτη Νέστορα είναι Δικηγόρος Παρ’ Αρείω Πάγω, Πολιτεύτρια Α’ Θεσσαλονίκης ΝΔ