Τα στοιχεία της έρευνας επιχειρηματικού κλίματος του Ινστιτούτου του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΙΝΣΕΤΕ) και της Συνομοσπονδίας Επιχειρηματιών Τουριστικών Καταλυμάτων Ελλάδος (ΣΕΤΚΕ) αποτυπώνουν έναν κλάδο που διατηρεί τη διεθνή του δυναμική, αλλά εμφανίζει σαφείς διαφοροποιήσεις ανά περιφέρεια, με τη Μακεδονία και τη Θράκη να κινούνται σε πιο συγκρατημένους ρυθμούς σε σχέση με τους ισχυρούς νησιωτικούς προορισμούς.
Σε επίπεδο χώρας, το 63% των επιχειρήσεων εκτιμά ότι τα έσοδα κυμαίνονται μεταξύ -5% και +5% σε σχέση με το 2024, ενώ το ισοζύγιο προσδοκιών παραμένει ελαφρώς αρνητικό, καθώς το 23% προβλέπει πτώση άνω του 5%, έναντι 15% που αναμένει αύξηση. Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται και στη Βόρεια Ελλάδα, όπου κυριαρχεί η σταθερότητα αλλά χωρίς ισχυρή αναπτυξιακή ώθηση.
Βόρεια Ελλάδα: Διεθνής προσανατολισμός με χαμηλές τιμές και πιέσεις κόστους
Συνολικά, η Βόρεια Ελλάδα ακολουθεί τη γενική τάση του κλάδου, με έντονο προσανατολισμό στη διεθνή αγορά. Σε εθνικό επίπεδο, το 65% των ενοικιαζόμενων καταλυμάτων εξυπηρετεί κυρίως ξένους επισκέπτες, στοιχείο που επιβεβαιώνεται και στις περιφέρειες της Μακεδονίας και της Θράκης.
Ωστόσο, σε αντίθεση με προορισμούς υψηλής ζήτησης, οι τιμές παραμένουν χαμηλότερες. Η μέση τιμή διανυκτέρευσης στην υψηλή περίοδο διαμορφώνεται στην Κεντρική Μακεδονία στα 99 ευρώ, ενώ στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη στα 113 ευρώ, επίπεδα κάτω από τον εθνικό μέσο όρο των 126 ευρώ. Στη χαμηλή περίοδο, η Κεντρική Μακεδονία εμφανίζει τη χαμηλότερη τιμή πανελλαδικά (48 ευρώ), γεγονός που αναδεικνύει τη χαμηλότερη τιμολογιακή δυναμική της περιοχής ενώ 72 ευρώ είναι η μέση τιμή για την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη.
Την ίδια στιγμή, οι βασικές προκλήσεις παραμένουν κοινές αλλά εντονότερες: η υψηλή φορολογία (75%), το αυξημένο λειτουργικό κόστος (72%) και η έλλειψη προσωπικού (52%), με την τελευταία να κορυφώνεται στην Κεντρική Μακεδονία στο 94%.
Κεντρική Μακεδονία: Σταθερότητα χωρίς ισχυρή ανάπτυξη
Η Κεντρική Μακεδονία εμφανίζει τη μεγαλύτερη συγκέντρωση προσδοκιών για σταθερότητα εσόδων σε πανελλαδικό επίπεδο, με το 86% των επιχειρήσεων να εκτιμά ότι τα έσοδα κινούνται σε στενό εύρος μεταβολής.
Η περιοχή χαρακτηρίζεται από έντονο διεθνή προσανατολισμό, με το 80% των καταλυμάτων να εξυπηρετεί κυρίως ξένους επισκέπτες, ενώ σημαντική είναι και η παρουσία αγορών από τα Βαλκάνια, όπως η Σερβία (47%), η Ρουμανία (34%), η Βόρεια Μακεδονία (38%) και η Βουλγαρία (29%).
Σε επίπεδο καναλιών, η Κεντρική Μακεδονία διαφοροποιείται, καθώς εμφανίζει υψηλή εξάρτηση από ταξιδιωτικούς πράκτορες (68%), σε αντίθεση με άλλες περιφέρειες που βασίζονται περισσότερο σε ψηφιακές πλατφόρμες. Αυτό υποδηλώνει διαφορετικό μοντέλο διανομής και πιθανώς μικρότερη ψηφιακή ωριμότητα. Παράλληλα, η περιοχή αντιμετωπίζει το εντονότερο πρόβλημα έλλειψης προσωπικού στη χώρα (94%), στοιχείο που περιορίζει τη δυνατότητα περαιτέρω ανάπτυξης. Ακολουθεί η υψηλή φορολογία σε ποσοστό 68% και το αυξημένο λειτουργικό κόστος σε 60%.
Ανατολική Μακεδονία και Θράκη: Εξάρτηση από βαλκανικές αγορές και πιέσεις
Η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη εμφανίζει επίσης έντονο εξωστρεφή χαρακτήρα, αλλά με διαφορετική γεωγραφική κατανομή πελατών. Οι βασικές αγορές είναι κυρίως βαλκανικές, με ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά από Ρουμανία (88%), Βουλγαρία (85%), Σερβία (67%) και Τουρκία (63%).
Σε επίπεδο προκλήσεων, η υψηλή φορολογία αγγίζει το 77% των επιχειρήσεων, ενώ το αυξημένο λειτουργικό κόστος αφορά το 60%. Η έλλειψη προσωπικού (50%) παραμένει σημαντική (50%), χωρίς όμως να φτάνει τα επίπεδα της Κεντρικής Μακεδονίας. Η χρήση ψηφιακών εργαλείων εμφανίζεται περιορισμένη, με χαμηλή διείσδυση συστημάτων PMS και channel managers, γεγονός που επηρεάζει την ανταγωνιστικότητα.
Η Δυτική Μακεδονία δεν εμφανίζεται ως αυτόνομη ισχυρή τουριστική περιφέρεια στα στοιχεία της έρευνας, στοιχείο που αποτυπώνει τη χαμηλότερη συμμετοχή της στον τουριστικό χάρτη της χώρας. Η ευρύτερη εικόνα που προκύπτει για περιοχές με παρόμοια χαρακτηριστικά είναι αυξημένη εξάρτηση από την εγχώρια ζήτηση και μεγαλύτερη ευαισθησία σε μεταβολές της κατανάλωσης. Σε εθνικό επίπεδο, οι περιοχές που στηρίζονται περισσότερο στον εσωτερικό τουρισμό εμφανίζουν υψηλότερη ανησυχία για τη μελλοντική κερδοφορία.
Κρατήσεις και κανάλια: Κυριαρχία πλατφορμών αλλά διαφοροποιήσεις
Σε επίπεδο Βόρειας Ελλάδας, οι διαδικτυακές πλατφόρμες αποτελούν το βασικό κανάλι κρατήσεων, με την Booking να κυριαρχεί και την Airbnb να ακολουθεί. Ωστόσο, παρατηρούνται σημαντικές διαφοροποιήσεις. Στην Κεντρική Μακεδονία, οι τουριστικοί πράκτορες έχουν αυξημένο ρόλο με έντονη γεωγραφική συγκέντρωση (68%), στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, η χρήση πλατφορμών είναι ισχυρή (52%) ενώ οι άμεσες κρατήσεις αποτελούν το δεύτερο κανάλι κρατήσεων (42%). Επίσης, το 71% των κρατήσεων πραγματοποιείται πάνω από 30 ημέρες πριν την άφιξη, στοιχείο που δείχνει μια πιο οργανωμένη ζήτηση και λιγότερη εξάρτηση από last-minute κρατήσεις.
Υποδομές και ψηφιακή υστέρηση
Η ψηφιακή ωριμότητα των ενοικιαζόμενων καταλυμάτων στη Βόρεια Ελλάδα παραμένει περιορισμένη. Αν και το δωρεάν Wi-Fi είναι σχεδόν καθολικό (95%), η χρήση συστημάτων PMS περιορίζεται μόλις στο 20%, ενώ η συνεργασία με channel managers στο 22%. Ειδικότερα, η Κεντρική, Ανατολική Μακεδονία και Θράκη εμφανίζουν υψηλή διείσδυση ιστοσελίδων με δυνατότητα απευθείας κράτησης (89% και 44% αντίστοιχα), αλλά χαμηλή χρήση πιο σύνθετων ψηφιακών εργαλείων, υποδηλώνοντας μεταβατικό στάδιο ψηφιακής προσαρμογής.
Η αγορά ενοικιαζόμενων καταλυμάτων της Βόρειας Ελλάδας παρουσιάζει συνεπώς με βάση την μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ, σημάδια ανθεκτικότητας, αλλά χωρίς ισχυρούς ρυθμούς ανάπτυξης. Η σταθεροποίηση εσόδων, η εξάρτηση από διεθνείς – κυρίως βαλκανικές – αγορές και οι χαμηλότερες τιμές συνθέτουν ένα μοντέλο που λειτουργεί, αλλά με περιορισμένα περιθώρια κερδοφορίας. Ταυτόχρονα, τα διαρθρωτικά προβλήματα – υψηλή φορολογία, κόστος και έλλειψη προσωπικού – παραμένουν κυρίαρχα, ενώ η χαμηλή ψηφιακή ωριμότητα λειτουργεί ως ανασταλτικός παράγοντας.
