makedonikanea.gr logo
makedonikanea.gr logo

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΣΤΗΛΗ

Ο Μπελογιάννης και η υπόθεση Νικηφορίδη

Ακούστε το άρθρο 8'
05.04.2026 | 08:00

'Ολα έχουν την αφετηρία τους στην 7η Ολομέλεια της Κ.Ε. του ΚΚΕ που διεξήχθη από 14-18 Μαΐου 1950 στο Βουκουρέστι. Εκεί αποφασίστηκε πως ο πρωταρχικός στόχος του Κόμματος ήταν η ενίσχυση των κομματικών οργανώσεων που είχαν διαλυθεί την περίοδο 1948-1949.

Στο πλαίσιο αυτής της απόφασης βρίσκεται η αποστολή στελεχών του ΚΚΕ στην Ελλάδα για το στήσιμο του παράνομου μηχανισμού. Μια τέτοια εικοσαμελής ομάδα υπό τον Βασίλη Θεοδωρίκα (Βασιλάρα) εισέρχεται από την Αλβανία στην Ήπειρο, στις αρχές Σεπτεμβρίου 1950, με σκοπό να ανασυγκροτήσει την οργάνωση Ιωαννίνων και να προκαλέσει σαμποτάζ σε παραμεθόριες στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Η συγκεκριμένη ομάδα είχε λάβει στρατιωτική εκπαίδευση στην Πολωνία. Τελικά ελάχιστοι διασώθηκαν και πέρασαν στην Αλβανία, οι περισσότεροι εξοντώθηκαν από δυνάμεις των Μάυδων και του Στρατού. 

Ήταν ολοφάνερο πως αυτή η ομαδική διείσδυση προκάλεσε τις αντιδράσεις τόσο του πολιτικού κόσμου όσο και των μηχανισμών της εξουσίας καθώς συντηρούσε το κλίμα της ανασφάλειας και επιβεβαίωνε τη γραμμή «το όπλο παρά πόδα». Μέσα σε αυτό το περιβάλλον συνελήφθη στην Αθήνα, στην περιοχή της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, ο Νίκος Μπελογιάννης στις 20 Δεκεμβρίου 1950. Θεωρείται βέβαιο πως όταν τον συνέλαβαν στη γιάφκα δε γνώριζαν ποιος ήταν για αυτό και καθυστέρησε για δέκα μέρες η αναγγελία της σύλληψής του. Άμεσα συνδεδεμένη με αυτή τη σύλληψη ήταν και η σχεδόν ταυτόχρονη εξάρθρωση στη Θεσσαλονίκη μιας ομάδας μελών του ΚΚΕ που προσπαθούσε να οργανώσει ο Νίκος Νικηφορίδης

Ας το πάρουμε από την αρχή. Μέσα στην Αθήνα, το 1949, βρίσκονταν δύο μέλη του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΕ. Ο Στέργιος Αναστασιάδης και ο Νίκος Πλουμπίδης. Ο Αναστασιάδης συνελήφθη την άνοιξη του 1949* (εκτελέστηκε τον Σεπτέμβριο 1949) και τη θέση του ανέλαβε ο νεαρός τότε Σταύρος Κασιμάτης. Έτσι στην Αθήνα υπήρχαν δύο καθοδηγητικά κέντρα, με την ηγεσία του ΚΚΕ να θεωρεί αυτό του Πλουμπίδη διαβρωμένο από τις διωκτικές αρχές. Η εντολή που δόθηκε στον Μπελογιάννη ήταν να μην έρθει σε επαφή με τον Πλουμπίδη και να αναλάβει την καθοδήγηση του κέντρου Κασιμάτη. 

Και ο Κασιμάτης και ο Μπελογιάννης ήθελαν να ζωντανέψουν τις οργανώσεις του ΚΚΕ στη Θεσσαλονίκη οι οποίες είχαν δεχθεί βαριά κτυπήματα από τις διωκτικές αρχές. Ουσιαστικά, με τη λήξη του εμφυλίου πολέμου, ήταν ανύπαρκτες. Σιγά-σιγά, άρχισαν να επικοινωνούν μεταξύ τους απολυμένοι από τη Μακρόνησο, αλλά όλοι βρισκόταν υπό παρακολούθηση. Όταν ο Μπελογιάννης ζήτησε από τον Κασιμάτη να του υποδείξει ένα στέλεχος για να πάει στη Θεσσαλονίκη με σκοπό να οργανώσει τους σκόρπιους κομμουνιστές, αυτός του υπέδειξε τον Νίκο Νικηφορίδη, ο οποίος είχε δοκιμαστεί σκληρά στη Μακρόνησο και είχε τύχει στη συνέχεια ψυχιατρικής νοσηλείας. 

Ως πρόσχημα για την παρουσία του στη Θεσσαλονίκη ήταν η συλλογή υπογραφών υπέρ της Έκκλησης της Στοκχόλμης για την Ειρήνη, μια έμπνευση του ανερχόμενου Μιχαήλ Σουσλώφ στον πόλεμο της προπαγάνδας, κατά το ξεκίνημα του Ψυχρού Πολέμου. Επάνω σε αυτή τη βάση θα οργάνωνε στη συνέχεια στο Κόμμα τους φοιτητές και τους μαθητές οι οποίοι θα υπέγραφαν την Έκκληση. Δηλαδή ο Νικηφορίδης είχε διπλή αποστολή. Μια εμφανή και μια αφανή. Στη Θεσσαλονίκη έφτασε σιδηροδρομικώς στις 5 Νοεμβρίου 1950. Στον Σταθμό τον παρέλαβε πολίτης γνωστός στις αρχές ασφαλείας, ενώ ο Νικηφορίδης ήταν άγνωστος σε αυτές, καθώς δεν είχε ποτέ καμιά παρουσία στην πόλη. Όταν η Ασφάλεια Θεσσαλονίκης ζήτησε πληροφοριακά στοιχεία για το άτομό του από την Ασφάλεια της πρωτεύουσας αντιλήφθηκε πως είχε μπροστά της ένα δοκιμασμένο στέλεχος του ΚΚΕ. 

Ο Νικηφορίδης μέχρι την ημέρα της σύλληψής του, την παραμονή της Πρωτοχρονιάς του 1951, είχε κατορθώσει να συγκροτήσει «φιλειρηνικούς» πυρήνες από μαθητές και φοιτητές που τους πλαισίωναν φαντάροι οι οποίοι απολύθηκαν από τη Μακρόνησο. Στόχος η δημιουργία παράνομου κομματικού μηχανισμού. Η δίκη του Νικηφορίδη και των συνεργών του διεξήχθη τον Φεβρουάριο του 1951. Καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε στις 5 Μαρτίου 1951 μαζί με έξι αντάρτες από τη Χαλκιδική. 

Συνεπώς, το αφήγημα πως ο Νικηφορίδης εκτελέστηκε για τον αγώνα του για την Ειρήνη, αποκρύπτει τη βασική του αποστολή, που δεν ήταν άλλη από την ανασυγκρότηση του παράνομου μηχανισμού του ΚΚΕ στη Θεσσαλονίκη. Και τη δράση του θα πρέπει να τη συνδέσουμε με την παρουσία του Μπελογιάννη στην Αθήνα. Αμφότεροι εκτελούσαν τις εντολές της 7ης Ολομέλειας της Κ. Ε. του ΚΚΕ.

*Πολλά σενάρια κυκλοφόρησαν για τη σύλληψη του Αναστασιάδη. Είχε προηγηθεί τον Ιανουάριο 1949 η σύλληψη και εκτέλεση του Βασίλη Μαρκεζίνη, εξαδέλφου του Σπύρου Μαρκεζίνη, και η σύλληψη και αυτοκτονία του Μήτσου Παπαρήγα. Και οι δύο ήταν μέλη της Κ.Ε. του ΚΚΕ.

Σάκης Μουμτζής

Tελευταίες Ειδήσεις
Διαβάστε Περισσότερα
«Ποιος σκότωσε τον Μπελογιάννη»
Αρθρογραφία29.03.26 | 05:00
Σάκης Μουμτζής«Ποιος σκότωσε τον Μπελογιάννη»