makedonikanea.gr logo
makedonikanea.gr logo

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΣΤΗΛΗ

Σύμφωνο Λειβαδίου. Ούτε μια διάψευση για την τιμή των όπλων

Ακούστε το άρθρο 8'
15.03.2026 | 08:00

Θυμάμαι πως η παραμικρή αναφορά στο εν λόγω σύμφωνο μεταξύ Γερμανών και ΕΛΑΣ προκαλούσε τη μήνι των ιστορικών της Αριστεράς. Διαρρήγνυαν τα ιμάτια τους πως επρόκειτο για ένα χαλκευμένο έγγραφο στην υπηρεσία του αντικομμουνιστικού αγώνα.

Ήταν τόσο το πάθος τους που προβληματιζόταν για τη γνησιότητα του σχετικού εγγράφου και οι απροκατάληπτοι ερευνητές. Δεν το συμπεριελάμβαναν στις πηγές τους για να αποφύγουν τα χειρότερα. Φοβόταν πως αν το ανέφεραν, στη συνέχεια οι ιστορικοί της Αριστεράς θα αποδομούσαν, εξ αιτίας αυτής της παραπομπής, ολόκληρο το βιβλίο τους. Έτσι το προσπερνούσαν. 

Κάτι ανάλογο γινόταν και με τους εκτελεσμένους από την ΟΠΛΑ και την Πολιτοφυλακή κατά τα Δεκεμβριανά. Όποιος μιλούσε για αυτούς τους νεκρούς κατηγορούνταν πως ήταν «πτωματομέτρης» και «πτωματολάγνος» και το βιβλίο του ριχνόταν στο πυρ το εξώτερον. Οι καιροί άλλαξαν και η αυτολογοκρισία έχει λάβει ένα τέλος. Σε αυτό έχει συμβάλλει και το γεγονός πως άνοιξαν τα αρχεία των χωρών του υπαρκτού σοσιαλισμού και ήρθε στο φως πλήθος τεκμηρίων. 

Όμως το σύμφωνο του Λειβαδίου (1/9/1944) εξακολουθούσε να θεωρείται ένα χαλκευμένο έγγραφο. Αν γινόταν αποδεκτό ως γνήσιο ανατρεπόταν ολόκληρο το ερμηνευτικό σχήμα της Αριστεράς για τις προθέσεις της μετά την αποχώρηση των Γερμανών από την Ελλάδα. Διότι το κρίσιμο σημείο δεν βρισκόταν στη συμφωνία να εγκαταλείψουν τη Θεσσαλονίκη ανεμπόδιστοι. Αυτός ο όρος έχει μια λογική βάση. Μάχες μέσα στην πόλη μόνον καταστροφές θα προκαλούσαν και θύματα, χωρίς να αλλάξει καθόλου το γενικότερο πολεμικό τοπίο. 

Το μεμπτό σημείο της συμφωνίας του Λειβαδίου ήταν το αντίδωρο των Γερμανών για την ασφαλή αποχώρησή τους. Να παραδώσουν στον ΕΛΑΣ ολόκληρο τον οπλισμό τους. Το αυθόρμητο ερώτημα που έρχεται στο νου του κάθε φιλίστορα είναι: τι να τα κάνει τα όπλα ο ΕΛΑΣ αφού η Κατοχή τελειώνει; Τι τα χρειάζεται; Εναντίον ποιου θέλει να τα στρέψει; Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα αποδομούν όλο το αφήγημα των ιστορικών της Αριστεράς πως η ηγεσία της τότε, το 1944, είχε επιλέξει την ομαλότητα σεβόμενη το σύμφωνο του Λιβάνου. Διότι ομαλότητα με πάνοπλους αντάρτες δεν μπορούσε να υπάρξει. Στο Λίβανο, ως γνωστόν, είχε συμφωνηθεί η συγκρότηση ενός Εθνικού Στρατού, κάτι που επιβεβαιώθηκε και μετέπειτα στη συμφωνία της Καζέρτας, που υπογράφηκε 25 μέρες μετά τη συμφωνία του Λειβαδίου. 

Υπάρχει και ένα ιστορικό προηγούμενο. Όταν συνθηκολόγησε η Ιταλία, τον Σεπτέμβριο του 1943, η 24η μεραρχία πεζικού Πινερόλο παραδόθηκε στους εκπροσώπους του Συμμαχικού Στρατηγείου Μέσης Ανατολής με βάση πρωτόκολλο παράδοσης. Όμως ο ΕΛΑΣ παραβίασε αυτό το πρωτόκολλο και υφάρπασε όλον τον οπλισμό ο οποίος, σύμφωνα με τον Κρις Γουντχάουζ, «ισοδυναμούσε με φορτίο 100 μεταγωγικών αεροπλάνων». (Ιωάννης Μπουγάς, Θεσσαλία πρωτοπόρα 1941-1949). Αυτή η παραβίαση της συμφωνίας επέφερε πλήρη ανατροπή του συσχετισμού δυνάμεων μεταξύ ΕΛΑΣ και ΕΔΕΣ και υπήρξε και η βασική αιτία του κατοχικού εμφυλίου μεταξύ των δύο οργανώσεων που ξεκίνησε στις 10 Οκτωβρίου 1943. Παρατηρούμε δηλαδή πως ο εξοπλισμός του ΕΛΑΣ με τα όπλα των δυνάμεων κατοχής αποτελούσε μια πάγια τακτική η οποία απέβλεπε στην ενίσχυσή του έναντι των αντιπάλων αντιστασιακών οργανώσεων. Στην περίπτωση του συμφώνου του Λειβαδίου ο στόχος ήταν η επόμενη μέρα της Απελευθερώσεως. 

Για αυτό λοιπόν και όλοι οι ιστοριογράφοι της Αριστεράς έμειναν άφωνοι όταν η κυρία Φωτεινή Τομαή αποκάλυψε πως το σύμφωνο είναι γνήσιο και βρίσκεται στα αρχεία του υπουργείου Εξωτερικών. Περιήλθε στην κατοχή του το 2007 καθώς βρισκόταν μέσα στους 30.000.000 φακέλους των γερμανικών αρχείων Μπαντ Άπολσεν. Μάλιστα, προς επίρρωση των όσων είπε, αποκάλυψε στην ιστοσελίδα «Πρώτο Θέμα» πως έχει και τη φωτογραφία του μικρού ναού όπου υπογράφηκε η συμφωνία μεταξύ του Γερμανού στρατηγού Ρίχτερ και του εκπροσώπου του Συντάγματος Χαλκιδικής του ΕΛΑΣ.  

Και σα να μην έφταναν αυτές οι αποκαλύψεις ήρθε στη δημοσιότητα και ένα εσωκομματικό ντοκουμέντο του ΚΚΕ στο οποίο η ηγεσία του, κατά τη διάρκεια της 3ης Συνδιάσκεψης (Οκτώβριος 1950), κατηγορεί τον Μάρκο Βαφειάδη διότι « έκανε διαπραγμάτευση με τους Γερμανούς ενώ φεύγανε και δεν τους χτύπησε». 

Αυτή η αποκάλυψη της κυρίας Φ. Τομαής καθιστά το σύμφωνο του Λειβαδίου ένα ιστορικό τεκμήριο, το οποίο πλέον ουδείς μπορεί να αγνοήσει.

Σάκης Μουμτζής

Tελευταίες Ειδήσεις
Διαβάστε Περισσότερα
Η μάχη του Φαρδύκαμπου και η έναρξη του κατοχικού εμφυλίου
Αρθρογραφία08.03.26 | 06:00
Σάκης ΜουμτζήςΗ μάχη του Φαρδύκαμπου και η έναρξη του κατοχικού εμφυλίου