Για τη συμφωνία της Βάρκιζας έχουν ειπωθεί τα πάντα, από όλες τις πλευρές. Πραγματολογικά κενά δεν υπάρχουν και οι ερμηνείες έχουν απασχολήσει την κοινότητα των ιστορικών και των φιλιστόρων με τρόπο επαρκή.
Αφορμή για αυτό το κείμενο μου έδωσαν τα δάκρυα που χύνουν κάθε χρόνο τέτοιες μέρες οι σύγχρονοι αριστεροί -οι οποίοι δεν έζησαν εκείνα τα τραγικά γεγονότα- τόσο για τη συμφωνία της Βάρκιζας όσο και για τη στρατιωτική και κυρίως ηθική ήττα του ΚΚΕ στη μάχη των Αθηνών. Διότι, δεν θα πρέπει να λησμονούμε πως η συγκεκριμένη συμφωνία ήταν το αποτέλεσμα μιας στρατιωτικής ήττας, με ηθικές προεκτάσεις. Ο μύθος του ΕΑΜ συνετρίβη κάτω από τις πρωτοφανείς θηριωδίες της ΟΠΛΑ και της Πολιτοφυλακής.
Προφανώς όλοι αυτοί που σήμερα ολοφύρονται για την παράδοση των όπλων του ΕΛΑΣ θα επιθυμούσαν να συνεχιστεί η εμφύλια σύρραξη στην υπόλοιπη Ελλάδα, όπως ζητούσε ο Βελουχιώτης, ο στρατιωτικός σύμβουλος του Π.Γ. του ΚΚΕ ο Θόδωρος Μακρίδης, όπως και από τη Θεσσαλονίκη, οι Βαφειάδης και Μπακιρτζής. Έτσι, μέμφονται την ηγεσία του Κόμματος που υπέγραψε τη συμφωνία η οποία μάλιστα άφηνε εκτεθειμένα σε ποινικές διώξεις τα απλά μέλη του ΚΚΕ για τα εγκλήματα που διέπραξαν κατά την Κατοχή, ενώ απάλλασσε την ίδια.
Τα επιχειρήματα αυτά αναμφίβολα μιλούν στην ψυχή ενός αριστερού, που δεν του αρέσει να διαβάζει τα «ψιλά» γράμματα της Ιστορίας. Στην περίπτωσή μας ποια ήταν αυτά τα «ψιλά» γράμματα;
Η ηγεσία του ΚΚΕ «σύρθηκε» στην υπογραφή της συμφωνίας όταν διαπίστωσε πως ο Στάλιν δεν ήθελε τη συνέχιση της ανταρσίας, διότι απλούστατα ο Β΄Π.Π. ακόμα συνεχιζόταν. Στα τέλη Ιανουαρίου 1945 ο σοβιετικός στρατός ακόμα δεν είχε περάσει τα γερμανικά σύνορα, ενώ στο δυτικό μέτωπο μόλις είχε εκφυλιστεί η γερμανική αντεπίθεση στις Αρδένες. Ήταν βέβαιο ότι η ναζιστική Γερμανία θα ηττηθεί, ήταν όμως άγνωστον το πότε και με πόσους νεκρούς στρατιώτες των συμμαχικών δυνάμεων. Δε θα πρέπει επίσης να μας διαφεύγει το γεγονός πως ο εφιάλτης του Στάλιν ήταν μια χωριστή ειρήνη των Αμερικανοβρετανών με τη Γερμανία που θα απελευθέρωνε 40 γερμανικές μεραρχίες από το δυτικό μέτωπο. Συνεπώς ήθελε με κάθε θυσία να διατηρήσει την αντιφασιστική συμμαχία.
Είχε όμως και έναν άλλο λόγο ο πατερούλης να αφήσει αβοήθητους, σε εκείνη τη συγκυρία, τους Έλληνες κομμουνιστές. Την ίδια ημέρα που υπογραφόταν η συμφωνία της Βάρκιζας, κορυφωνόταν και η σύσκεψη της Γιάλτας. Εκεί, όταν ο Τσώρτσιλ κάτι πήγε να ψελλίσει για τη δράση των σοβιετικών στην Ρουμανία, ο Στάλιν με τον τρόπο του τού είπε πως και αυτός δεν αναμίχθηκε στα όσα έκαναν οι Βρετανοί στην Ελλάδα. Και το θέμα έληξε εκεί. Δύο ιμπεριαλιστές συνεννοούνται άριστα.
Άρα, η ηγεσία του ΚΚΕ δεν είχε εναλλακτική λύση. Βοήθεια δε θα μπορούσε να περιμένει, το εαμικό μέτωπο είχε ραγίσει λόγω των εγκλημάτων της ΌΠΛΑ και το κυριότερο, όπως σημειώνει ο Σόλων Γρηγοριάδης, «ένας αντιεαμικός άνεμος σάρωνε ολόκληρη τη χώρα». Εκατοντάδες ομαδικοί τάφοι ανακαλύπτονταν και στην ύπαιθρο, κάτι που στερούσε το απαραίτητο στοιχείο που θα έπρεπε να έχει ένας επαναστατικός στρατός: το νέο ήθος που θα έφερνε.
Σήμερα, είναι εύκολο από τον καναπέ ή το πληκτρολόγιο να κουνάς τα στρατιωτάκια σου και να χαράσσεις τις τακτικές κινήσεις που έπρεπε να γίνουν μετά την ήττα στη μάχη των Αθηνών. Τότε, το 1945, ο ΕΛΑΣ χωρίς καμιά έξωθεν ενίσχυση και με την Αθήνα 100% στα χέρια του εχθρού, δεν είχε καμιά δυνατότητα να συνεχίσει τον πόλεμο και να το ήθελε. Επιπροσθέτως, με βάση τα τριτοδιεθνιστικά πρότυπα οι επιμέρους στρατοί υπάκουαν πειθήνια στις εντολές του στρατηγείου της επανάστασης που βρισκόταν στο Κρεμλίνο.
Όσο και να κλαίγονται τα ορφανά του Στάλιν για τη συμφωνία της Βάρκιζας –στην οποία ως γνωστόν ο ΕΛΑΣ παρέδωσε κάτι λιανοντούφεκα—αυτή ήταν σε τελική ανάλυση η επιθυμία του «πατερούλη». Η Ελλάδα— ευτυχώς—δεν βρισκόταν στις προτεραιότητές του.
