Το διεθνές συνέδριο «Circular Ports for Global Trade: Green Infrastructure and Smart Connectivity», το οποίο διοργανώθηκε από το Βουλγαρο-Ελληνικό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο (BHCCI) σε συνεργασία με το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο της Βουλγαρίας (BCCI) και το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης (ΕΒΕΘ), ανέδειξε ακριβώς αυτή τη νέα πραγματικότητα, φέρνοντας στο προσκήνιο τη στρατηγική σημασία των λιμένων της Βόρειας Ελλάδας, των διασυνοριακών αξόνων Ελλάδας – Βουλγαρίας – Ρουμανίας και των επενδύσεων που μπορούν να μετατρέψουν την περιοχή σε βασική πύλη εμπορίου, ενέργειας και συνδεσιμότητας για ολόκληρη την Ευρώπη. Μέσα από τις τοποθετήσεις υπουργών, περιφερειακών παραγόντων και εκπροσώπων επιχειρηματικών φορέων, αναδείχθηκε ότι το διακύβευμα πλέον δεν αφορά μόνο τη διακίνηση εμπορευμάτων, αλλά τη δημιουργία ενός νέου αναπτυξιακού μοντέλου που συνδέει πράσινες υποδομές, έξυπνα δίκτυα, στρατηγική αυτονομία και περιφερειακή συνεργασία.
Ο νέος ρόλος των λιμένων στο γεωοικονομικό περιβάλλον
Στο βιντεοσκοπημένο μήνυμά του, ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας υπογράμμισε ότι τα λιμάνια δεν αποτελούν πλέον απλώς πύλες εισόδου και εξόδου αγαθών, αλλά εξελίσσονται σε κρίσιμους κόμβους ενός ευρύτερου γεωοικονομικού και γεωπολιτικού δικτύου. Όπως τόνισε, τα σύγχρονα λιμάνια συνδέουν υποδομές, ενέργεια, logistics και ασφάλεια, ενώ η πρόσφατη ευρωπαϊκή στρατηγική για τα λιμάνια αναγνωρίζει ακριβώς αυτόν τον ρόλο και θέτει ως βασικές προτεραιότητες την ανταγωνιστικότητα, την ψηφιοποίηση, τις υποδομές, την ασφάλεια και την ισχυρότερη διασύνδεση με την ενδοχώρα.
Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας
Ο ίδιος επισήμανε ότι η Ελλάδα αποτελεί μέρος του βασικού διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών μέσω δύο σημαντικών ευρωπαϊκών διαδρόμων: του διαδρόμου Βαλτικής – Μαύρης Θάλασσας – Αιγαίου και του διαδρόμου Δυτικών Βαλκανίων – Ανατολικής Μεσογείου. Μέσω αυτών των αξόνων, τα ελληνικά οδικά και σιδηροδρομικά δίκτυα συνδέονται άμεσα με τις αγορές της Νοτιοανατολικής, Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης, ενισχύοντας παράλληλα τη θέση της χώρας στο ευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών και στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς.
Θεσσαλονίκη: Κεντρική πύλη εμπορίου προς τα Βαλκάνια
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο υπουργός στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, το οποίο χαρακτήρισε ως το μεγαλύτερο λιμάνι της Βόρειας Ελλάδας και μία από τις σημαντικότερες εμπορικές πύλες προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η αναβάθμιση των σιδηροδρομικών και οδικών συνδέσεων προς τα βόρεια σύνορα, καθώς και προς τον άξονα Αθήνας – Πειραιά, ενισχύει σημαντικά τη δυνατότητα της πόλης να λειτουργήσει ως βασικός κόμβος logistics για τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε και στις μεγάλες οδικές υποδομές της Βόρειας Ελλάδας. Η παραχώρηση της Εγνατίας Οδού σηματοδοτεί, όπως είπε, μια νέα φάση εκσυγχρονισμού του βασικού αυτοκινητοδρόμου που διασχίζει τη Βόρεια Ελλάδα, ενώ μέσα στους επόμενους μήνες αναμένεται να ολοκληρωθεί η σύνδεσή της με τον Κεντρικό Αυτοκινητόδρομο Ελλάδας (Ε65) κοντά στα Γρεβενά.
Η εξέλιξη αυτή θα συνδέσει απευθείας τον άξονα της Εγνατίας με την Κεντρική Ελλάδα, τη Θεσσαλία, τη Δυτική Μακεδονία και την Ήπειρο, δημιουργώντας νέες προοπτικές για την εμπορική δραστηριότητα και την οικονομική ανάπτυξη. Παράλληλα, η λειτουργία της υπερυψωμένης ταχείας λεωφόρου FlyOver στη Θεσσαλονίκη το 2027 αναμένεται να διευκολύνει σημαντικά τις διαπεριφερειακές οδικές ροές γύρω από την πόλη.
Καβάλα και Αλεξανδρούπολη: Αναδυόμενοι κόμβοι μεταφορών
Στην ίδια κατεύθυνση, ο κ. Δήμας αναφέρθηκε στον αυξανόμενο ρόλο των λιμένων της Καβάλας και της Αλεξανδρούπολης. Η Καβάλα εξελίσσεται σε σημαντικό περιφερειακό κόμβο εμπορίου και logistics, με την ανάπτυξη νέων σιδηροδρομικών υποδομών, όπως η νέα γραμμή Νέα Καρβάλη – Τοξότες και η σύνδεσή της με το εμπορικό λιμάνι «Φίλιππος Β». Όσον αφορά την Αλεξανδρούπολη, ο υπουργός τόνισε ότι αποκτά δυναμική που υπερβαίνει τα εθνικά σύνορα. Ο εκσυγχρονισμός της σιδηροδρομικής γραμμής Αλεξανδρούπολη – Ορμένιο ενισχύει τη συνδεσιμότητα με τη Βουλγαρία, τη Μαύρη Θάλασσα και τις αγορές της Κεντρικής Ευρώπης, ενώ η σύνδεση Αλεξανδρούπολης – Οδησσού δημιουργεί μια εναλλακτική διαδρομή μεταφορών προς την Ανατολική Ευρώπη.
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε και στην ανάπτυξη σύγχρονων διατροπικών υποδομών logistics, όπως το εμπορευματικό κέντρο στο Θριάσιο Πεδίο αλλά και το σχεδιαζόμενο logistics center στο πρώην στρατόπεδο Γκόνου στη Θεσσαλονίκη. «Τα έργα αυτά δεν αποτελούν απομονωμένες πρωτοβουλίες. Είναι μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής συνεργασίας της Ελλάδας με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία για τη δημιουργία ισχυρών αξόνων Βορρά – Νότου στο πλαίσιο του διαδρόμου Βαλτικής – Μαύρης Θάλασσας – Αιγαίου», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η ενεργειακή διάσταση της συνεργασίας Ελλάδας – Βουλγαρίας
Στη σημασία της ενεργειακής συνεργασίας Ελλάδας και Βουλγαρίας αναφέρθηκε ο Υπουργός Ενέργειας της Βουλγαρίας Traycho Traykov, ο οποίος τόνισε ότι η στρατηγική διορατικότητα, η συνέχεια στη διακυβέρνηση και οι συνεργατικές πρωτοβουλίες επέτρεψαν στις δύο χώρες να αντιμετωπίσουν σημαντικές ενεργειακές προκλήσεις. Όπως ανέφερε, χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η διασύνδεση φυσικού αερίου Ελλάδας – Βουλγαρίας, μια πρωτοβουλία που ξεκίνησε πριν από 17 χρόνια, σε μια περίοδο κατά την οποία λίγοι αναγνώριζαν τη σημασία της. Σήμερα, ωστόσο, η αξία αυτής της υποδομής είναι καθοριστική, ενώ το επόμενο μεγάλο βήμα στη συνεργασία των δύο χωρών είναι η ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου. Ο διάδρομος αυτός, όπως εξήγησε, αλλάζει τον ρόλο της Ελλάδας ως πύλης εισόδου φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, με τη Βουλγαρία να διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στη λειτουργία του συστήματος.
O υπουργός Ενέργειας της Βουλγαρίας Traycho Traykov
Η διαδρομή συνεχίζεται προς τη Ρουμανία και την Ουκρανία, αξιοποιώντας τις μεγάλες δυνατότητες αποθήκευσης φυσικού αερίου που διαθέτουν οι χώρες αυτές, ενώ επεκτείνεται προς τη Μολδαβία, την Ουγγαρία, την Κροατία και τη Σερβία, συνδεόμενη τελικά με τους τερματικούς σταθμούς φυσικού αερίου στη Βαλτική.
Ο κ. Traykov αναφέρθηκε επίσης στη συμμετοχή της Βουλγαρίας στο πλωτό τερματικό LNG της Αλεξανδρούπολης, επισημαίνοντας ότι η ανάπτυξη τέτοιων υποδομών ενισχύει σημαντικά την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής.
Λιμάνια ως κινητήριες δυνάμεις ανάπτυξης
Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος του Βουλγαρο-Ελληνικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Σάββας Καραφυλλίδης υπογράμμισε ότι το συνέδριο εστιάζει σε ένα ζήτημα στρατηγικής σημασίας: τη διασυνδεσιμότητα μεταξύ της Αδριατικής, της Μαύρης Θάλασσας και του Αιγαίου. Όπως σημείωσε, οι λιμένες της περιοχής δεν αποτελούν μόνο υποδομές εμπορίου, αλλά κινητήριες δυνάμεις της περιφερειακής ανάπτυξης, πύλες καινοτομίας και πυλώνες οικονομικής ευημερίας.
ο Πρόεδρος του Βουλγαρο-Ελληνικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Σάββας Καραφυλλίδης
Αναφέρθηκε επίσης στον ιστορικό ρόλο της Θεσσαλονίκης ως γέφυρας μεταξύ πολιτισμών και οικονομιών, τονίζοντας ότι τα τελευταία χρόνια η συνεργασία Ελλάδας και Βουλγαρίας έχει εξελιχθεί σε μια ισχυρή εταιρική σχέση βασισμένη στην εμπιστοσύνη.
«Από τη Θεσσαλονίκη στο Μπουργκάς, από την Αλεξανδρούπολη στη Βάρνα και από την Καβάλα στην Κωνστάντζα, τα λιμάνια της περιοχής σχηματίζουν ένα δίκτυο στρατηγικών πυλών που μπορούν να μετατρέψουν τη Νότια Ευρώπη σε έναν σημαντικό logistics διάδρομο για την Ευρώπη και τη Μαύρη Θάλασσα», ανέφερε.
Η ανάγκη για περιφερειακή συνεργασία
Ο Πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου της Βουλγαρίας Tsvetan Simeonov στάθηκε στη σημασία της συνεργασίας μεταξύ των χωρών της περιοχής, επισημαίνοντας ότι η μελλοντική κατεύθυνση της κερδοφορίας των λιμένων και των logistics παραμένει αβέβαιη. Όπως είπε, δεν είναι ακόμη σαφές ποια κατεύθυνση μεταφορών θα αποδειχθεί πιο σημαντική στο μέλλον – είτε πρόκειται για άξονες Βορρά – Νότου είτε Ανατολής – Δύσης.
Ο Πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου της Βουλγαρίας Tsvetan Simeonov
Σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, ο ρόλος των θεσμών και των οργανισμών είναι να δημιουργήσουν ένα θετικό κλίμα συνεργασίας μεταξύ λιμένων και μεταφορικών υποδομών, ώστε οι επιχειρήσεις να έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν τις πιο αποδοτικές εφοδιαστικές διαδρομές.
Η στρατηγική σημασία της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στον ρόλο της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με τον Περιφερειάρχη Χριστόδουλο Τοψίδη να επισημαίνει ότι η περιοχή εξελίσσεται σε σημαντικό κόμβο μεταφορών και ενέργειας για την Ευρώπη. Όπως σημείωσε, η γεωπολιτική πραγματικότητα που διαμορφώνεται διεθνώς – λόγω συγκρούσεων και αλλαγών στις εφοδιαστικές αλυσίδες – επανακαθορίζει τον χάρτη του εμπορίου, της ενέργειας και των μεταφορών.
Ο Περιφερειάρχης Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης Χριστόδουλο Τοψίδη
Στο νέο αυτό περιβάλλον, η περιοχή που συνδέει τη Μαύρη Θάλασσα, τον Δούναβη και το Αιγαίο αποκτά ιδιαίτερη στρατηγική σημασία για την Ευρώπη. Ο ίδιος ανέφερε ότι το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της αναβάθμισης, καθώς συνδυάζει σε μικρή απόσταση λιμάνι, σιδηροδρομικό δίκτυο, οδικές υποδομές και αεροδρόμιο.
Παράλληλα, έργα ύψους 17 εκατ. ευρώ που υλοποιούνται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης ενισχύουν τη θέση της πόλης ως κόμβου μεταφόρτωσης εμπορευμάτων και ενεργειακού κέντρου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Την ίδια στιγμή, η αναβάθμιση του τελωνείου των Κήπων με επένδυση 12 εκατ. ευρώ ενισχύει τη λειτουργία της περιοχής ως βασικής πύλης εισόδου από την Ευρώπη.
Η Βόρεια Ελλάδα ως γέφυρα Ευρώπης και Μαύρης Θάλασσας
Ο κ. Τοψίδης τόνισε ότι η Βόρεια Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα που συνδέει το Αιγαίο με τη Μαύρη Θάλασσα και την Ευρώπη. Η ανάπτυξη σύγχρονων υποδομών – όπως η Εγνατία Οδός, οι κάθετοι άξονες και οι σιδηροδρομικές συνδέσεις – δημιουργεί έναν ολοκληρωμένο διάδρομο μεταφορών που ενώνει την Ελλάδα με τα Βαλκάνια και την ευρωπαϊκή ενδοχώρα.
«Όποιος ελέγχει τις πύλες των μεταφορών, διαμορφώνει και το μέλλον του εμπορίου», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι τα λιμάνια του μέλλοντος πρέπει να είναι πράσινα, ψηφιακά, ανθεκτικά και πλήρως διασυνδεδεμένα.
Σε μια περίοδο γεωπολιτικής αβεβαιότητας, κατέληξε, η συνεργασία μεταξύ των χωρών της περιοχής αποτελεί τη βασική προϋπόθεση για τη δημιουργία ενός ισχυρού δικτύου μεταφορών που θα ενισχύσει την ευρωπαϊκή οικονομία και τη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής.
