Στη Θεσσαλονίκη το Διαπολιτισμικό Φεστιβάλ Αφήγησης και η Action Art γιορτάζουν και φέτος την Παγκόσμια Ημέρα Αφήγησης σε συνεργασία με τον Δήμο Θεσσαλονίκης και με το Γαλλικό Ινστιτούτο καθώς επίσης την ημέρα αυτή γιορτάζεται η Γιορτή Γαλλοφωνίας. Αυτή τη χρονιά, το θέμα της Παγκόσμιας Ημέρας Αφήγησης είναι «Ένα φως στο σκοτάδι».
Στις εκδηλώσεις που θα γίνουν την Παρασκευή 20 Μαρτίου, ημέρα του εορτασμού, στο Γυάλινο Περίπτερο του Δήμου Θεσσαλονίκης στη Νέα Παραλία, συμμετέχει η ομάδα αφηγητών της Action Art Ροδάνθη Δημητρέση, Κατερίνα Κλεάρχου, Ναντίνα Κυριαζή και Μαρία Πλαστήρα.
«Γιορτάζουμε την προφορική παράδοση, την τέχνη της αφήγησης με ιστορίες για δύσκολους καιρούς που σμιλεύουν την ανθεκτικότητα, τη δημιουργικότητα, που σκορπίζουν τα σκοτάδια και γεμίζουν τις καρδιές με φως», επισημαίνουν οι διοργανωτές. Θα ακολουθήσει στις 27 Μαρτίου η ζωντανή διαδικτυακή αφήγηση «Ένα φως στο σκοτάδι» με συντονισμό του Γαλλικού Ινστιτούτου Θεσσαλονίκης.
Η αφηγήτρια Ροδάνθη Δημητρέση, που έχει και την καλλιτεχνική επιμέλεια του προγράμματος εορτασμού, συνδέει τη φετινή θεματική με τις κοινωνικές συνθήκες που διαμορφώνουν την καθημερινότητα: «Σε αυτήν την παγκόσμια γιορτή το θέμα «Ένα φως στο σκοτάδι» έχει να κάνει με την περίοδο της ζωής μας που πορευόμαστε. Η προφορική παράδοση και αυτά τα παραμύθια που αφηγούμαστε είναι ιστορίες που παίζουν ρόλο διαπραγματευτή της ειρήνης. Είναι ιστορίες που κατευνάζουν τον θυμό, τη σκληρότητα την επιθετικότητα και, πέρα από τον κατευνασμό, μεταφέρουν το μήνυμα του τι σημαίνει να προσπαθείς για όλα αυτά».
Σε αυτό το πλαίσιο, οι αφηγήσεις που παρουσιάζονται αντλούν από διαφορετικές πολιτισμικές δεξαμενές, διατηρώντας ωστόσο έναν κοινό αξιακό πυρήνα: «Κάποιες είναι ελληνικές, κάποιες είναι παραμύθια από την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά, ινδιάνικα, αρμένικα, γαλλικά», λέει η κ. Δημητρέση. «Είναι παραμύθια τα οποία μιλούν για την ελευθερία, την αλληλεγγύη, την επιείκεια, την ενσυναίσθηση. Αξίες που φαίνεται να τις χρειάζεται ο σύγχρονος άνθρωπος. Πάντοτε τις χρειαζόμαστε αλλά ένα παραπάνω σήμερα που ζούμε σε τόσες σκληρές καταστάσεις. Η ανθρωπότητα βρίσκεται σε μια φάση που δοκιμάζεται».
Οι δράσεις στη Θεσσαλονίκη απευθύνονται σε διαφορετικές ηλικιακές ομάδες, από μαθητές δημοτικών σχολείων έως οικογένειες και ευρύτερο κοινό. Παράλληλα, ενισχύεται η διεθνής διάσταση της αφήγησης μέσα από συνεργασίες με αφηγητές από το εξωτερικό, υπογραμμίζοντας την οικουμενικότητα των ιστοριών. Η Ροδάνθη Δημητρέση επισημαίνει ότι, παρά τις πολιτισμικές διαφοροποιήσεις, τα παραμύθια μοιράζονται κοινές αφετηρίες: «Σε όλα τα μήκη και πλάτη της Γης, τα παραμύθια πραγματεύονται τα ίδια ζητήματα που απασχολούν τον άνθρωπο. Θεμελιώδη ερωτήματα που αφορούν την ύπαρξή του, όχι απλά την επιβίωσή του. Επομένως, είμαστε σε μια κοινή βάση. Αυτό είναι παρήγορο, κατά κάποιο τρόπο, να το νιώθεις. Αν μπορούσαμε να το συλλάβουμε, ότι σε οποιοδήποτε σημείο του πλανήτη οι άνθρωποι αφηγούνται ιστορίες από το παρελθόν, αυτό σημαίνει κάτι».
Η προφορική αφήγηση δεν αντιμετωπίζεται ως μια ρομαντική επιστροφή στο παρελθόν, αλλά ως μια ενεργή κοινωνική διαδικασία. Σε αντίθεση με την παθητική κατανάλωση περιεχομένου, η αφήγηση προϋποθέτει παρουσία, αλληλεπίδραση και συμμετοχή. Όπως τονίζει η κ. Δημητρέση, η λειτουργία της υπερβαίνει την ψυχαγωγία: «Η αφήγηση έχει, αποκλειστικά κοινωνική λειτουργία. Αν δεν υπάρχει άνθρωπος, δεν μπορεί να υπάρξει αφήγηση, δεν μπορεί να μεταδοθεί το παραμύθι. Άρα αυτό που προσπαθούμε, είναι να αποκατασταθεί η κοινωνική συνθήκη. Δεν θέλουμε να πούμε παραμύθια για να περάσει απλά και μόνο η ώρα μας. Τα παραμύθια σκοπό έχουν να ξυπνήσουν αυτόν που τα ακούει, έχουν να μας δώσουν κάτι».
Η αφήγηση προτείνεται ως αντίβαρο στη σύγχρονη απομόνωση, επαναφέροντας τον προφορικό λόγο στο κέντρο της ανθρώπινης εμπειρίας: «Υπάρχει μία μη χρήση του προφορικού λόγου, ακόμη και σε πράγματα πολύ απλά. Να κάτσεις σε ένα τραπέζι, παραδίπλα είναι κάποιος άλλος και να ανοίξεις μία συζήτηση. Όταν είσαι με το κινητό, αυτό δεν γίνεται. Ακόμη και αυτή η ελαφριά συζήτηση, μια επικοινωνία έχει προφορικότητα. Άρα όλα αυτά μας θυμίζουν αυτή τη δύναμη της προφορικότητας, γιατί αυτή είναι η φύση του ανθρώπου, είναι η ίδια μας η ζωή.»
Έμφαση δίνεται και στο κοινό των παιδιών, που παραμένει δεκτικό και ανοιχτό στη δύναμη των ιστοριών, παρά τις συχνές επιφυλάξεις για τη μειωμένη συγκέντρωση στις νεότερες ηλικίες. Η εμπειρία της Ροδάνθης Δημητρέση ανατρέπει αυτή την αντίληψη, αναδεικνύοντας τον ρόλο του ίδιου του αφηγητή: «Όταν αφηγείται κάποιος, χρειάζεται να έχει εκπαιδευτεί για να μπορέσει να κρατήσει την προσοχή του άλλου. Τα παιδιά ανταποκρίνονται όταν βρίσκουν τον φυσικό τους χώρο. Θα έλεγα ότι τα παιδιά είναι ευτυχισμένα· το ένα πόδι τους είναι στη φαντασία και το άλλο στην πραγματικότητα. Μπαίνουν και βγαίνουν από το ένα στο άλλο με μεγάλη άνεση. Ακόμη κι όταν βρίσκονται στην εφηβεία, αν τους αφηγηθεί κάποιος ιστορίες πολύ δυνατές που αφορούν ζητήματα που τους απασχολούν, τότε καθηλώνονται».
Οι ιστορίες επιβιώνουν επειδή ανταποκρίνονται σε σταθερές ανθρώπινες ανάγκες, προσφέροντας τρόπους κατανόησης και διαχείρισης της εμπειρίας. Η Ροδάνθη Δημητρέση λέει: «Οι μύθοι, ανά τους αιώνες, σμιλεύτηκαν από εμάς τους ίδιους. Εναποθέσαμε ελπίδες, όνειρα, προβληματισμούς, συγκρούσεις εσωτερικές. Είναι μέσα εκεί όλα. Μην ξεχνάμε ότι τα παραμύθια αυτά προσφέρουν λύσεις σε αυτά που μας απασχολούν. Φτάνει να υπάρχει κάποιος να τα ακούσει».
Παραστάσεις Αφήγησης
20 Μαρτίου Παγκόσμια Ημέρα Αφήγησης στη Γυάλινη Βιβλιοθήκη του Δήμου Θεσσαλονίκης στη Νέα Παραλία.
· 10:00 -12:30 41ο και 30ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης
· 18.00- 19.00 Παράσταση αφήγησης παραμυθιών για μικρούς και μεγάλους. Είσοδος Ελεύθερη με προεγγραφή: 2310 836169, 6930079364, [email protected]
Αφηγήτριες: Ροδάνθη Δημητρέση, Κατερίνα Κλεάρχου, Ναντίνα Κυριαζή και Μαρία Πλαστήρα-ομάδα αφηγητών της Αction Art.
27 Μαρτίου, 11:30 - -12:30, Ζωντανή Διαδικτυακή αφήγηση. Συντονισμός Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης
Στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Αφήγησης και του μήνα Γαλλοφωνίας, η παράσταση «Ένα φως στο σκοτάδι» είναι ανοιχτή για τους μαθητές των Δημοτικών, Γυμνασίων, Λυκείων.
Τρείς αφηγητές από τη Γαλλία, την Ελλάδα και την Αλγερία, ο Jean Porcherot, η Ροδάνθη Δημητρέση, η Νora Aceval, θα ταξιδέψουν το κοινό στον κόσμο των παραμυθιών.
Δωρεάν συμμετοχή με προεγγραφή έως τις 23 Μαρτίου: https://forms.gle/ZWGK4BDxreXcd1gv9
