Ο Labiche είναι από τους σημαντικότερους δημιουργούς της γαλλικής κωμωδίας του 19ου αιώνα. Στο έργο δύο άντρες ξυπνούν μετά από μια νύχταπου δεν θυμούνται και υποψιάζονται ότι έχουν εμπλακεί σε φόνο. Υποψίες και βιαστικά συμπεράσματα οδηγούν τους ήρωες σε παράλογες καταστάσεις με σασπένς και γέλιο.
Με αφορμή την παράσταση, ο σκηνοθέτης Στάθης Παπουλίδης μιλά για τον μηχανισμό της φάρσας, τη σύγχρονη διάσταση του έργου και τη θέση των ανεξάρτητων θεατρικών ομάδων στο τοπίο της Θεσσαλονίκης.
Συνέντευξη στη Χρύσα Νάνου
Το σημαντικότερο είναι να χτίσουμε έναν ουσιαστικό διάλογο με το κοινό της Θεσσαλονίκης και να εξελισσόμαστε μέσα από κάθε παράστασηΤι σας τράβηξε το ενδιαφέρον στην «Υπόθεση της Οδού Λουρσίν»;
Με γοητεύει στο έργο του Labiche η ικανότητά του να δημιουργεί κωμωδίες που, πίσω από τον γρήγορο ρυθμό και τις παρεξηγήσεις, κρύβουν μια οξυδερκή παρατήρηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Καθημερινοί άνθρωποι βρίσκονται σε μια κατάσταση εκτός ελέγχου, και ο τρόπος που αντιδρούν αποκαλύπτει πολλά για τους φόβους, τις ανασφάλειες και τις μικρές μας αδυναμίες. Η ιστορία ξεκινά από μια απλή –αλλά τρομακτική για τους ήρωες– αμφιβολία: τι συνέβη τη νύχτα που πέρασε; Μια σειρά παρεξηγήσεων, υποψιών και βιαστικών συμπερασμάτων οδηγούν σε όλο και πιο παράλογες κατευθύνσεις. Αυτό που βρίσκω πολύ σύγχρονο στο έργο είναι η ανθρώπινη τάση να προσπαθούμε να εξηγήσουμε τα γεγονότα πριν καν τα καταλάβουμε. Οι ήρωες δημιουργούν ιστορίες, κατηγορούν, πανικοβάλλονται, και μέσα από αυτή τη διαδικασία γεννιέται μια φάρσα με απίστευτη ενέργεια.Πρόκειται για ένα έργο εξαιρετικά δομημένοπου εμπεριέχει σχεδόν όλους τους θεατρικούς κανόνες: ρυθμό, παρεξηγήσεις, ανατροπές, συγκεκριμένη δραματουργική κατασκευή. Αυτό για έναν σκηνοθέτη είναι πολύ δελεαστικό, γιατί έχεις μπροστά σου έναν μηχανισμό που πρέπει να λειτουργήσει με ακρίβεια.Την ίδια στιγμή, η σκηνική απόδοση δεν μπορεί να είναι μηχανική. Αντιθέτως, χρειάζεται να είναι φυσική, άμεση, σχεδόν ανεπιτήδευτη. Οι χαρακτήρες πρέπει να μοιάζουν σαν να ζουν πραγματικά την κατάσταση, χωρίς να δείχνουν ότι υπηρετούν έναν θεατρικό μηχανισμό.Αυτή η αντίθεση ήταν για μένα το μεγάλο σκηνοθετικό στοίχημα.
Στην παράσταση συνυπάρχουν το σασπένς και η φάρσα. Πώς ισορροπείτε στην προσέγγισήσας ανάμεσα στην αγωνία και στο γέλιο;
Αυτό είναι ίσως το πιο ελκυστικό στοιχείο στο έργο. Το σασπένς και η φάρσα τροφοδοτούν το ένα το άλλο.Χτίζονται μέσα από τον ρυθμό, το timing και την αλληλουχία των αντιδράσεων των ηρώων. Η αγωνία γεννά το γέλιο και το γέλιο, με έναν παράδοξο τρόπο, εντείνει την αγωνία. Το κωμικό αποτέλεσμα προκύπτει από την κλιμάκωση της παρανόησης, τον παράλογο τρόπο σκέψης των ηρώων και την ένταση που γεννά ο φόβος ενός κοινωνικού σκανδάλου. Προσπαθήσαμε να πάρουμε την αγωνία και τους φόβους των ηρώων απολύτως στα σοβαρά. Για τους ίδιους, αυτό που συμβαίνει είναι τρομακτικό: δύο άνθρωποι ξυπνούν χωρίς μνήμη, βρίσκουν στοιχεία που μοιάζουν ενοχοποιητικά και αρχίζουν να πιστεύουν ότι μπορεί να έχουν διαπράξει φόνο. Πιστεύουν ότι βρίσκονται μπροστά σε κάτι πολύ επικίνδυνο και προσπαθούν απεγνωσμένα να καταλάβουν τι έχει συμβεί. Από αυτήν την αφετηρία αρχίσαμε να εντοπίζουμε τις παρεξηγήσεις και τα γεγονότα που επηρεάζουν τους χαρακτήρες και τις μεταξύ τους σχέσεις. Οι μικρές μετατοπίσεις, οι φόβοι και οι αντιδράσεις εξελίσσουν τους χαρακτήρες και, τελικά, γεννούν το κωμικό στοιχείο. Μέσα σε αυτό το κλίμα, οι παρεξηγήσεις και οι βιαστικές αποφάσεις τους οδηγούν στη φάρσα. Η ισορροπία προκύπτει όταν οι ηθοποιοί παίζουν την κατάσταση με αλήθεια και ακρίβεια στον ρυθμό. Τότε η αγωνία και το γέλιο συνυπάρχουν φυσικά και το κοινό μπορεί να περάσει από το σασπένς στο γέλιο σχεδόν την ίδια στιγμή. Όταν οι ήρωες προσπαθούν απεγνωσμένα να βρουν μια λύση ή να καλύψουν τα ίχνη τους, το σασπένς ανεβαίνεικαι ταυτόχρονα η φάρσα ξεδιπλώνεται σχεδόν αναπόφευκτα.
Πώς δουλέψατε τησκηνική ενέργεια που απαιτεί ένα τέτοιο έργο;
Η φάρσα απαιτεί ακρίβειακαι συντονισμό δράσεων. Στην Υπόθεση της Οδού Λουρσίν ο ρυθμός είναι μουσικός· οι παρεξηγήσεις, οι αντιδράσεις και οι σιωπές πρέπει να έρχονται την κατάλληλη στιγμή για να λειτουργήσει το χιούμορ μέσα από το αναπάντεχο. Σκηνοθετικά, με ενδιέφερε μερικές σκηνές να αποδοθούν σχεδόν χορογραφικά: οι είσοδοι και οι έξοδοι, οι συγκρούσεις, οι διακοπές στον λόγο, οι στιγμές πανικού των χαρακτήρων πρέπει να συμβαίνουν μεακρίβεια, ώστε η σκηνή να διατηρεί συνεχώς την έντασή της. Αφιερώσαμε χρόνο στις πρόβες για να χτίσουμε τον ρυθμό. Δουλέψαμε ομαδικά, δοκιμάζοντας τις σκηνές μέχρι να βρούμε την κλιμάκωση και τον συγχρονισμό που χρειάζεται το έργο. Όμως, είχαμε και έναν «άσσο στο μανίκι» μας. Οι ηθοποιοί είχαν ήδη συνεργαστεί σε προηγούμενες δουλειές και υπήρχε μεταξύ τους σκηνική εμπιστοσύνη. Αυτό ήταν ανεκτίμητο. Ως σκηνοθέτης προσπάθησα να δώσω ιδιαίτερη σημασία στη χημεία και στην επικοινωνία που είχαν ήδη κατακτήσει, ώστε να γίνει η βάση πάνω στην οποία θα στηθεί η σκηνική ενέργεια της παράστασης. Το εμβληματικό έργο του Labiche είναι για εμάς πάνω απ’ όλα μια συλλογική εμπειρία. Και αν η παράσταση έχει ζωντάνια στη σκηνή, οφείλεται σε αυτόν τον θίασο που τη στηρίζει με τόσηγενναιοδωρία. Στη φάρσα, τελικά, τίποτα δεν λειτουργεί αν οι ηθοποιοί δεν «ακούν» ο ένας τον άλλον πάνω στη σκηνή. Η ζωντανή ανταλλαγή ενέργειας δίνει και στο κοινό την αλήθεια και την ψυχαγωγία που χρειάζεται.
Το έργο γράφτηκε τον 19ο αιώνα αλλά μοιάζει σύγχρονο. Ποια στοιχεία του συνομιλούν με το σημερινό κοινό;
Πράγματι, η Υπόθεση της Οδού Λουρσίν, αγγίζει κάτι σύγχρονο: τον φόβο που έχουμε για τον ίδιο μας τον εαυτό. Οι δύο άνδρες ξυπνούν χωρίς μνήμη της προηγούμενης νύχτας και πείθονται ότι μπορεί να έχουν διαπράξει κάτι φρικτό. Το άλμα από την άγνοια στην ενοχή είναι κάτι που αναγνωρίζουμε και σήμερα, σε μια εποχή όπου η υποψία, η φαντασία και η πληροφορία μπλέκονται συνεχώς.Ταυτόχρονα, το έργο σατιρίζει την κοινωνική εικόνα. Ο Όσκαρ Λαφουσέτ, ο κεντρικός ήρωας, δεν φοβάται μόνο μήπως είναι δολοφόνος — φοβάται μήπως χάσει την κοινωνική του αξιοπρέπεια. Η αγωνία για το «πώς φαινόμαστε στους άλλους» είναι εξαιρετικά οικεία στο σημερινό κοινό. Ο Labiche αναδεικνύει το διαχρονικό δίλημμα ανάμεσα σε ατομικές επιθυμίες, κοινωνικούς περιορισμούς και την ανασφάλεια που δημιουργεί η υποκρισία, ενώ οι θεατές παρακολουθούν τα γεγονότα τόσο ως αστεία όσο και ως αναγνώριση μιας κοινωνικής πραγματικότητας, όπου η φήμη και η εικόνα υπερβαίνουν συχνά την ουσία. Και βέβαια υπάρχει ο καταιγιστικός ρυθμός της φάρσας. Η λογική καταρρέει μέσα σε λίγες ώρες και οι άνθρωποι παρασύρονται από τον πανικό. Το κοινό γελά, αλλά ταυτόχρονα αναγνωρίζει κάτι ανθρώπινο: πόσο εύκολα μπορούμε να πείσουμε τον εαυτό μας για μια «αλήθεια» που δεν υπάρχει. Ίσως γι’ αυτό το έργο παραμένει τόσο ζωντανό. Πίσω από τη φάρσα κρύβεται μια απλή αλλά πολύ σημερινή ερώτηση: πόσο καλά γνωρίζουμε τον εαυτό μας;
Πέρα από τηνκωμωδία, βλέπετε και ένα σχόλιο για τη βιασύνη με την οποία και σήμερα αποδίδονται ευθύνες;
Οι ήρωες βρίσκονται σε μια κατάσταση πανικού και αβεβαιότητας, και αποδίδουν ευθύνες ο ένας στον άλλον με τρομακτική ευκολία και ταχύτητα. Πριν καν καταλάβουν τι έχει συμβεί, στήνουν θεωρίες, κατηγορούν, προσπαθούν να προστατεύσουν τον εαυτό τους. Είναι ένας μηχανισμός που γεννά την κωμωδία, αλλά ταυτόχρονα λειτουργεί και σαν σχόλιο πάνω στην ανθρώπινη τάση να βγάζουμε συμπεράσματα χωρίς να έχουμε όλα τα στοιχεία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι και πάλι ο Όσκαρ Λαφουσέτ. Ξυπνά χωρίς να θυμάται τίποτα από την προηγούμενη νύχτα και, αντί να προσπαθήσει ψύχραιμα να καταλάβει τι συνέβη, φαντάζεται το χειρότερο σενάριο. Ο φόβος ότι μπορεί να είναι μπλεγμένος σε κάτι τρομερό τον οδηγεί σε μια σειρά από βιαστικές αποφάσεις και υποψίες, που μπλέκουν ακόμη περισσότερο τους γύρω του. Με έναν παράδοξο τρόπο, αυτή η κατάσταση μάς θυμίζει πόσο εύκολα — τότε και σήμερα — οι άνθρωποι δημιουργούμε αφηγήσεις για να εξηγήσουμε αυτό που δεν καταλαβαίνουμε. Το έργο γελά με αυτό, αλλά ταυτόχρονα μας το παρουσιάζει και σαν καθρέφτη. Και ίσως γι’ αυτό παραμένειζωντανό και επίκαιρο.
Πού τοποθετείται η Momentum Theatre στο θεατρικό τοπίο της Θεσσαλονίκης και ποιοςπιστεύετε ότι είναι ο ρόλος των ανεξάρτητων ομάδων;
Το θεατρικό τοπίο της πόλης είναι πλούσιο και πολυφωνικό, και μέσα σε αυτό οι νέες, ανεξάρτητες ομάδεςέχουν έναν ιδιαίτερα ζωντανό ρόλο δοκιμάζοντας τις δυνάμεις τους στη σκηνή. Μια νεοσύστατη ομάδα φέρνει ενέργεια, διάθεση για πειραματισμό και, κυρίως, την ανάγκη να βρει τη δική της φωνή. Δεν κουβαλά απαραίτητα βαριές συμβάσεις, κι αυτό της επιτρέπει να προσεγγίσει τα έργα με μεγαλύτερη ελευθερία.Για μένα, αυτό είναι και το πιο δημιουργικό σημείο εκκίνησης: μια ομάδα νέων συντελεστώνπου αναζητά τον τρόπο να συνομιλήσει με το κοινό, να δοκιμάσει ιδέες και να χτίσει την ταυτότητά της μέσα από τη δουλειά της. Οι ανεξάρτητες ομάδες λειτουργούν συχνά σαν ένα εργαστήριο στο θεατρικό οικοσύστημα. Μπορούν να ρισκάρουν περισσότερο, να προσεγγίσουν κλασικά έργα με φρέσκια ματιά ή να δοκιμάσουν διαφορετικές μορφές αφήγησης. Και αυτό τελικά τροφοδοτεί ολόκληρη τη θεατρική ζωή της πόλης. Η παρουσία νέων ομάδων είναι ένας τρόπος να παραμένει το θέατρο ζωντανό, ανοιχτό και σε διαρκή διάλογο με την εποχή του. Ως εμπνευστής της Momentum Theatre, με ενδιέφερε να δημιουργηθεί ένας χώρος συνεργασίας, όπου άνθρωποι με κοινή αγάπη για το θέατρο θα μπορούν να εκφραστούν δημιουργικά, να πειραματιστούν και να αναμετρηθούν με ένα κλασικό έργο όπως «Η Υπόθεση της Οδού Λουρσίν». Είναι μια διαδικασία που χτίζεται βήμα βήμα, μέσα από τη συλλογική δουλειά, την εμπιστοσύνη, τη διαρκή έρευνα και την επιθυμία να αφηγηθούμε μια ιστορία. Για εμάς, το σημαντικότερο είναι να χτίσουμε έναν ουσιαστικό διάλογο με το κοινό της Θεσσαλονίκης και να συνεχίσουμε να εξελισσόμαστε μέσα από κάθε παράσταση.
Συντελεστές
Σκηνοθεσία: Στάθης Παπουλίδης
Μετάφραση: Αφροδίτη Τσακίρη
Διασκευή: Στάθης Παπουλίδης – Αφροδίτη Τσακίρη
Παίζουν οι ηθοποιοί: Σωκράτης Λογοθέτης, Χρίστος Βασιλείου, Αφροδίτη Τσακίρη, Βέρα Παπαθανασίου, Βίκυ Μάντη και Στάθης Παπουλίδης
Βοηθός σκηνοθέτη: Αφροδίτη Τσακίρη
Υπεύθυνη επικοινωνίας, δημοσίων σχέσεων, socialmedia: Βαρβάρα Διαμαντόγλου
Φωτογραφίες και δημιουργία trailer: Μαρία Βούρου
Σκηνικά - Κοστούμια: Χρύσα Ελευθεριάδου
Γραφιστικά - Δημιουργία αφίσας: Διονύσης Καλαϊτζής
Σχεδιασμός φωτισμού και ήχου: Ανέστης Ατακτίδης
Επιμέλεια μουσικής: Στάθης Παπουλίδης
Παραγωγή: MοmentumTheatreProductions
ΠΛΗΡΟΦOΡΙΕΣ
Παραστάσεις: 16, 17, 23, 24, 30 και 31 Μαρτίου, 21.00
Διάρκεια: 90 λεπτά
Τιμή εισιτηρίων: 15 ευρώ - μειωμένο 12 ευρώ (φοιτητικό, ανέργων, ΑΜΕΑ και άνω των 65)
Προπώληση: https://cometogether.live/el/event/4851/h-ypothesh-ths-odou-loursin και https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/i-ypothesi-tis-odou-loursin-tou-eugene-labiche/
Πληροφορίες - Κρατήσεις: 2310 423 925
Ηλεκτρονικές κρατήσεις: https://theatrosofouli.gr/class/i-ypothesi-tis-odoy-loyrsin/?wcs_timestamp=1773694800
