Η Μεγάλη Εβδομάδα δεν είναι απλώς μια κορυφαία θρησκευτική περίοδος για τον Χριστιανισμό, αλλά ένα βαθιά ριζωμένο τελετουργικό με σαφείς κοινωνικές προεκτάσεις. Τουλάχιστον αυτός ήταν καταρχήν ο σκοπός του.
Η νηστεία θεωρείται μια μορφή «κάθαρσης», ένα διάλειμμα από την καθημερινότητα, μια ευκαιρία αποχής και εγκράτειας. Όμως, μέσα στη σύγχρονη πραγματικότητα, τίθεται ένα κρίσιμο και ουσιαστικό ερώτημα: τι αξία έχει η νηστεία όταν δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη στάση ζωής;
Η ηθική δεν είναι υπόθεση επτά έως σαράντα ημερών. Η νηστεία από μόνη της δεν σου παρέχει αυτόματα «πιστοποιητικό» καλού ανθρώπου, δεν σε αναβαπτίζει. Δεν μπορείς να απέχεις από το κρέας, αλλά να «καταβροχθίζεις» τον συνάνθρωπό σου όλο τον υπόλοιπο χρόνο. Δεν γίνεται να αποκτάς μια θέση εργασίας όχι επειδή την αξίζεις, αλλά επειδή έχεις τις «άκρες», να κυκλοφορείς στον δρόμο με θρασύτητα «τρώγοντας» την προτεραιότητα των υπολοίπων και θέτοντάς τους σε κίνδυνο, να παρκάρεις πάνω σε ράμπες και πεζοδρόμια αδιαφορώντας για τον πεζό, τον ηλικιωμένο, τον άνθρωπο με αναπηρία, να μη σου περισσεύει ένας καλός λόγος για κανέναν και μετά να παριστάνεις τον καλό χριστιανό κόβοντας κρέας και γαλακτοκομικά και κάνοντας μεγάλους σταυρούς.
Δεν νομίζω ότι πιστεύει κανείς πως η «αναβάθμιση» της καθημερινής μικρής και μεσαίας αδικίας σε κανονικότητα εμπίπτει στα χριστιανικά πρότυπα ζωής. Στις εργασιακές σχέσεις υπάρχουν εργοδότες που καταπατούν δικαιώματα και συμπιέζουν μισθούς, στις οικογένειες συγγενείς που συγκρούονται και αδικούν τους άλλους για περιουσιακά θέματα αφήνοντας πίσω τους ρήξεις που δεν επουλώνονται, στις δε διαπροσωπικές σχέσεις άνθρωποι που εκμεταλλεύονται την εμπιστοσύνη, κοροϊδεύουν, υποτιμούν, που απαιτούν σεβασμό αλλά σχεδόν ποτέ δεν τον προσφέρουν.
Να μην παραλείψουμε από το «κάδρο» και τη μεγάλη αδικία, που συχνά βαφτίζεται «εξυπνάδα», τη φοροδιαφυγή, μια πρακτική που τελικά δεν πλήττει κάποιο κράτος ως αφηρημένη έννοια, αλλά τα σχολεία, τα νοσοκομεία, τις υποδομές που όλοι χρησιμοποιούμε, δηλαδή τον συνάνθρωπο, την ίδια την κοινωνία στο σύνολό της. Η εκμετάλλευση των νόμων, τα «παραθυράκια», η λογική «να γλυτώσω εγώ και ας πληρώσουν οι άλλοι» αποτελεί γνώριμη συμπεριφορά... διόλου ενάρετη.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η νηστεία και ο εκκλησιασμός, για μεγάλο μέρος των σύγχρονων ανθρώπων, αποτελούν μια επιδερμική συνήθεια, κάτι σαν κοινωνική υποχρέωση, σαν στοίχημα, που επαναλαμβάνουμε κάθε χρόνο για να νιώσουμε καλά με τον εαυτό μας και να μας απονείμουν οι άλλοι τα εύσημα χωρίς να αγγίζουμε το πραγματικό νόημα.
Η ουσία δεν βρίσκεται στο τι τρως ή δεν τρως, αλλά στο πώς ζεις. Αν η νηστεία είναι αποχή, τότε το πραγματικό της νόημα σήμερα είναι αποχή από την αδικία, από την απληστία, από τη μικροπρέπεια, αποχή από τη λογική του «δεν πειράζει», που τελικά διαβρώνει τα πάντα.
Η αποτοξίνωση του οργανισμού είναι θεμιτή και πολύ υγιεινή. Μια περίοδος λιτής διατροφής μπορεί να κάνει καλό στο σώμα. Όμως το ζητούμενο δεν είναι μόνο η σωματική αλλά και η κοινωνική «αποτοξίνωση». Διότι μπορεί να καθαρίζει ο οργανισμός, αλλά αν η συμπεριφορά παραμένει ίδια, τότε η «τοξικότητα» απλώς αλλάζει μορφή.Μπορεί να καθαρίζουμε τον οργανισμό μας από τις τοξίνες, αλλά δεν θα παύουμε να είμαστε τοξικοί για το κοινωνικό σύνολο.
Η Μεγάλη Εβδομάδα δεν είναι μια ευκαιρία για επίδειξη ευσέβειας, αλλά για ειλικρινή αυτοκριτική. Δεν είναι μια περίοδος για να αναρωτηθούμε τι στερούμαστε από το πιάτο μας, αλλά τι στερούμε από τους άλλους με τη στάση μας. Η πιο δύσκολη νηστεία δεν είναι από το φαγητό για λίγες μέρες. Η πιο δύσκολη και ουσιαστική νηστεία είναι από τον κακό μας εαυτό όλες τις μέρες του χρόνου. Καλή Ανάσταση!
