Σε μια πόλη που χρόνια παλεύει να σταθεί όρθια συγκοινωνιακά, κάποιοι επιμένουν να τραβούν το χαλί κάτω από τα πόδια της.
Η εισιτηριοδιαφυγή στον ΟΑΣΘ και στο Μετρό Θεσσαλονίκης δεν είναι απλώς μια χαμηλή παραβατικότητα, είναι μια καθημερινή αιμορραγία εκατομμυρίων ευρώ που στερεί από την πόλη ακριβώς αυτά που ζητά: καλύτερα δρομολόγια, περισσότερα λεωφορεία, σύγχρονες υποδομές.
Το πρόσφατο νομοσχέδιο του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, που αυστηροποιεί τα πρόστιμα, δεν ήρθε τυχαία. Ήρθε ως απάντηση σε μια κατάσταση που έχει ξεφύγει. Γιατί όταν το εισιτήριο κοστίζει 0,60 ευρώ, το φθηνότερο σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, και πάλι δεν πληρώνεται, τότε δεν μιλάμε για οικονομική αδυναμία και αναξιοπαθούντες, μιλάμε για νοοτροπία.
Ας σταματήσουμε να «χαϊδεύουμε αυτιά». Δεν πρόκειται για «αντίσταση στο σύστημα», ούτε για κάποια κοινωνική πράξη ανυπακοής με πολιτικό βάθος. Είναι, στην καλύτερη περίπτωση, μια «επανάσταση της φακής», μια πολύ συγκεκριμένη αντικοινωνική επιλογή εις βάρος όλων των άλλων. Γιατί το «δεν πληρώνω» δεν τιμωρεί κάποιο απρόσωπο κράτος, τιμωρεί τον ίδιο τον πολίτη που αύριο θα περιμένει περισσότερο στη στάση, θα στοιβάζεται σε γερασμένα οχήματα και θα διαμαρτύρεται, δικαίως, για την ποιότητα των υπηρεσιών.
Η πρόσφατη εικόνα στο Μετρό Θεσσαλονίκης, όπου επιβάτες άφηναν τα εισιτήριά τους στις κυλιόμενες σκάλες για να τα χρησιμοποιήσουν άλλοι δωρεάν, είναι απολύτως δηλωτική της κατάστασης. Δεν πρόκειται για «αλληλεγγύη». Είναι κανονικοποίηση της παραβατικότητας, είναι η «μικρή» καθημερινή παρανομία, που, αθροιστικά, υπονομεύει ολόκληρο το συγκοινωνιακό πλέγμα. Μετά φταίει ο ΟΑΣΘ, φταίει το κράτος, φταίνε όλοι οι άλλοι. Το ωραιότερο είναι ότι αυτοί που δεν πληρώνουν, συνήθως είναι οι ίδιοι που διαμαρτύρονται εντονότερα. «Φωνάζει ο κλέφτης».
Το τίμημα είναι συγκεκριμένο. Τα έσοδα που χάνονται δεν είναι αφηρημένοι αριθμοί σε κάποιον κρατικό προϋπολογισμό ενός άλλου λαού. Είναι τα χρήματα που θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν την ανανέωση του στόλου, την πρόσληψη οδηγών, τη βελτίωση της συχνότητας των δρομολογίων. Είναι η διαφορά ανάμεσα σε μια πόλη που κινείται μπροστά και σε μια πόλη που μένει πίσω, εκεί που θέλουν να την κρατήσουν μικροαπατεωνίσκοι με τις πράξεις τους.
Όσοι πιστεύουν ότι με τέτοιες πρακτικές «πλήττουν το σύστημα», στην πραγματικότητα «πυροβολούν τα πόδια τους». Η υποδομή των αστικών συγκοινωνιών δεν είναι κάτι έξω από την κοινωνία, είναι η ίδια η καθημερινότητά μας και όταν την αποδυναμώνεις, αποδυναμώνεις την ίδια σου τη ζωή.
Η αυστηροποίηση των προστίμων είναι αναγκαία, αλλά δεν αρκεί. Χρειάζεται έλεγχος, συνέπεια και κυρίως μάχη για αλλαγή νοοτροπίας. Καμία πόλη δεν μπορεί να προχωρήσει όταν ένα κομμάτι της κοινωνίας θεωρεί φυσιολογικό να μην πληρώνει ούτε τα 60 λεπτά που του αναλογούν και ένα άλλο αποδέχεται ή ακόμα χειρότερα επικροτεί τη λαμογιά.
Αν θέλουμε καλύτερες συγκοινωνίες στη Θεσσαλονίκη, η συζήτηση δεν μπορεί να ξεκινά και να τελειώνει στο κράτος. Πρέπει να ξεκινήσει από εμάς, από το αυτονόητο: να πληρώνουμε το εισιτήριό μας και να μην ανεχόμαστε ανόητες και επιζήμιες για το κοινωνικό σύνολο συμπεριφορές. Όσο δεν τα κόβουμε αυτά, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η βεβαιότητα να τα βρούμε μπροστά μας ποικιλοτρόπως και εις την νιοστή. Όταν δια των πράξεων ή δια της απραξίας σου «εκπαιδεύεις» κόσμο στην προχειρότητα και στη λαμογιά, να είσαι σίγουρος ότι «θα λουστείς» τα αποτελέσματα και όχι μόνο στον τομέα των συγκοινωνιών…
