Πρώτη φορά στα σύγχρονα πολιτικά χρονικά ένα κόμμα που θέλει να αποκαλείται «κόμμα εξουσίας» υιοθετεί, σχεδόν καταστατικά, τη μη συνεργασία με ένα άλλο κόμμα εξουσίας.
Αυτό από μόνο του δημιουργεί ένα εύλογο ερώτημα: μπορείς να διεκδικείς τη διακυβέρνηση, όταν εκ των προτέρων αποκλείεις βασικά σενάρια σχηματισμού κυβέρνησης;
Η στάση του ΠΑΣΟΚ απέναντι στο ενδεχόμενο συνεργασίας με τη Νέα Δημοκρατία δεν είναι απλώς μια ακόμα πολιτική θέση, δεν είναι μια επιλογή που επηρεάζει μόνο το ίδιο το κόμμα, αλλά χωρίς αμφιβολία καθορίζει και το πολιτικό σκηνικό της επόμενης μέρας.
Η εικόνα που εκπέμπεται προς το εκλογικό σώμα είναι στην καλύτερη περίπτωση διφορούμενη. Από τη μία πλευρά, το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να χαράξει καθαρές γραμμές και να αποκαταστήσει την πολιτική του αυτονομία. Μετά από χρόνια φθοράς και ταύτισης με κυβερνητικές συνεργασίες, επιδιώκει να πείσει ότι δεν αποτελεί συμπλήρωμα κανενός, αλλά αυτόνομη δύναμη με δική της πρόταση εξουσίας.
Από την άλλη όμως, η εξ αρχής άρνηση συνεργασίας με τη Νέα Δημοκρατία μπορεί να εκληφθεί ως ένδειξη πολιτικής αδυναμίας ή απροθυμίας ανάληψης ευθύνης. Σε ένα πολιτικό περιβάλλον όπου η σταθερότητα αποτελεί βασικό ζητούμενο, ειδικά μέσα σε συνθήκες διεθνούς αβεβαιότητας, το μήνυμα που λαμβάνει ο μέσος ψηφοφόρος είναι διαφορετικό από αυτό που επιδιώκει να εκπέμψει το κόμμα.
Εδώ βρίσκεται η κρίσιμη αντίφαση: ενώ το ΠΑΣΟΚ ίσως επιδιώκει να πει «δώστε μας δύναμη για να επιβάλουμε τους όρους μας», το εκλογικό σώμα ακούει «δεν είμαστε έτοιμοι να κυβερνήσουμε». Ο ψηφοφόρος, λοιπόν, που πιθανώς να ταλαντευόταν εισπράττει το μήνυμα «υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να μπλέξουμε σε αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης». Σε περιόδους παγκόσμιας αστάθειας, οικονομικής, γεωπολιτικής και ενεργειακής, όπως η σημερινή, οι ψηφοφόροι τείνουν ιστορικά να επιλέγουν τη λύση που θεωρούν πιο ασφαλή και προβλέψιμη. Ένας λόγος παραπάνω σε έναν πλανήτη σαν τον σημερινό. Έτσι ο ψηφοφόρος που λογικά φοβάται την ακυβερνησία ή τις επαναληπτικές εκλογές ή τα αλλοπρόσαλλα κυβερνητικά σχήματα ανάγκης θα οδηγηθεί στη «σίγουρη» επιλογή από την πρώτη κάλπη, προκειμένου να αποφευχθούν περιπέτειες. Το ΠΑΣΟΚ με μία μόνο κίνηση εξασφάλισε ενδεχομένως στον Μητσοτάκη την αυτοδυναμία.
Αν στην αξιωματική αντιπολίτευση συνειδητοποιούν ότι χρειάζονται πίστωση χρόνου για να ανασυνταχθούν και να βρουν βηματισμό, μετά από μια παρατεταμένη εποχή «ισχνών αγελάδων», και θέλουν να το επικοινωνήσουν εύσχημα, είναι αντιληπτή η επιλογή «όχι σε όλους». Είναι όμως τελείως διαφορετικό το «όχι» στη σύμπραξη με τον ΣΥΡΙΖΑ ή τη Νέα Αριστερά ή το κυοφορούμενο κόμμα Τσίπρα από την προκαταβολική άρνηση συμμετοχής σε συγκυβέρνηση με τη Νέα Δημοκρατία. Στην πρώτη περίπτωση, ως προπορευόμενος, λες «εγώ υπαγορεύω τους όρους». Στη δεύτερη τι ακριβώς επιδιώκεις; Να πείσεις το εκλογικό σώμα να σου δώσει την πρωτιά «έστω και με μία ψήφο», όπως αρέσκονται να λένε τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ, διότι έχεις εξασφαλισμένο το απαραίτητο «συνεργατικό σχήμα», τα κόμματα δηλαδή της Αριστεράς, που βρίσκονται μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας, και ούτως ή άλλως παρακαλούν για σύμπραξη με μόνο στόχο να πέσει ο Μητσοτάκης;
Το εντυπωσιακό είναι ότι επιλέγει αυτή τη στρατηγική το ΠΑΣΟΚ ενώ «οι δημοσκοπικές του πτήσεις» χαρακτηρίζονται ακόμη και στο εσωτερικό του με τη φράση «κολλημένη βελόνα», ενώ της Νέας Δημοκρατίας λίγο απέχουν από το ποσοστό που δίνει αυτοδυναμία. Δεν μπορώ να φανταστώ έναν ρεαλιστικό και όχι επικοινωνιακό λόγο για τον οποίο υπό αυτές τις συνθήκες και τα δεδομένα προκρίθηκε η επιλογή της «επιθετικής πολιτικής». Μπορώ να φανταστώ όμως την ικανοποίηση της Νέας Δημοκρατίας, όταν ο πιθανός υποψήφιος για συγκυβέρνηση σπεύδει να τη διαβεβαιώσει ότι εργάζεται πυρετωδώς για την αυτοδυναμία της, καθιστώντας κάθε σκέψη για συνεργασία στο μέλλον περιττή.
