Η εξαγγελία του Κυριάκου Μητσοτάκη για απαγόρευση χρήσης των social media σε παιδιά κάτω των 15 ετών από το 2027, σε συνδυασμό με την παρέμβασή του προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την πρόεδρό της, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δείχνει ότι το πρόβλημα επιτέλους αρχίζει να αντιμετωπίζεται στην πραγματική του διάσταση.
Αν δεν θέλουμε όμως οι γονείς να κοροϊδεύουμε τους εαυτούς μας, πρέπει να παραδεχτούμε ότι εφόσον δεν είμαστε σε θέση να πάρουμε το κινητό από τα χέρια ενός 12χρονου, 13χρονου, 14χρονου και περιμένουμε τον νόμο και την πολιτεία να το επιβάλει, τότε έχουμε ήδη χάσει το παιχνίδι.
Δεν χρειάζεται καμία έρευνα για να διαπιστώσει κανείς την κατάσταση. Μια βόλτα αρκεί. Στην παραλία, στις πλατείες, έξω από τα σχολεία παιδιά δίπλα-δίπλα που δεν μιλούν, οθόνες που δεν σβήνουν ποτέ και γονείς που, ας είμαστε ειλικρινείς, συνήθως κάνουν ακριβώς το ίδιο. Το βλέπουμε όλοι, το ζούμε όλοι και σε μεγάλο βαθμό το έχουμε επιτρέψει όλοι.
Τα παιδιά σήμερα μεγαλώνουν μέσα σε έναν απολύτως ανταγωνιστικό κόσμο διαρκούς σύγκρισης και επίδειξης. Μαθαίνουν να μετρούν την αξία τους με likes και followers, εκτίθενται καθημερινά σε περιεχόμενο που κανονικοποιεί τη βία, την τοξικότητα, την επιφανειακή επιτυχία. Αυτό το περιβάλλον μοιραία προκαλεί στα παιδιά άγχος, αϋπνία, μειωμένη απόδοση, μαθησιακά προβλήματα, ανασφάλεια, επιθετικότητα, όπως δυστυχώς μαρτυρούν τα ολοένα και αυξανόμενα περιστατικά σχολικού και ψηφιακού εκφοβισμού. Δεν είναι μυστήριο, είναι οι φυσιολογικές συνέπειες.
Για χρόνια επιλέξαμε να κάνουμε ότι δεν βλέπουμε. Βολευτήκαμε στην ιδέα ότι «έτσι είναι η εποχή», ότι «δεν γίνεται αλλιώς», ότι «όλα τα παιδιά το κάνουν». Μόνο που κάπως έτσι, αφήσαμε ως κοινωνία τα social media να καλύψουν ένα τεράστιο κενό: αυτό της καθημερινής ουσιαστικής παρουσίας των γονιών.
Η επίκληση της δουλειάς και των υποχρεώσεων είναι πραγματική, αλλά δεν είναι άλλοθι. Το παιδί που μένει μόνο του με μια οθόνη δεν μένει ουδέτερο ως απαθής τηλεθεατής. Κάποιος το επηρεάζει, το διαμορφώνει, το «μεγαλώνει» κι αυτός ο κάποιος δεν είναι ούτε ο δάσκαλος, ούτε ο γονιός, ούτε ο παππούς και η γιαγιά, αλλά όλες αυτές οι διαδικτυακές εφαρμογές, στις οποίες δραστηριοποιείται ανεξέλεγκτα «κάθε καρυδιάς καρύδι».
Η πολιτεία όφειλε να δράσει και πολύ καλά έκανε. Χρειάζονται κανόνες, χρειάζονται όρια, χρειάζεται προστασία, ειδικά των ευαίσθητων ηλικιών. Αλλά όποιος πιστεύει ότι μια απαγόρευση θα λύσει το πρόβλημα, απλώς μεταθέτει την ευθύνη. Υπάρχει μια άβολη αλήθεια: τα παιδιά δεν ακούν τόσο αυτά που τους λέμε, όσο αντιγράφουν αυτά που κάνουμε. Και τι κάνουμε; Είμαστε κι εμείς συνεχώς συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο και στις εφαρμογές από τις οποίες τους ζητάμε να αποσυνδεθούν. Στο τραπέζι, στο σαλόνι, ακόμα και στις στιγμές που υποτίθεται ότι είμαστε «μαζί». Το κινητό έχει γίνει προέκταση του χεριού μας.
Ας μιλήσουμε, λοιπόν, χωρίς περιστροφές: αν θέλουμε να μπει όριο στα παιδιά, πρέπει πρώτα να μπει όριο σε εμάς. Επειδή όμως δεν πρόκειται να υπάρξει νόμος που απαγορεύει στους γονείς να χρησιμοποιούν τα social media, μια λύση μόνο υπάρχει: η συνείδηση. Γιατί διαφορετικά, ό,τι κι αν ψηφιστεί, θα βρεθεί τρόπος να παρακαμφθεί. Τα παιδιά θα βρουν εφαρμογές, λογαριασμούς, διαδρομές. Πάντα το κάνουν. Το ζήτημα δεν είναι η απαγόρευση, είναι το τι θα αντικαταστήσει στη ζωή των παιδιών το Τiktok, το Ιnstagram. το Facebook, το Snapchat.
Η πρωτοβουλία της κυβέρνησης μπορεί να λειτουργήσει ως ένα χρήσιμο σοκ, αλλά αν μείνουμε εκεί, θα είναι απλώς μια ακόμη χαμένη ευκαιρία. Στο τέλος της ημέρας, το θέμα δεν είναι τι θα απαγορεύσει ο νόμος, αλλά τι θα επιτρέψουμε και τι θα αντιπροτείνουμε στα παιδιά εμείς.
