Τις τελευταίες ημέρες, στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης βρίσκεται η ένταξη της Βουλγαρίας στη Ζώνη του Ευρώ και η μετάβαση από το λέβα στο ενιαίο ευρωπαϊκό νόμισμα. Παράλληλα, από την 1η Ιανουαρίου 2025, η Βουλγαρία εντάχθηκε πλήρως στη Ζώνη Σένγκεν, καταργώντας τους συνοριακούς ελέγχους με την Ελλάδα.
Οι δύο αυτές εξελίξεις συνιστούν κομβικές αλλαγές όχι μόνο για τη βουλγαρική οικονομία, αλλά και για τις διμερείς σχέσεις Ελλάδας – Βουλγαρίας, επηρεάζοντας άμεσα το εμπόριο, τη διακίνηση αγαθών, τις επενδύσεις και την τουριστική κινητικότητα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η επίδραση των εξελίξεων αυτών στον Νομό Σερρών, έναν κατεξοχήν διασυνοριακό νομό, που λειτουργεί ως φυσική πύλη επικοινωνίας, εμπορίου και τουρισμού μεταξύ των δύο χωρών.
Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι:
- να αποσαφηνίσει τι σημαίνει η ένταξη της Βουλγαρίας στη Ζώνη Σένγκεν και στο Ευρώ,
- να εξετάσει τις επιπτώσεις για την Ελλάδα συνολικά,
- και να αναδείξει τις προοπτικές και τις ευκαιρίες που διαμορφώνονται ειδικά για τον Νομό Σερρών
Τι είναι η Ζώνη του Σένγκεν
Η Ζώνη Σένγκεν αποτελεί έναν χώρο ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων και εμπορευμάτων μεταξύ των κρατών-μελών της. Η κατάργηση των συνοριακών ελέγχων μειώνει δραστικά το διοικητικό κόστος, τους χρόνους μεταφοράς και τα εμπόδια στο εμπόριο και τον τουρισμό.
Για την Ελλάδα, η ένταξη της Βουλγαρίας στη Ζώνη Σένγκεν σημαίνει:
- ταχύτερη διακίνηση εμπορευμάτων,
- ενίσχυση της διασυνοριακής επιχειρηματικότητας,
- ευκολότερη μετακίνηση επισκεπτών και εργαζομένων.
Η μετάβαση της Βουλγαρίας στη Ζώνη του Ευρώ
Η υιοθέτηση του ευρώ από τη Βουλγαρία αποτελεί στρατηγικό βήμα οικονομικής σύγκλισης με τον πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η κατάργηση του συναλλαγματικού κινδύνου και η σταθερότητα του νομίσματος αναμένεται να:
- ενισχύσουν τις επενδύσεις,
- αυξήσουν τη διαφάνεια στις συναλλαγές,
- διευκολύνουν το διμερές εμπόριο με την Ελλάδα.
Για τις ελληνικές επιχειρήσεις, η κοινή νομισματική βάση απλοποιεί τις συναλλαγές και μειώνει το κόστος.
Το εξωτερικό εμπόριο Ελλάδας-Βουλγαρίας
Η Βουλγαρία συγκαταλέγεται στους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους της Ελλάδας στα Βαλκάνια. Οι εμπορικές ροές περιλαμβάνουν:
- αγροτικά προϊόντα,
- βιομηχανικά αγαθά,
- ενέργεια και πρώτες ύλες.
Η πλήρης ένταξη στο Σένγκεν και στο Ευρώ αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τις εμπορικές ανταλλαγές.
Οι οικονομικές σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας είναι ισχυρές και εξελίσσονται σταθερά τα τελευταία χρόνια:
- Το συνολικό εμπόριο μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας έφτασε ρεκόρ 4,5 δισ. €, με συνεχή αύξηση τα τελευταία χρόνια.
- Η Βουλγαρία αποτελεί τον ισχυρότερο εμπορικό εταίρο της Ελλάδας στα Βαλκάνια και τέταρτη μεγαλύτερη αγορά εξαγωγών για ελληνικά προϊόντα.
- Περισσότερες από 18.000 ελληνικές επιχειρήσεις είναι καταχωρημένες στη Βουλγαρία, κυρίως λόγω του ευνοϊκού εταιρικού φορολογικού πλαισίου (flattax 10%).
Επομένως, η οικονομική συνεργασία είναι ουσιαστική, αλλά τα στοιχεία δείχνουν και πρόκληση για την Ελλάδα: η μείωση των εξαγωγών και η μετατόπιση επενδύσεων προς βουλγαρικές εγκαταστάσεις λόγω φθηνότερου επιχειρηματικού κόστους.
Τουριστική κίνηση Βουλγαρίας - Ελλάδας
Η Βουλγαρία αποτελεί μία από τις βασικότερες αγορές εισερχόμενου τουρισμού για την Ελλάδα. Η κατάργηση των συνοριακών ελέγχων:
- αυξάνει τις οδικές μετακινήσεις,
- ενισχύει τον σύντομο και επαναλαμβανόμενο τουρισμό,
- ωφελεί ιδιαίτερα τη Βόρεια Ελλάδα.
Ενδεικτικά, το 2024 από το σύνολο των αφίξεων από τη Βουλγαρία (5.258.981 άτομα) οι 2.911.752 πέρασαν από τον Προμαχώνα, δηλαδή το 55% αυτών, με μήνες αιχμής από τον Ιούνιο μέχρι και τον Σεπτέμβριο (πηγή ΙΝΣΕΤΕ).
ΠΗΓΗ: ΙΝΣΕΤΕ
Το εξωτερικό εμπόριο Βουλγαρίας - Νομού Σερρών
Ο Νομός Σερρών, λόγω γεωγραφικής θέσης, αποτελεί κομβικό σημείο εμπορικής διασύνδεσης. Τοπικές επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται σε:
- αγροδιατροφικό τομέα,
- μεταποίηση,
- logistics και μεταφορές.
Οι νέες συνθήκες δημιουργούν ευνοϊκό περιβάλλον για περαιτέρω ανάπτυξη.
Πηγή: Enterprise Greece, ΕΛΣΤΑΤ
Προοπτικές Ελλάδας- Βουλγαρίας και Νομού Σερρών
Οι προοπτικές που διαμορφώνονται περιλαμβάνουν:
- ενίσχυση διασυνοριακών συνεργασιών,
- προσέλκυση επενδύσεων,
- ανάπτυξη θεματικού και εναλλακτικού τουρισμού,
- αναβάθμιση του ρόλου του Νομού Σερρών ως εμπορικού κόμβου.
Συμπεράσματα
Η μετάβαση της Βουλγαρίας στη Ζώνη Σένγκεν (1/1/2025) και στο Ευρώ (1/1/2026) αποτελεί δύο ξεχωριστά αλλά συμπληρωματικά ορόσημα, με μετρήσιμες επιπτώσεις:
Μακροοικονομική εικόνα Βουλγαρίας
- Η Βουλγαρία έγινε επίσημα το 21ο μέλος της Ευρωζώνης από 1/1/2026.
- Ο λογιστικός σταθερός συντελεστής 1,95583 λέβα = 1 ευρώ διατηρήθηκε καθ’ όλη τη διάρκεια της προετοιμασίας.
Το βουλγαρικό λεβ έχει συνδεθεί με το ευρώ από την έναρξη του τελευταίου το 1999, με σταθερή ισοτιμία 1€ = 1,95583 λέβα, μέσω ενός αυστηρά διαχειριζόμενου νομισματικού συμβουλίου. Πριν από αυτό, το λεβ ήταν συνδεδεμένο στην ονομαστική του αξία με το γερμανικό μάρκο.
Βελτίωση εμπιστοσύνης & επενδύσεων
Η υιοθέτηση του ευρώ ενδέχεται να:
- μειώσει το κόστος συναλλαγών και το ρίσκο συναλλάγματος,
- ενισχύσει το διμερές εμπόριο και επενδύσεις,
- αυξήσει τη ρευστότητα και επιχειρηματική δραστηριότητα.
Η ένταξη της Βουλγαρίας στη Ζώνη Σένγκεν και στο Ευρώ δεν αποτελεί απλώς μία τυπική ευρωπαϊκή εξέλιξη, αλλά μια ουσιαστική αλλαγή με πολλαπλές επιπτώσεις για την Ελλάδα και ιδιαίτερα για τις παραμεθόριες περιοχές.
Απαιτείται:
- στρατηγικός σχεδιασμός,
- ενίσχυση υποδομών,
- στήριξη τοπικής επιχειρηματικότητας,
ώστε οι εξελίξεις αυτές να μετατραπούν σε πραγματικές ευκαιρίες ανάπτυξης.
Με την κοινή νομισματική βάση και την κατάργηση ελέγχων, η Ελλάδα και ειδικά ο Νομός Σερρών μπορούν να καταστούν διαμετακομιστικός κόμβος για βαλκανικές αγορές και υπηρεσίες.
*O Δρ. Δημήτριος Καμπούρης είναι Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Ειδικός επιστήμονας σε θέματα χρηματοοικονομικής διοίκησης και εξυγίανσης επιχειρήσεων
