Κιλκίς: Το εξαγωγικό «διαμάντι» της Κεντρικής Μακεδονίας - Τι δείχνουν τα στοιχεία για μεταποίηση και εξαγωγές

Ο τομέας της Βιομηχανίας και ειδικότερα η Μεταποίηση, αποτελεί έναν σημαντικό τομέα της Ελληνικής Οικονομίας. Σύμφωνα με στοιχεία του ΙΟΒΕ (βλ. ΙΟΒΕ: «Παρεμβάσεις για τη βιώσιμη ανάπτυξη της Ελληνικής Βιομηχανίας»), η συμμετοχή της μεταποίησης στο ΑΕΠ είναι σταθερά ανοδική τα τελευταία χρόνια με την Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία (ΑΠΑ) να σημειώνει το 2023 το υψηλό δεκαετίας φθάνοντας στα 19,9 δισ. ευρώ, ενώ ταυτόχρονα αυξάνει και το ποσοστό συμμετοχής στο ΑΕΠ.

Όμως, το ποσοστό αυτό εξακολουθεί να είναι χαμηλό σε σχέση με το αντίστοιχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και γενικά το ποσοστό συμμετοχής του δευτερογενή τομέα είναι πολύ χαμηλό σε σχέση με το ποσοστό του τριτογενή τομέα.

Στο παρόν άρθρο παρουσιάζονται τα βασικά στοιχεία του δευτερογενούς τομέα της οικονομίας και ειδικότερα του κλάδου της Μεταποίησης στους νομούς της Κεντρικής Μακεδονίας. Παράλληλα, προσδιορίζεται η παραγωγικότητα της εργασίας στον εν λόγω τομέα και διατυπώνονται αξιολογικές παρατηρήσεις, μέσα από μια συγκριτική ανάλυση των επιμέρους νομών, ενώ διαπιστώνεται και η δυναμική του Κιλκίς, καθώς ο συγκεκριμένος νομός είναι πρώτος τόσο στη μεταποίηση όσο και στην εξαγωγική επίδοση.

Μέσα από την αποκωδικοποίηση των βασικών μεγεθών του δευτερογενή τομέα στην Κεντρική Μακεδονία, έχουμε την πρώτη αξιολόγηση σε επίπεδο περιφέρειας όπου η ΑΠΑ του εν λόγω τομέα από 4.345.989.934 ευρώ το 2001 διαμορφώθηκε σε 4.318.213.187 το 2011 και 4.065.088.030 το 2021. Η δε Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία στο σύνολο των τομέων στην Κ. Μακεδονία αυξήθηκε το 2011 σε περίπου 24,4 δισ. ευρώ και διαμορφώθηκε το 2021 στα περίπου 22,1 δισ. ευρώ.

Να σημειωθεί ότι ο πίνακας 1 που παρατίθεται συντάχθηκε με βάση τα απογραφικά στοιχεία των απογραφών 2001, 2011, 2021, δηλαδή, σε έναν χρονικό ορίζοντα που είχαμε την οικονομική κρίση, την κρίση της πανδημίας και τα πρώτα πληθωριστικά φαινόμενα.

ΠΙΝΑΚΑΣ 1

Στη περίοδο 2001-2021 η Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία (Α.Π.Α) μειώθηκε κατά 6,5% (βλ.πίνακα 2) όταν η συνολική Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία των τριών τομέων αυξήθηκε κατά 20,7%.

ΠΙΝΑΚΑΣ 2

 

Όπως φαίνεται στον σχετικό πίνακα, στην ίδια περίοδο μειώθηκε ο αριθμός των απασχολούμενων στον δευτερογενή τομέα κατά 33,5%, ενώ η μείωση της απασχόλησης σε όλους τους τομείς ήταν 6,1%. Η παραγωγικότητα της εργασίας στον δευτερογενή τομέα αυξήθηκε σημαντικά κι αυτό ήταν αποτέλεσμα κυρίως της μείωσης του αριθμού των απασχολουμένων. Κατά την περίοδο των απογραφών του 2001 και του 2021, οι παραπάνω τάσεις επικράτησαν στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας.

Στη συνέχεια, εξετάζονται και αναλύονται τα βασικά μεγέθη του δευτερογενούς τομέα σε επίπεδο νομών, με ειδική αναφορά στον κλάδο της μεταποίησης.

Ο δευτερογενής τομέας και ο κλάδος της μεταποίησης στην Κεντρική Μακεδονία

 

Το σύνολο των ενεργών επιχειρήσεων στην Κεντρική Μακεδονία με βάση την τελευταία απογραφή 2021 έφθαναν στις 158.814. Από αυτές οι 11.943, δηλαδή το 7,5% του συνόλου, ανήκουν στον τομέα της μεταποίησης.

Ο αριθμός των απασχολούμενων ανά επιχείρηση στον μεταποιητικό τομέα ανέρχεται σε 9,3 άτομα, αριθμός που δεν χαρακτηρίζεται ικανοποιητικός για τον τομέα της μεταποίησης.

Με βάση τον σχετικό πίνακα που ακολουθεί -εμμέσως πλην σαφώς- προσδιορίζεται η παραγωγικότητα εργασίας του τομέα (στήλες 1:2) η οποία στο 2021 (τελευταίο έτος απογραφής) διαμορφώνεται σε επίπεδο περιφέρειας 36.616 ευρώ ανά απασχολούμενο. Μεγαλύτερη παραγωγικότητα παρουσιάζουν οι νομοί Πέλλας, Θεσσαλονίκης και Ημαθίας. Κάτω από την τιμή του μέσου όρου διαμορφώνεται η παραγωγικότητα εργασίας στους νομούς Κιλκίς, Σερρών, Πιερίας και Χαλκιδικής. Ειδικά για τους νομούς Πιερίας και Χαλκιδικής η μεγάλη απόκλιση οφείλεται στο γεγονός ότι οι δύο αυτοί νομοί δραστηριοποιούνται κυρίως στον τριτογενή τομέα (τουρισμός, εστίαση). Με βάση τα στοιχεία του σχετικού πίνακα παρατηρούμε ότι το ποσοστό της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας (Α.Π.Α) στο σύνολο του νομού φθάνει Πιερία 13,5%, Χαλκιδική 12,5% όταν στον νομό Κιλκίς που είναι μια Βιομηχανική περιοχή που «ακουμπά» στον νομό Θεσσαλονίκης το ποσοστό ανέρχεται το 27,5%.

ΠΙΝΑΚΑΣ 3

Αξιολόγηση της «παρουσίας» της μεταποίησης στην Κεντρική Μακεδονία

 

Μετά την παρουσίαση των στατιστικών δεδομένων και τον προσδιορισμό των σχετικών αριθμοδεικτών, ακολουθεί η αξιολόγηση και η κατάταξη των επτά (7) νομών της Περιφέρειας βάσει των κριτηρίων (δεικτών) τα οποία κατά αξιολογική σειρά έχουν ως εξής ανάλογα με τη θέση (σειρά κατάταξης) βαθμό 10 έως 1 (πρώτο 10):

• Ποσοστό συμμετοχής του τομέα στη συνολική Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία

 

• Παραγωγικότητα εργασίας του τομέα

• Ποσοστό απασχολουμένων στον τομέα στο σύνολο των απασχολούμενων του νομού

• Αριθμός μεταποιητικών επιχειρήσεων στο σύνολο των επιχειρήσεων του νομού

 

Η βαθμολογία κάθε νομού σε κάθε κριτήριο γίνεται ως εξής:

Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζονται οι νομοί με την βαθμολογία που λαμβάνουν. Η βαθμολογία διαμορφώνεται από (10) έως (1) και αναγωγή 50 βαθμοί=100% έχουν την παρακάτω κατάταξη:

Σημείωση: Οι αριθμοί αναφέρονται στην κατάταξη (σειρά) που καταλαμβάνει ο νομός στο σχετικό κριτήριο μεταξύ των (7)  επτά νομών της περιφέρειας.

Συμπεράσματα

Με βάση τη βαθμολογία που προέκυψε και συγκεκριμένα η κατάταξη των νομών, έχουμε να κάνουμε τις παρακάτω τελικές αξιολογικές παρατηρήσεις υπό μορφή συμπερασμάτων:

1. Οι περισσότεροι θα περίμεναν στην πρώτη θέση να βρίσκεται ο νομός Θεσσαλονίκης. Αυτό θα συνέβαινε μόνο όταν το κριτήριο ήταν ο όγκος δραστηριότητας και γενικά οι απόλυτοι αριθμοί. Άλλωστε τη μεγαλύτερη συμμετοχή στο ΑΕΠ του νομού Θεσσαλονίκης έχει ο τριτογενής τομέας που ξεπερνά το 70%.
2. Αντίθετα, στους νομούς Κιλκίς, Πέλλας και Ημαθίας το ποσοστό συμμετοχής του δευτερογενή τομέα στο ΑΕΠ του νομού είναι ιδιαίτερα υψηλό.
3. Στον νομό Σερρών ο δευτερογενής τομέας παρουσιάζει φθίνουσα πορεία, ενώ ο τριτογενής τομέας παρουσιάζεται σε υψηλότερο ποσοστό συμμετοχής στο ΑΕΠ
4. Οι νομοί Χαλκιδικής και Πιερίας, δύο νομοί κατ΄εξοχήν τουριστικοί νομοί, είναι φυσικό όταν αξιολογείται ο τομέας της μεταποίησης του νομού να κατατάσσονται στις τελευταίες θέσεις μεταξύ των νομών της περιφέρειας.
5. Οι τρεις νομοί της Κεντρικής Μακεδονίας: Κιλκίς, Πέλλας και Ημαθίας αποτελούν τους δορυφόρους νομούς της Θεσσαλονίκης σε ό,τι αφορά τον τομέα της μεταποίησης. Δεν θα ήταν υπερβολή να χαρακτηρισθούν Βιομηχανικά Περιφερειακά Κέντρα. Ο χαρακτηρισμός αυτός συνδέεται με το γεγονός ότι παρουσιάζουν ικανοποιητικούς δείκτες στον τομέα της εξειδίκευσηςστη Βιομηχανία, κάτι ανάλογο συμβαίνει στη χώρα μας με τους «δορυφόρους» νομούς Βοιωτίας και Κορίνθου. Οι τρεις δορυφόροι νομοί προσελκύουν επενδύσεις, ελκύουν επιχειρήσεις με κίνητρα το χαμηλό κόστος γης, τη σύνδεση με τα σύνορα και φυσικά την εγγύτητα με τη μεγάλη αγορά της Θεσσαλονίκης, κάτι ανάλογο που δεν συμβαίνει με τον νομό Σερρών
6. Τέλος, σε κάθε περίπτωση, και ιδίως για τους νομούς Κιλκίς, Ημαθίας, Πέλλας και Σερρών, κρίνεται αναγκαία η εκπόνηση ειδικών μελετών για τον προσδιορισμό των δεικτών τοπικής ειδίκευσης (Location Quotient), οι οποίοι επιτρέπουν τη διενέργεια αξιολογήσεων και συγκρίσεων τόσο σε επίπεδο Περιφέρειας όσο και σε επίπεδο νομού.
7. Το έργο αυτό θα μπορούσαν να αναλάβουν τα κατά τόπους Επιμελητήρια της χώρας, αφού ταυτόχρονα γίνει και η μέτρηση του επιπέδου επιχειρηματικότητας του νομού.
8. Δικαιολογημένα στην αξιολογική μας κατάταξη ο νομός Κιλκίς παίρνει την 1η θέση αφού πέραν του τομέα της Μεταποίησης έχει εξαιρετικές επιδόσεις στον τομέα των εξαγωγών με δείκτη εξαγωγικής επίδοσης 53,5% έναντι χώρας 22,4% και περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας 25,6%. Δηλαδή, ο νομός Κιλκίς είναι ένα κρυμμένο εξαγωγικό «διαμάντι» με ιδιαίτερη σημασία και πολλές προοπτικές για την εξωστρέφεια όχι μόνο της Κεντρικής Μακεδονίας αλλά και της ευρύτερης περιοχής της Βόρειας Ελλάδας και της χώρας.  

*Ο Δρ. Δημήτριος Καμπούρης είναι Διδάκτωρ ΑΠΘ, Ειδικός επιστήμονας σε θέματα Χρηματοοικονομικής Διοίκησης και Εξυγίανσης Επιχειρήσεων