Η «Πλατφόρμα» στο Θέατρο Αυλαία: Ένα σύγχρονο ελληνικό έργο για τη μνήμη και τη λήθη στην εποχή της AI

Πολιτισμός

Ακούστε το άρθρο 8'

15.02.2026 | 08:00

Σε έναν κλειστό χώρο χωρίς παράθυρα, ένας άνθρωπος αποφασίζει να διαγράψει το ψηφιακό του αποτύπωμα. Να εξαφανίσει κάθε ίχνος της ύπαρξής του από το διαδίκτυο.

Αυτό είναι το σημείο εκκίνησης της παράστασης «Η Πλατφόρμα», ενός σύγχρονου τρίπρακτου έργου του Νίκου Νικήτογλου σε σκηνοθεσία – δραματουργία του Νικόλα Μαραγκόπουλου, που κάνει πρεμιέρα τη Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου, στο θέατρο Αυλαία στη Θεσσαλονίκη,από την εταιρεία θεάτρου Αντίqρηση. Το έργο ανεβαίνει για πρώτη φορά στη σκηνή και μιλά για την εποχή μας και τον ψηφιακό θόρυβο που μας περιβάλλει, καλώντας τον θεατή να αναρωτηθεί: θα πατούσες διαγραφή;

«Είμαι πολύ χαρούμενος γι’ αυτήν την παράσταση, την αγαπάω και δουλέψαμε πολύ με τους ηθοποιούς», αναφέρει ο σκηνοθέτης. «Στις συζητήσεις μας με τον συγγραφέα, κοινή συνισταμένη ήταν το άγχος που διακατέχει όλους εμάς τους ανθρώπους της εποχής μας, αυτός ο διαρκής θόρυβος που υπάρχει μέσα στα κεφάλια μας, η περιττή πληροφόρηση, η αίσθηση ότι πρέπει να τα προλάβουμε όλα, να γίνουμε καλύτεροι. Τα κινητά μας, τα social media, το διαδίκτυο μας τροφοδοτούν ασταμάτηταμεμικρές δόσεις ντοπαμίνης και έτσιτο μυαλόμας δεν μπορεί να ξεκουραστεί. Υπάρχει κάτι τραγικό στο να δεχόμαστε συνεχώς τόση πληροφορία, χωρίς να μας δίνει ουσιαστική “τροφή”. Και όπως παρατηρεί και ο Μαρκ Φίσερ: “εμείς δεν βαριόμαστε, παρόλο που είναι όλα βαρετά”».

Με στοιχεία μαύρου χιούμορ, ειρωνείας και σταδιακής αποδόμησης της πραγματικότητας, το έργο εξετάζει τη σύγχρονη ανάγκη για ασφάλεια, απουσία πόνου, καθαρότητα ταυτότητας και, φυσικά, το τίμημα που αυτή συνεπάγεται.

Η «Πλατφόρμα» ακολουθεί έναν νέο άνθρωπο, τον Μαξ, που, εξαντλημένος από τον θόρυβο της σύγχρονης ζωής, ανακαλύπτει έναν τόπο όπου μπορεί να διαγράψει κάθε ψηφιακό του ίχνος. Ο Νικόλας Μαραγκόπουλος εξηγεί: «Ο Μαξ είναι ένας άνθρωπος κουρασμένος από το συνεχές άγχος, από τον πόνο που νιώθει στη ζωή του. Μαθαίνει ότι υπάρχει ένας τόπος όπου μπορεί να εξαφανιστεί ψηφιακά, να μην υπάρχει τίποτα στο διαδίκτυο που να τον αφορά: ούτε συνομιλίες, ούτε βίντεο, ούτε φωτογραφίες, ούτε αναρτήσεις, ούτε σχόλια. Εκεί τον υποδέχεται η Σίλβια, μια οντότητα τεχνητής νοημοσύνης, που του εξηγεί ότι για να συμβεί αυτό, θα πρέπει να επέμβουν στη μνήμη του, να αφαιρέσουν ορισμένα κομμάτια αναμνήσεων, ώστε να φύγει ο θόρυβος».

Η υπόσχεση είναι απλή και ελκυστική: ό,τι πονά, ό,τι περισσεύει, ό,τι δεν είναι «λειτουργικό», μπορεί να αφαιρεθεί. Αυτό που μένει είναι η λήθη, και μέσα στη λήθη, η αίσθηση ασφάλειας. Ωστόσο, η παράσταση δεν είναι τεχνολογικό sci-fi, είναι βαθιά ανθρώπινη και υπαρξιακή.

«Το έργο θέτει υπαρξιακά ερωτήματα. Είναι μία αλληγορία», επισημαίνει ο σκηνοθέτης. «Τα πρόσωπα είναι φορείς ιδεών. Ο άνθρωπος αναζητά τη λήθη, θέλει να φτάσει στη χώρα των Λωτοφάγων, να ξεχάσει τον πόνο της καθημερινότητας, τον φόβο και το άγχος. Η δυστοπία υπάρχει, αλλά δεν είναι τεχνολογική επίδειξη, είναι υπαρξιακή. Τα ερωτήματα που θέτει το έργο είναι βαθιά ανθρώπινα».

Ο σκηνοθέτης Νικόλας Μαραγκόπουλος

Τέσσερις φωνές, ένα ερώτημα

«Ο Λάρι είναι σαν τον τρελό του χωριού του Σαίξπηρ, είναι εκεί και φωνάζει ότι όλα είναι λάθος», λέει ο σκηνοθέτης για τον χαρακτήρα που ζει μία τραγωδία στα όρια της πραγματικότητας.

Οι τέσσερις χαρακτήρες του έργου λειτουργούν ως όψεις της ίδιας αναζήτησης:

Μαξ: ο άνθρωπος που θέλει να διαγραφεί από το ψηφιακό σύμπαν.

Σίλβια: η Α.Ι. οντότητα που διαχειρίζεται την πλατφόρμα με απόλυτη λογική.

Μιράντα: η επιστήμονας που έχει κατασκευάσει το σύστημα.

Λάρι: μια ασταθής φιγούρα που βρίσκεται στο μεταίχμιο—ήρθε για να ξεχάσει αλλά θυμάται ότι κάτι θυμόταν.

Ο Λάρι, όπως λέει ο σκηνοθέτης, «είναι σαν τον τρελό του χωριού στον Σαίξπηρ. Φωνάζει ότι όλα είναι λάθος και ζει μια τραγωδία στα όρια της πραγματικότητας».

Το ζήτημα της μνήμης βρίσκεται στο κέντρο αυτής της σύγκρουσης. «Η μνήμη δεν είναι απλώς πληροφορία που αποθηκεύεται, είναι κομμάτι της ταυτότητάς μας», παρατηρείο Νικόλας Μαραγκόπουλος. «Δεν ξέρω αν τα ερωτήματα απαντώνται από το ίδιο το κείμενο, ίσως απαντηθούν από τους ανθρώπους που θα παρακολουθήσουν την παράσταση».

Η επανάληψη

Ένα από τα χαρακτηριστικά στοιχεία της παράστασης είναι η επανάληψη – ένα μοτίβο που δεν είναι απλώς σκηνοθετική επιλογή, αλλά δραματουργική αναπαράσταση της λειτουργίας της μνήμης. Όπως εξηγεί ο σκηνοθέτης: «Η επανάληψη έχεινα κάνει με τη διαδικασία που ακολουθείται μέσα στην πλατφόρμα. Με τον τρόπο που επεμβαίνουν πάνω στη μνήμη. Είναι μια παραστασιακή αντιμετώπιση της λειτουργίας της μνήμης. Δηλαδή, έχει κάτι μεταφυσικό, ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Σε κάθε θέμα που διαχειριζόμαστε, η προπόνηση μας κάνει καλύτερους. Αν προπονούμαι στο να είμαι συνεπής γίνομαι συνεπής κι αν προπονούμαι στο να γίνω τεμπέλης, γίνομαι τεμπέλης. Αν προπονούμαι στο να ξεχνάω γίνομαι καλύτερος στο να ξεχνάω. Πάνω σε αυτή τη λογική, ηεπανάληψη, η εξάσκηση γεννά μνήμη».

Παράλληλα τονίζει ότι δεν υπάρχει κάτι τεχνοφοβικό στην παράσταση. «Το έργο δεν αφορά τη μηχανή αλλά τον άνθρωπο, την ανάγκη του για ανακούφιση και όχι το πώς χειρίζεται το μηχάνημα», διευκρινίζει. «Είναι ένα έργο πουαφορά και τη γενιά μας αλλά και τους μαθητές μου, τη νέα γενιά που βιώνει αυτόν τον θόρυβο με μεγαλύτερη ένταση. Οι άνθρωποι γεννιούνται κουρασμένοι». Το ερώτημα για την ευθύνη -ποιος αποφασίζει τι πρέπει να ξεχαστεί, τι είναι «λειτουργικό» και τι περιττό- βρίσκεται στην καρδιά της παράστασης. Όταν όλα μπορούν να διορθωθούν, τι σημαίνει να παραμένεις άνθρωπος;

Την πρωτότυπη μουσική σύνθεση υπογράφει ο Θοδωρής Παπαδημητρίου. «Ο ήχος είναι δραματουργικό κομμάτι της παράστασης. Είναι υπέροχη η μουσική», λέει ο σκηνοθέτης.

Η σκηνική εικόνα συνδυάζει video art του Θανάση Ανδρεάδη, αλλά όπως επισημαίνει ο σκηνοθέτης, «δεν θα εξαντλήσουμε την παράσταση στα projections. Κάποια στοιχεία τα χρησιμοποιούμε με μίνιμουμ τρόπο, γιατί είμαστε άνθρωποι αναλογικής γενιάς. Το έργο είναι περισσότερο καφκικό παρά sci-fi. Το ψηφιακό μας περιβάλλον είναι παλαιότερης εποχής, ένας αλγόριθμος μίας άλλης εποχής. Μην ξεχνάμε ότιη τεχνητή νοημοσύνη είναι παντού: τηλεοράσεις, καφετιέρες, κινητά, όλα έχουν μια Σίλβια μέσα τους. Αυτός είναι ο νέος κόσμος μας, και πρέπει να προσπαθήσουμε να μην μας αφήσει πίσω του,να κρατηθούμε γαντζωμένοι πάνω του».