Πρόκειται για μια εξέλιξη με εκπαιδευτική και πολιτιστική βαρύτητα, όχι μόνο για τη Θεσσαλονίκη αλλά και για τη χώρα συνολικά, καθώς το ΚΩΘ είναιτο μοναδικό κρατικό ωδείο σε όλη την Ελλάδα.
Το όμορφο διατηρητέο κτήριο στην καρδιά του Φραγκομαχαλά, σπάνιο δείγμα εκλεκτικιστικής αρχιτεκτονικής με νεοκλασικές και νεομπαρόκ αναφορές, αποκαταστάθηκε ριζικά και συστήνεται εκ νέου στην πόλη ως σύγχρονος, λειτουργικός και καθολικά προσβάσιμος χώρος εκπαίδευσης και πολιτισμού. Σχεδιασμένο στις αρχές του 20ού αιώνα για να στεγάσει την Οθωμανική Τράπεζα, το κτήριο συνδέεται άρρηκτα με την ιστορία της Θεσσαλονίκης και, από το 1987, με τη μουσική της εκπαίδευση.
Το έργο αποκατάστασης, προϋπολογισμού 5,5 εκατ. ευρώ και με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ολοκληρώθηκε εντός χρονοδιαγράμματος υπό την εποπτεία του Υπουργείου Πολιτισμού. Περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, στατική και ενεργειακή αναβάθμιση, ηχομόνωση αιθουσών, σύγχρονα μηχανολογικά συστήματα και νέες υποδομές, που μεταμορφώνουν τις συνθήκες διδασκαλίας. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής μας στο κτήριο, σε ξενάγηση από τον διευθυντή του Ωδείου, διαπιστώσαμε πόσο ριζικά έχουν μεταμορφωθεί τόσο το εξωτερικό όσο και το εσωτερικό του, από τις αίθουσες διδασκαλίας έως τους κοινόχρηστους χώρους και τη βιβλιοθήκηδημιουργώντας πλέον συνθήκες που ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της σύγχρονης μουσικής εκπαίδευσης.
Πηγή: Alpha Delta Constructions
Με ιστορία που ξεκινά το 1914, έπειτα από απόφαση του Ελευθέριου Βενιζέλου, το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης μπαίνει πλέον σε μια νέα φάση: με σεβασμό στο παρελθόν του, αλλά και με σαφή προσανατολισμό στο μέλλον της μουσικής εκπαίδευσης.
«Το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης επιστρέφει σε ένα κτήριο αντάξιο της ιστορίας και του μέλλοντός του» λέει στη συνέντευξή του στα Μακεδονικά Νέα ο διευθυντής του ΚΩΘ, Γεώργιος-Ιούλιος Παπαδόπουλος, διακεκριμένος μουσικολόγος και πιανίστας. «Στόχος μας είναι να ξεκινήσουν οι εκπαιδευτικές διαδικασίες από την τελευταία εβδομάδα του μήνα. Εκτιμούμε ότι θα το καταφέρουμε, και αυτό είναι συνυφασμένο με τη λειτουργικότητα των διοικητικών υπηρεσιών, δηλαδή τηλεφωνία και επανασύνδεση της παροχής ρεύματος υψηλής ισχύος. Είναι διαδικασίες οι οποίες δεν μπορούσαν να έχουν ξεκινήσει πριν από την περαίωση του έργου. Από τη στιγμή που ο ανάδοχος μάς παρέδωσε το έργο, ξεκίνησε και η αντίστροφη μέτρηση».
Συνέντευξη στη Χρύσα Νάνου
Η παράδοση του κτηρίου έγινε μέσα στον Δεκέμβριο;
Έγινε στις 22 Δεκεμβρίου, παρουσία της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη, η οποία μπήκε με χαμόγελο, συνέχισε με χαμόγελο και βγήκε με χαμόγελο, απόλυτα ικανοποιημένη από αυτό που είδε. Πρέπει να πω ότι η υποστήριξή της ήταν συγκινητική, ήταν παρούσα σε όλα τα βήματα. Μάλιστα, όταν εκείνη την ημέρα κατεβήκαμε στο υπόγειο του κτιρίου, εκεί όπου φιλοξενείται η βιβλιοθήκη και κάποιες αίθουσες θεωρητικών, επισήμανε πως όταν είχε έρθει στο παρελθόν ως Γενική Γραμματέας του Υπουργείου και αργότερα ως Υπουργός, θυμόταν ότι της είχε προκαλέσει εντύπωση που η βιβλιοθηκονόμος μας ήταν περιστοιχισμένη από βιβλία, σε κακές συνθήκες, μέσα στο κρύο, με θερμοπομπούς και αφυγραντήρες δίπλα της. Τώρα χαιρόταν για τη νέα πραγματικότητα.
Σε ποιο στάδιο βρίσκονται οι τεχνικές και λειτουργικές εκκρεμότητες και ποιες δραστηριότητες έχουν ήδη επιστρέψει στο κτήριο της οδού Φράγκων;
Με την εγκατάστασή μας εδώ τον Δεκέμβριο ολοκληρώθηκε η μετακόμιση από το κτίριο της Συνδίκα, όπου είχαμε μεταφέρει από τον Ιανουάριο του 2024 τις διοικητικές υπηρεσίες και τη γραμματεία, καθώς και τον μεγαλύτερο όγκο των μαθημάτων, ατομικών και ομαδικών. Άρα έχουμε εκκενώσει το επταώροφο κτίριο στο οποίο φιλοξενηθήκαμε για δύο χρόνια. Καταφέραμε να αποδώσουμε το κτίριο στον ιδιοκτήτη, όπως είχαμε υποσχεθεί, χωρίς καμία παράταση. Όλοι όσοι άκουγαν ότι το Ωδείο μετακόμισε τον Ιανουάριο του 2024 και θα επιστρέψει σε ένα κτήριο το οποίο έπρεπε να περατωθεί έως τις 31/12 του 2025, στην αρχή κοιτούσαν με έκδηλη δυσπιστία και στη συνέχεια έβλεπα και ένα ειρωνικό μειδίαμα, καθώς ήταν ένα από τα γνωστά έργα της Ελλάδας το οποίο περίμεναν ότι και πάλι θα καθυστερήσει ένα και δύο χρόνια, άρα θα διπλασιαστεί ο χρόνος παράδοσης. Όσοι όμως με ρωτούσαν ενάμιση μήνα πριν «Τι γίνεται με το Ωδείο; Προχωράει;» και τους έλεγα «Είναι κοντά στην παράδοση», έμεναν με το στόμα ανοιχτό. Είναι ένα μοναδικό έργο το οποίο ολοκληρώθηκε στην ώρα του, πριν από την επίσημη προθεσμία περάτωσής του. Παραδόθηκε, ήδη χρησιμοποιείται και νομίζω ότι όλους μας κάνει περήφανους η ολοκλήρωσή του μέσα στο χρονοδιάγραμμα. Αξίζει να αναφερθούμε και στην άψογη συνεργασία του αναδόχου, της Alpha Delta Constructions, με την Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Κεντρικής Μακεδονίας. Φυσικά, ήταν καθοριστική η διαρκής εποπτεία της Υπουργού, του Υφυπουργού και της Γενικής Γραμματέως, που και εκείνοι κατέβαλαν τεράστιες προσπάθειες για να είμαστε στο χρονοδιάγραμμα.
Ένα μέρος της λειτουργίας σας είχε μεταφερθεί στο Μέγαρο Μουσικής. Τι παραμένει εκεί;
Σε σχέση με το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης έχουμε ζητήσει και έχει εγκριθεί η παράταση της παραχώρησης μέρους των αιθουσών που είχαμε αρχικά. Και εκεί έχουμε εκκενώσει δύο αίθουσες, καθώς και τον αποθηκευτικό χώρο της βιβλιοθήκης. Ζητήσαμε να κρατήσουμε τους άλλους τρεις χώρους: την αίθουσα δοκιμών στο υπόγειο, ώστε να μπορούν όλα τα σύνολά μας να μένουν εκεί, μέχρι να ολοκληρωθεί η αίθουσα στο ΦΙΞ που προορίζεται για αυτόν τον σκοπό, καθώς και δύο αίθουσες στον τρίτο όροφο για ατομικά ή ολιγομελή ομαδικά μαθήματα. Οφείλω να ευχαριστήσωτον καλλιτεχνικό διευθυντή Χρίστο Γαλιλαία, με τον οποίο έχουμε στενή συνεργασία, και φυσικά τη διοίκηση, την πρόεδρο, κυρία Ευγενία Αλεξανδροπούλου και τον γενικό διευθυντή Αντώνη Γυφτόπουλο. Όλοι είδαν με πολύ θετική διάθεση την παράταση της παραχώρησης, γιατί κατανόησαν ότι αυτή τη στιγμή το Ωδείο δεν χωράει εδώ και δεν μπορεί να εξυπηρετήσει όλες τις βασικές του ανάγκες ταυτόχρονα με την ύπαρξη των συνόλων.
Τι ισχύει με τον αποθηκευτικό χώρο στη Σίνδο και το υλικό που φυλασσόταν εκεί;
Εκεί είχαμε αποθηκεύσει έναν πολύ μεγάλο όγκο υλικού, το οποίο διατηρούσαμε ατάκτως αποθηκευμένο και κρατούσε χώρο από δεκαετίες. Είχαμε πάρα πολλά αντικείμενα, μέχρι και παλιά θρανία της δεκαετίας του '60. Τώρα τα έχουμε αποθηκεύσει για να αξιολογηθούν στη συνέχεια, διότι δεν μπορούμε να απορρίψουμε τίποτε χωρίς τα απαραίτητα πρωτόκολλα.
Η μεταφορά και επανεγκατάσταση της βιβλιοθήκης αποτέλεσε ένα από τα πιο απαιτητικά κομμάτια του έργου;
Πράγματι, διότι είναι τεράστια βιβλιοθήκη – η δεύτερη μεγαλύτερη μουσική βιβλιοθήκη της Ελλάδας, μετά τη Λίλιαν Βουδούρη στην Αθήνα. Μάλιστα με τις πολλές προσκτήσεις από δωρεές, από παλαιούς καθηγητές και παλαιούς μαθητές, συνεχίζει να μεγαλώνει το υλικό της. Πρόσφατα ο μαέστρος και τσελίστας Βύρων Φιδετζής μάς έφερε υλικό από τη βιβλιοθήκη του, κάποιες πολύ σπάνιες παρτιτούρες για βιολοντσέλο, ακόμη και εκδόσεις από την πρώην Σοβιετική Ένωση. Επίσης η κυρία Σόνια Καραμανιάν, εξέχουσα λυρική τραγουδίστρια από την Αθήνα, μας δώρισε βιβλία και παρτιτούρες από τη δική της βιβλιοθήκη. Καταλαβαίνετε ότι διαρκώς εμπλουτίζουμε το υλικό. Κάποιες εκδόσεις είναι μοναδικές. Εγώ είδα εκεί μέσα κάποιους θησαυρούς. Η βιβλιοθήκη μας θα εμπλουτιστεί με καινούργια έπιπλα, πιο σύγχρονα και πιο λειτουργικά για να μπορέσουμε να χωρέσουμε εκεί τα πάντα. Έχουμε προμηθευτεί επίσης ήδη από το 2021-22 επαγγελματικές αρχειοθήκες που θαεγκαταστήσουμε στην αρχειοθήκη. Είναι μία από τις τρεις νέες αίθουσες που δημιουργήθηκαν στον χώρο του παλιού φουαγιέ. Η δεύτερη και η τρίτη αίθουσα θα γίνουν μουσείο, όπου θα εκθέτουμε κάποια από τα σπάνια όργανα της συλλογής μας, όπως για παράδειγμα τα αντίγραφα αρχαίων ελληνικών οργάνων, αλλά και τις προθήκες που είχαμε μεταφέρει προσωρινά στο Υπουργείο Μακεδονίας Θράκης. Επιδίωξή μας, είνα ιτο κτήριο αυτό να είναι επισκέψιμο, να ανοίγει κάποιες ημέρες μη εργάσιμες, ίσως κάποιο Σάββατο ή Κυριακή. Να δώσουμε πρόσβαση σε αυτό το μνημείο που υπηρετεί και την αρχιτεκτονική και την αισθητική και την μουσική τέχνη στον κόσμο, ο οποίος βλέπω διαρκώς ότι περνάει από την οδό Φράγκων, κοντοστέκεται, σηκώνει το κεφάλι και κοιτάζει αυτά τα υπέροχα ανάγλυφα που έχουν αναδειχθεί, χαίρεται το νέο χρώμα της εξωτερικής όψης και την συνολική καλαισθησία της που έχει πλέον αναδειχθεί. Θεωρώ ότι το νέο μας κτίριο είναι κέρδος για την περιοχή, είναι κέρδος για την πόλη, είναι κέρδος για τον πολιτισμό μας.
Πηγή: Alpha Delta Constructions
Θα λέγατε ότι η επαναλειτουργία στο ανακαινισμένο κτήριο σηματοδοτεί μια νέα εποχή για το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης;
Όχι μόνο δεν είναι υπερβολή αυτό, αντιθέτως, είναι η πλήρης αποτύπωση της πραγματικότητας. Το Ωδείο –μετά και την παραχώρηση του κτιρίου από τον e-ΕΦΚΑ προς το ΥΠΠΟ για 30 +5χρόνια– βρίσκεται σε ένα νέο δρόμο, σε μια νέα λεωφόρο. Σκεφτείτε ότι εκκρεμούσε επί δεκαετίες αυτή η ανακαίνιση. Δεν είναι απλή ανακαίνιση του τύπου βγάζω κάτι παλιό, βάζω κάτι καινούργιο. Είναι η στατική επάρκεια πλέον του κτιρίου, είναι η ηλεκτρική και μηχανολογική επάρκεια, είναι η λειτουργικότητα. Είναι όλες οι συνθήκες οι οποίες θα καταστήσουν πλέον πολύ πιο ευχάριστη την εκπαιδευτική διαδικασία, πρωτίστως.
Πηγή: Alpha Delta Constructions
Ποια είναι τα σημαντικότερα λειτουργικά και τεχνολογικά οφέλη που προκύπτουν από τη συνολική ανακαίνιση;
Εκτός από τη στατική αναβάθμιση, έγινε αποκατάσταση των εξωτερικών όψεων και των κεραμικών στοιχείων του διακόσμου, μόνωση/στεγανοποίηση, συντήρηση των κουφωμάτων και αναβάθμιση με νέους υαλοπίνακες, εγκατάσταση σύγχρονου φωτισμού και σύγχρονου συστήματος κλιματισμού (θέρμανση/ψύξη) με κεντρικό αλλά και αυτόνομο έλεγχο, ηχομόνωση των αιθουσών διδασκαλίας, εγκατάσταση ανελκυστήρα ΑΜΕΑ, αναδιάταξη ορισμένων χώρων. Επιπλέον έχει προστεθεί ένα στούντιο ηχογραφήσεων, το οποίο ακόμη δεν έχει στηθεί, αλλά έχουμε ήδη προμηθευτεί σχεδόν όλα τα μηχανήματα, κονσόλες, ηχεία, και σύντομα θα προχωρήσουμε στη λειτουργία του. Μας λείπει το καινούριο πιάνο που θα πρέπει να βάλουμε μέσα, αλλά πλέον θα μπορούμε να κάνουμε επαγγελματικές ηχογραφήσεις, καθώς εξυπηρετεί άνετα μέχρι καιένα κουιντέτο με πιάνο, δηλαδή τέσσερις μουσικοί με έναν πιανίστα.
Πηγή: Alpha Delta Constructions
Τι προβλέπεται για τη μελλοντική παρουσία και δραστηριότητα του Ωδείου στο συγκρότημα του ΦΙΞ;
Το ΦΙΞ είναι τεράστια ιστορία, γιατί θα επιτρέψει τη συνύπαρξη κάποιων πολιτιστικών φορέων εποπτείας του Υπουργείου μας. Με προσωπική παρέμβαση της Υπουργού, το Ωδείο κατάφερε να έχει μία αίθουσα εκεί, πέρα από την έδρα της Κρατικής Ορχήστρας και τη συλλογή Κωστάκη του ΜOMus. Είχαμε συζητήσει το θέμα με την Υπουργό και το δέχτηκε με χαρά, να έχουμε έναν χώρο δοκιμών για τα μουσικά μας σύνολα, την μπάντα, τις δύο ορχήστρες και τη χορωδία. Παράλληλα, η αίθουσα αυτή θα μπορεί να λειτουργεί και ως χώρος για σόλο ρεσιτάλ ή συναυλίες μικρών σχημάτων, με χωρητικότητα περίπου εκατό άτομα. Είναι μικρού ή μεσαίου μεγέθους χώροι οι οποίοι λείπουν από τη Θεσσαλονίκη. Το σημαντικό είναι ότι θα μπορεί πλέον το Ωδείο να αποσυμφορηθεί και να καταστεί ακόμη παραγωγικό, αυξάνοντας τον αριθμό των εβδομαδιαίων εκδηλώσεων στους χώρους του. Αυτό περιμένουν οι φίλοι του, αυτό αναμένει το μουσικόφιλο κοινό της πόλης, κι αυτός είναι ο στρατηγικός στόχος μας.
