Κάπως έτσι εξελίσσεται η αντιπαράθεση που έχει ξεσπάσει γύρω από το μέλλον της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης με αφορμή τη συγκέντρωση υπογραφών για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος αναφορικά με το αν πρέπει να μεταφερθεί στη Σίνδο ή αν θα πρέπει να προχωρήσουν οι εργασίες ανάπλασης στο σημείο που βρίσκεται σήμερα.
Το δίλημμα που τίθεται από τους πρωτεργάτες του «κινήματος των πολιτών» είναι προσχηματικό, αφού η συζήτηση δεν διεξάγεται με όρους στρατηγικού σχεδιασμού, οικονομικής βιωσιμότητας, αστικής ανάπτυξης ούτε βασίζεται σε ρεαλιστικά δεδομένα, αλλά υποκινείται από μια καλά καμουφλαρισμένη πολιτική επιδίωξη. Να μετατραπεί το δημοψήφισμα για τη ΔΕΘ σε τοπικό δημοψήφισμα κατά της κυβέρνησης. Αντί να εξετάζεται ψύχραιμα ποια επιλογή υπηρετεί καλύτερα τη Θεσσαλονίκη ώστε να διευρύνει τους αναπτυξιακούς της ορίζοντες, κάποιοι επιμένουν να επενδύουν στη σύγκρουση. Δεν διαθέτουν τεκμηριωμένη πρόταση για το τι είναι καλύτερο για τη Θεσσαλονίκη σε βάθος δεκαετιών, αλλά προχωρούν με γνώμονα «να μη γίνει αυτό που σχεδιάζεται τώρα». Με λίγα λόγια στη ΔΕΘ βλέπουν ένα νέο… μετρό, στάση που εν μέρει είναι πολιτικά κατανοητή, σε ό,τι αφορά τις επιδιώξεις όσων αντιδρούν στην ανάπλαση στον υφιστάμενο χώρο, αλλά αναπτυξιακά είναι αδιέξοδη.
Στη λογική του βλέποντας και κάνοντας…
Το κυριότερο, όμως, είναι ότι στερείται τεκμηριωμένων επιχειρημάτων. Πρώτα από όλα δεν υπάρχει καμία τεχνική ή οικονομική μελέτη που να εξηγεί πόσο χρόνο και πόσα κεφάλαια θα χρειαστούν για να προχωρήσει η κατασκευή του νέου εκθεσιακού κέντρου στη Σίνδο. Πέραν της μελέτης δεν υπάρχει ούτε εξασφαλισμένη χρηματοδότηση. Όλα είναι στον «αέρα» και βασίζονται στη λογική του βλέποντας και κάνοντας. Θυμίζει, εν πολλοίς, τη λογική της κεντροαριστεράς ενόψει των εθνικών εκλογών του 2027, «να φύγει ο Μητσοτάκης και βλέπουμε για την επόμενη ημέρα». Μόνο που το «βλέπουμε» είναι το πραγματικό διακύβευμα.
Δεύτερον, ο χώρος που προτείνει η «κοινωνία των πολιτών» για να μεταφερθεί η ΔΕΘ δεν είναι διαθέσιμος. Όπως έχει εξηγήσει πολλές φορές ο πρύτανης του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδος, Σταμάτης Αγγελόπουλος, το πανεπιστήμιο εκπονεί masterplan για το πώς μπορεί να αξιοποιήσει το πανεπιστημιακό αγρόκτημα στο οποίο κάνουν την άσκησή τους οι φοιτητές του τμήματος Γεωπονίας. «Ήδη έχουμε κάνει έναν σχεδιασμό για την ανέγερση φοιτητικών εστιών, είτε για ένα βοτανικό κήπο ή hub τεχνολογίας. Σίγουρα το πανεπιστήμιο πρέπει να κινείται γρήγορα. Δεν έχουμε συμμετάσχει σε μία τέτοια συζήτηση και δεν θέλουμε να εμπλακούμε καθώς ήδη περιμένουμε τα αποτελέσματα της μελέτης για την καλύτερη αξιοποίηση του χώρου», επεσήμανε ο ίδιος τον περασμένο Νοέμβριο βάζοντας τελεία και παύλα στο θέμα.
Τρίτον, με τη νέα πρόταση που έχει καταθέσει η κυβέρνηση, στο σημείο που βρίσκεται σήμερα η Διεθνής Έκθεση, ικανοποιείται το αίτημα για περισσότερο πράσινο και λιγότερο τσιμέντο. Το ζητούμενο ήταν η δημιουργία ενός μεγάλου μητροπολιτικού πάρκου στο κέντρο της Θεσσαλονίκης και η παράλληλη συγκρότηση ενός εκθεσιακού -συνεδριακού πόλου με το μικρότερο δυνατό κτηριακό αποτύπωμα. Αυτό ζητούσαν, αυτό τους δίνει η Πολιτεία. Προς τι, λοιπόν, η «επαναστατική γυμναστική»; Μάλιστα δεν είναι μακριά ο καιρός που ο επικεφαλής της παράταξης που άνοιξε το θέμα του δημοψηφίσματος, Σπύρος Πέγκας, ως πρόεδρος της Επιτροπής Ποιότητας Ζωής, ψήφιζε υπέρ της ανάπλασης της ΔΕΘ με μόλις 65 στρέμματα πρασίνου. Σήμερα, με την κυβερνητική πρόταση, ο χώρος πρασίνου διπλασιάζεται στα 120 στρέμματα.
Στο ένα εκατομμύριο ευρώ το κόστος
Και εδώ μπαίνει στην εξίσωση το κόστος της διεξαγωγής του δημοψηφίσματος. Σύμφωνα με πρόχειρους υπολογισμούς που φέρονται να έκαναν στο δημαρχείο Θεσσαλονίκης, θα κληθούν να βγάλουν από τα ταμεία του Δήμου περίπου 1 εκατομμύριο ευρώ για να καλυφθούν οι ανάγκες που θα προκύψουν. Ψηφοδέλτια, δικαστικοί αντιπρόσωποι, εφορευτικές επιτροπές και άλλα. Τα χρήματα αυτά θα πληρωθούν από τα ταμειακά διαθέσιμα του Δήμου και θα λείψουν από άλλες ανάγκες της πόλης. Το χειρότερο είναι ότι είναι ορατός ο κίνδυνος να χαθούν άνευ λόγου και ουσίας, αφού στην περίπτωση που η συμμετοχή στο δημοψήφισμα είναι κάτω του 40% η όλη η διαδικασία θα κηρυχθεί άκυρη. Και σαν να μην έφτανε αυτό, ακόμα και στην περίπτωση που το αποτέλεσμα είναι έγκυρο, όλοι γνωρίζουν ότι ένα δημοψήφισμα έχει συμβουλευτικό και όχι δεσμευτικό χαρακτήρα. Άραγε εκείνοι που ζητούν τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος θα το σκέφτονταν δυο, τρεις και τέσσερις φορές αν το ένα εκατομμύριο ευρώ προερχόταν από τη δική τους… τσέπη;
Η νοσταλγία της οπισθοδρόμησης
Στη μεγάλη εικόνα, πίσω από το αίτημα για δημοψήφισμα κρύβεται συχνά μια βαθύτερη νοοτροπία. Αυτή είναι η επίμονη άρνηση σε κάθε μεγάλο έργο που αλλάζει τις ισορροπίες στην πόλη. Είναι εκείνοι οι νοσταλγοί της οπισθοδρόμησης, όπως τους περιγράφουν, που έχουν να επιδείξουν ένα… πρόβλημα για κάθε… λύση. Δυστυχώς, η Θεσσαλονίκη έχει πληρώσει ακριβά αυτή τη λογική στο παρελθόν, με έργα που καθυστέρησαν δεκαετίες επειδή κάθε απόφαση γινόταν αφορμή αντιπαράθεσης και σύγκρουσης.Το αποτέλεσμα; Χαμένες ευκαιρίες, επενδύσεις που δεν ήρθαν ποτέ και μια πόλη που συζητούσε αδιάκοπα αντί να αποφασίζει.
