Η μερική αυτή αποκλιμάκωση των κινητοποιήσεων έρχεται έπειτα από τη νέα πρόσκληση της κυβέρνησης για διάλογο με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη την Τρίτη 13 Ιανουαρίου, δίνοντας προσωρινή «ανάσα» στην αγορά, χωρίς όμως να αίρει τις σοβαρές πιέσεις που έχουν βαρύνει την εφοδιαστική αλυσίδα, τις μεταφορές και το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων.
Όπως δήλωσε ο επικεφαλής του μπλόκου της Καρδίτσας, Κώστας Τζέλλας, οι αγρότες αποδέχονται το κάλεσμα για διάλογο, ενώ το Σαββατοκύριακο αναμένεται πανελλαδική σύσκεψη στη Νίκαια, όπου θα οριστεί η επιτροπή που θα μεταβεί στο Μέγαρο Μαξίμου. Αν και οι δρόμοι ανοίγουν, η κυκλοφορία θα γίνεται με πιθανές εκτροπές μέσω παρακαμπτηρίων, όπως και κατά την περίοδο των εορτών.
Μια αποκλιμάκωση με «ανοιχτούς λογαριασμούς»
Η προσωρινή αποσυμφόρηση έρχεται μετά από περισσότερο από έναν μήνα αγροτικών κινητοποιήσεων, αποκλεισμών εθνικών οδών και τελωνείων, που μετέτρεψαν τις εμπορευματικές μεταφορές σε «γολγοθά», με τους χρόνους δρομολογίων να εκτοξεύονται, το λειτουργικό κόστος των μεταφορικών επιχειρήσεων να αυξάνεται έως και 20% και τα σούπερ μάρκετ να επιβαρύνονται με πρόσθετες χρεώσεις που φτάνουν ακόμη και τα 200.000 ευρώ σε μηνιαία βάση.
Την ίδια ώρα, αν και μέχρι στιγμής δεν καταγράφονται ελλείψεις στην αγορά, παράγοντες της εφοδιαστικής αλυσίδας κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, προειδοποιώντας ότι αν τα μπλόκα συνεχιστούν, οι ανατιμήσεις – αρχικά στα οπωρολαχανικά – θεωρούνται αναπόφευκτες.
Δρομολόγια που διπλασιάζουν χρόνο και κόστος
Οι αποκλεισμοί των δρόμων έχουν προκαλέσει σοβαρό πλήγμα στις οδικές εμπορευματικές μεταφορές, με τα φορτηγά να αναγκάζονται να κινούνται μέσω παρακαμπτηρίων διαδρομών. Ένα ταξίδι που απαιτούσε έξι έως επτά ώρες μετατρέπεται πλέον σε διαδρομή δέκα και έντεκα ωρών, γεγονός που αυξάνει το κόστος καυσίμων, περιορίζει το ωράριο των οδηγών με κίνδυνο τα πρόστιμα και δημιουργεί αλυσιδωτές καθυστερήσεις σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα.
Όπως επισήμανε στα Μακεδονικά Νέα ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Φορτηγών Αυτοκινητιστών Ελλάδος (ΟΦΑΕ), Απόστολος Κενανίδης, «οι παραδόσεις των προϊόντων αργούν με αποτέλεσμα το μεταφορικό κόστος να ανεβαίνει. Οι φορτωτικές καθυστερούν και μία διαδρομή επτά ωρών πλέον απαιτεί δέκα ή και έντεκα ώρες, γεγονός που δημιουργεί αλυσιδωτές οικονομικές επιπτώσεις στην αγορά». Σημειώνει, μάλιστα, ότι τα φορτηγά μεταφέρουν σε ποσοστό 60%–70% αγροτικά προϊόντα, με αποτέλεσμα οι αποκλεισμοί να επηρεάζουν κρίσιμα φορτία της πρωτογενούς παραγωγής.
Ιδιαίτερα προβληματική είναι και η διαχείριση των παρακαμπτηρίων, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις – σύμφωνα με μαρτυρίες επαγγελματιών – τα φορτηγά παραπέμπονται από την Τροχαία σε μεγαλύτερες και πιο χρονοβόρες διαδρομές, ακόμη και όταν υπάρχουν συντομότερες εναλλακτικές, για λόγους ασφαλείας. Το αποτέλεσμα είναι διαδρομές όπως η Αθήνα–Θεσσαλονίκη να διαρκούν έως και δώδεκα ώρες.
Τελωνεία και εξαγωγές στο «κόκκινο»
Προβλήματα καταγράφηκαν και στα τελωνεία της χώρας, με μεγάλες ουρές φορτηγών να σχηματίζονται στα σύνορα τόσο για την είσοδο όσο και για την έξοδο εμπορευμάτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι καθυστερήσεις έφτασαν ακόμη και τις δύο ή τρεις ημέρες όπως στο Τελωνείο των Κήπων, ανάλογα με τον φόρτο των οχημάτων, επηρεάζοντας τόσο τις εισαγωγές όσο και τις εξαγωγές.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Συνδέσμου Εξαγωγέων (ΣΕΒΕ), Σίμο Διαμαντίδη, προς το παρόν δεν παρατηρούνται ελλείψεις ούτε διαταραχή των εξαγωγών. Ωστόσο, όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς παραμένουν σε κατάσταση αναμονής για τις επόμενες εξελίξεις, με την προσδοκία να μπει οριστικό τέλος στο καθεστώς επαναλαμβανόμενων αποκλεισμών και αιφνιδιαστικών ανοιγοκλεισιμάτων δρόμων και τελωνείων.
Τα κόστη για την αγορά
Οι αυξημένοι χρόνοι μεταφοράς και οι παρακάμψεις έχουν οδηγήσει σε άνοδο του μεταφορικού κόστους άνω του 15%, επιβάρυνση που μέχρι στιγμής δεν έχει μετακυλιστεί πλήρως στις τελικές τιμές των προϊόντων. Ωστόσο, οι μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ καταγράφουν πρόσθετο κόστος 100.000 έως 200.000 ευρώ σε μηνιαία βάση, λόγω των αυξημένων κομίστρων των μεταφορικών εταιρειών.
Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι οι μεγάλες επιχειρήσεις μπορούν προσωρινά να απορροφήσουν τις αυξήσεις, ωστόσο αν τα μπλόκα παραταθούν ή επανακλιμακωθούν, οι ανατιμήσεις θεωρούνται αναπόφευκτες, με τα οπωρολαχανικά της Κεντρικής Μακεδονίας – της πρώτης περιφέρειας της χώρας σε εξαγωγές αγροτικών προϊόντων – να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των πιέσεων.
Οι απώλειες για την οικονομία
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, οι ημερήσιες απώλειες για την οικονομία από τα μπλόκα υπολογίζονται σε 31 έως 45 εκατ. ευρώ κατά μέσο όρο, με τον τουρισμό, την εστίαση, το λιανεμπόριο και τα logistics να καταγράφουν το μεγαλύτερο πλήγμα. Ενδεικτικό είναι ότι σε δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς της Βόρειας Ελλάδας, όπως η Δράμα και η Πιερία ο τζίρος στην εορταστική περίοδο μειώθηκε έως και 40%.
Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιά εκτιμά ότι κάθε επιπλέον εβδομάδα κινητοποιήσεων προσθέτει περίπου 200 εκατ. ευρώ ζημιά, κυρίως στην περιφέρεια, επιδεινώνοντας περαιτέρω το ήδη πιεσμένο οικονομικό κλίμα.
Στη μέγγενη οι οδηγοί και η μεταποίηση
Οι οδηγοί φορτηγών βιώνουν συνθήκες έντονης πίεσης, καθώς πέρα από την ταλαιπωρία και τις καθυστερήσεις, αντιμετωπίζουν και τον κίνδυνο προστίμων λόγω της μη τήρησης του οκταώρου που προβλέπει ο κοινοτικός κανονισμός. Την ίδια ώρα, η έντονη χρήση δευτερευουσών οδών αναδεικνύει σοβαρά ζητήματα οδικής ασφάλειας, επιβαρύνοντας περαιτέρω τη λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται και στην πρόσφατη ανάλυση της S&P Global για τον δείκτη PMI, όπου επισημαίνεται ότι, παρά την ήπια βελτίωση της ζήτησης και την άνοδο του δείκτη στις 52,9 μονάδες τον Δεκέμβριο του 2025, καταγράφεται επιβράδυνση του ρυθμού αύξησης της παραγωγής λόγω καθυστερήσεων στις παραδόσεις πρώτων και δεύτερων υλών. Οι ελλείψεις και οι αυξήσεις του κόστους περιορίζουν τη δυνατότητα των μεταποιητικών επιχειρήσεων να δημιουργήσουν αποθέματα ασφαλείας, πλήττοντας την παραγωγική τους ικανότητα και την κερδοφορία τους.
«Παρότι οι συνθήκες ζήτησης φαίνονται πιο αισιόδοξες, οι επιπτώσεις των πιέσεων που ασκούνται στις αλυσίδες εφοδιασμού ίσως συνεχιστούν και το νέο έτος, καθώς δοκιμάζεται η δυνατότητα των εταιρειών να απορροφήσουν τις αυξήσεις του κόστους», αναφέρει ακόμη η S&P Global.
Κοινωνικές επιπτώσεις και ακυρώσεις δρομολογίων
Η αναστάτωση από τον 48ωρο αποκλεισμό επεκτάθηκε και στις επιβατικές μεταφορές, με άμεσες ακυρώσεις δρομολογίων ΚΤΕΛ σε Θεσσαλονίκη, Ροδόπη, Καβάλα, Μαγνησία και Πιερία οι οποίες, όμως, άρθηκαν μετά την ανακοίνωση για το άνοιγμα των δρόμων.
Χαρακτηριστική ήταν η ανακοίνωση του Υπεραστικού ΚΤΕΛ Νόμου Μαγνησίας, καθώς όπως επισήμανε μεταξύ άλλων, είναι ανεπίτρεπτο με τη χαραυγή του 2026 να μην υπάρχει στοιχειώδης οργάνωση και συνεννόηση μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών ώστε να διεξάγεται χωρίς παρακώλυση η μεταφορά του επιβατικού κοινού. «Από την πρώτη στιγμή, με παρέμβασή μας, ζητήσαμε Πολιτεία και αγρότες να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι για διάλογο, ωστόσο μέχρι σήμερα βλέπουμε μόνο παράλληλους μονολόγους. Είναι απορίας άξιο δε, ότι η αστυνομία αντί να κρατήσει τους δρόμους ανοικτούς… συνόδευε τα τρακτέρ να παραταχθούν στα μπλόκα. Είναι πάνω από τις δυνατότητές μας να εκτελέσουμε το μεταφορικό μας έργο στις γραμμές Αθηνών και Θεσσαλονίκης», ανέφερε ακόμη η ίδια ανακοίνωση.
Η διεθνής διάσταση
Την ίδια στιγμή, η υπόθεση των αγροτικών μπλόκων έλαβε και διεθνείς διαστάσεις, καθώς, σύμφωνα με το Βουλγαρικό Πρακτορείο Ειδήσεων (BTA), το υπουργείο Εξωτερικών της Βουλγαρίας απέστειλε επίσημο διπλωματικό σημείωμα προς την κυβέρνηση για το κλείσιμο βασικών οδικών αξόνων και συνοριακών διελεύσεων κατά τη διάρκεια των κινητοποιήσεων. Στο έγγραφο επισημαίνεται ότι οι παρατεταμένοι αποκλεισμοί έχουν προκαλέσει σοβαρές οικονομικές δυσκολίες σε βουλγαρικές μεταφορικές εταιρείες, εξαγωγείς και πολίτες, ενώ διαταράσσεται η ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων και αγαθών, όπως αυτή κατοχυρώνεται από το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η βουλγαρική πλευρά εκφράζει την προσδοκία ότι το ζήτημα θα αντιμετωπιστεί εποικοδομητικά και σε πνεύμα καλής γειτονίας, με τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων ώστε να αποτραπούν ανάλογες καταστάσεις στο μέλλον.
Τα μέτρα και το στοίχημα του διαλόγου
Παρά τις κυβερνητικές παρεμβάσεις – όπως η επέκταση της κάλυψης σταθερής τιμής στα τιμολόγια ΓΑΙΑ της ΔΕΗ και η μείωση της τιμής ηλεκτρικής ενέργειας στα 8,5 λεπτά/κιλοβατώρα, παρεμβάσεις για ενίσχυση των επενδύσεων στον πρωτογενή τομέα (θερμοκήπια, σχέδια βελτίωσης, μεταποίηση), επιστροφή του ΕΦΚ αγροτικού πετρελαίου στην αντλία – οι αγρότες επιμένουν ότι τα μέτρα δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών προβλημάτων του κλάδου.
Η συνάντηση της Τρίτης στο Μέγαρο Μαξίμου αποκτά πλέον κρίσιμο χαρακτήρα καθώς από την έκβασή της θα κριθεί αν η προσωρινή αποκλιμάκωση θα εξελιχθεί σε μόνιμη λύση ή αν η αγορά θα βρεθεί ξανά αντιμέτωπη με ένα νέο, ενδεχομένως πιο επώδυνο, κύμα αναταράξεων.
