Η παράσταση «Ο Όρκος – Μια γυναίκα θυμάται», σε κείμενο και σκηνοθετική επιμέλεια του Αστέριου Πελτέκη, αποτελεί διεθνή συμπαραγωγή του ΚΘΒΕ με το Εθνικό Θέατρο Μολδαβίας.
Η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια του ΚΘΒΕ να οικοδομήσει ουσιαστικό πολιτιστικό διάλογο με χώρες της ευρύτερης περιοχής, ενισχύοντας τους δεσμούς Ελλάδας και Μολδαβίας μέσα από τη δύναμη της τέχνης. Η παράσταση τελεί υπό την αιγίδα της Πρεσβείας της Ελλάδας στο Κισινάου. Πραγματοποιείται με την αρωγή του Υπουργείου Πολιτισμού και με τη στήριξη του πρέσβη Νικολάου Κρίκου και των συνεργατών του.
Teatrul National «Mihai Eminescu» της Μολδαβίας
Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του ΚΘΒΕ και σκηνοθέτης Αστέρης Πελτέκης εξηγεί ότι η δημιουργία της παράστασης προέκυψε από μια διπλή ανάγκη: αφενός τη σύναψη πολιτιστικών δεσμών με τη Μολδαβία, αφετέρου την ανάδειξη μιας διαφορετικής οπτικής της Ιστορίας. «Η ιδέα για την παράσταση γεννήθηκε με αφορμή τη δημιουργία μιας πολιτιστικής γέφυρας μεταξύ της Ελλάδας και της Μολδαβίας. Προέκυψε όμως και από την ανάγκη να ακουστεί μια φωνή που η Ιστορία συχνά αφήνει στο περιθώριο: η φωνή μιας γυναίκας που θυμάται», επισημαίνει.
Ο Καλλιτεχνικός διευθυντής του ΚΘΒΕ και σκηνοθέτης Αστέρης Πελτέκης
Πέρα από καλλιτεχνικό γεγονός, η παράσταση έρχεται να υπενθυμίσει τη σχέση μας με την Ιστορία, τη μνήμη και την ταυτότητά μας. Η επιλογή να παρουσιαστεί η παράσταση μία ημέρα πριν από την εθνική επέτειο της 25ης Μαρτίου υπογραμμίζει τον διαχρονικό χαρακτήρα της έννοιας της ελευθερίας και αναδεικνύει τις ανθρώπινες θυσίες που τη συνοδεύουν. Η παράσταση επιχειρεί να φωτίσει όχι μόνο τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα αλλά και τις σιωπηλές, προσωπικές ιστορίες που τα διαπερνούν.
Στο επίκεντρο της αφήγησης βρίσκεται η Ελισάβετ Υψηλάντη, μητέρα των πρωτεργατών της Φιλικής Εταιρείας και της Επανάστασης, Νικόλαου, Αλέξανδρου και Δημητρίου Υψηλάντη. Μέσα από τη μορφή ενός μελοδραματικού μίνι ορατορίου, η αφήγηση ξεδιπλώνεται ως προσωπική μαρτυρία αλλά και συλλογική εμπειρία. Η ηρωίδα ενσαρκώνει τη μνήμη, την απώλεια, τη θυσία και την ανάγκη για δικαίωση. Ο κ. Πελτέκης τονίζει: «Η μνήμη σε αυτή την περίπτωση πέρα από την προσωπική αφήγηση λειτουργεί ως πράξη ευθύνης. Ένας τρόπος να διασωθεί η αλήθεια μέσα στον χρόνο, να αποκαλυφθούν οι σιωπές και να φωτιστούν οι αθέατες πλευρές αυτής της ανθρώπινης εμπειρίας».
Η παράσταση κινείται ανάμεσα στο ρεαλιστικό και το ποιητικό επίπεδο, επιλέγοντας μια λιτή, σχεδόν τελετουργική σκηνοθετική γραμμή. Το σκηνικό παραμένει μινιμαλιστικό, ώστε το βάρος να μετατοπιστεί στον λόγο, στο σώμα του ηθοποιού και στη δύναμη της σιωπής. «Η σκηνή λειτουργεί σαν τόπος μνήμης: ένας χώρος όπου το παρελθόν και το παρόν συνυπάρχουν», επισημαίνει ο σκηνοθέτης. «Το φως –συχνά ένα μοναχικό κερί– γίνεται σύμβολο της μνήμης που αντιστέκεται στο σκοτάδι».
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η παρουσίαση της παράστασης στο Κισινάου, την πρωτεύουσα της Μολδαβίας, πόλη με βαθιές ιστορικές διαστρωματώσεις και έντονες πολιτισμικές διασταυρώσεις. «Εκεί βρίσκεται το κτίριο όπου στεγαζόταν το στρατηγείο της Φιλικής Εταιρείας και όπου έζησε τους τελευταίους μήνες πριν την Επανάσταση ο Αλέξανδρος Υψηλάντης. Αυτό στάθηκε και η αφορμή για τη θεματολογία», επισημαίνει ο κ. Πελτέκης. Μέσα από αυτή τη σύνδεση γεννήθηκε η ιδέα ενός έργου που θα εστιάζει στη Φιλική Εταιρεία και την απαρχή της Επανάστασης, αλλά από μια διαφορετική σκοπιά.
Η αφήγηση μιας γυναίκας που αναμετριέται με την Ιστορία αποκτά ευρύτερη διάσταση, συνομιλώντας με μια κοινή βαλκανική και ευρωπαϊκή εμπειρία. «Η μνήμη γίνεται έτσι ένας κοινός τόπος συνάντησης», τονίζει ο Πελτέκης.
Η δραματουργία στηρίζεται τόσο σε ιστορικές πηγές όσο και στη μυθοπλασία. «Υπήρχαν κάποιες πηγές, αρκετές, που μιλούν για την εμπλοκή της Ελισάβετ Υψηλάντη. Από εκεί και πέρα αναλαμβάνει η μυθοπλασία», σημειώνει ο σκηνοθέτης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη μουσική διάσταση της παράστασης, η οποία ενισχύει τον τελετουργικό χαρακτήρα της. «Ο Πάνος Κοσμίδης έχει αναλάβει τη μουσική σύνθεση και την επιμέλεια των μουσικών θεμάτων, ενώ η συνεργασία με το Εθνικό Θέατρο Μολδαβίας περιλαμβάνει και μια μικρή ορχήστρα 16 ατόμων που θα συνοδεύει ζωντανά την παράσταση», εξηγεί ο κ. Πελτέκης.
Η συνεργασία αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο όραμα για τη δημιουργία ενός διαβαλκανικού πολιτιστικού δικτύου με πρωτοβουλία του ΚΘΒΕ. «Θεωρώ ότι τέτοιες δράσεις θα παίξουν καθοριστικό ρόλο στην ανάδειξη της Θεσσαλονίκης και του ΚΘΒΕ ως κέντρου πολιτισμού για την περιοχή των Βαλκανίων. Αυτό που θέλουμε να μεταφέρουμε είναι αυτό που η χώρα μας θα έπρεπε να έχει ως εξαγώγιμο προϊόν: τον πολιτισμό», υπογραμμίζει ο κ. Πελτέκης.
Συντελεστές
Κείμενο- Σκηνοθετική επιμέλεια: Αστέριος Πελτέκης
Σύμβουλος δραματουργίας: Βασιλεία Παππά
Σκηνικά- κοστούμια: Δανάη Πανά
Σύνθεση- ενορχήστρωση- Μουσική διδασκαλία: Πάνος Κοσμίδης
Επιμέλεια κίνησης: Αναστασία Κελέση
Φωτισμοί: Στέλιος Τζολόπουλος
Βίντεο: Mike Rafail
Βοηθός σκηνοθέτη: Εύη Σαρμή
Οργάνωση παραγωγής: Εύα Κουμανδράκη, Μαρία Λαζαρίδου
Διανομή
Νίκος Γεωργάκης
Αναστασία Κελέση
Θάνος Κοντογιώργης
Αλεξάνδρα Παλαιολόγου
