Τα Μακεδονικά Νέα πέρασαν την πύλη του πρώην στρατοπέδου – τη μία από τις έξι, για την ακρίβεια – μαζί με τον αντιδήμαρχο Τεχνικών Έργων, Υποδομών και Βιώσιμης Κινητικότητας Παύλου Μελά Χαράλαμπο Μαγειρόπουλο.
Με τον κ. Μαγειρόπουλο, σε ρόλο πολύτιμου ξεναγού, αφήσαμε πίσω τον θόρυβο της λεωφόρου Μίκη Θεοδωράκη και περιηγηθήκαμε στο πάρκο. Στα 330 στρέμματα που για δεκαετίες παρέμεναν ερμητικά κλειστά, η ιστορία και το μέλλον συνυπάρχουν σε μια παράδοξη ηρεμία. Η ξενάγηση κράτησε περισσότερες από δύο ώρες στη διάρκεια των οποίων καταγράψαμε… 8.000 βήματα!
Δεν είναι μόνο η έκταση που σε καθηλώνει, αλλά η αίσθηση της αλλαγής που θα επιφέρει σε χιλιάδες πολίτες, στους οποίους υπόσχεται μια νέα καθημερινότητα. Ο κ. Μαγειρόπουλος δεν χρειάζεται χάρτη. Μας ξενάγησε σε κάθε γωνιά του χώρου, δείχνοντάς μας πώς το χθες μεταμορφώνεται σε πάρκο για την πόλη.
Διανύοντας τα πρώτα βήματα, η ατμόσφαιρα μυρίζει νωπό χώμα και φρεσκοφυτεμένο πράσινο, ενώ δεκάδες πεταλούδες απολαμβάνουν τον τρελό χορό τους. Στην έκταση έχουν ήδη φυτευτεί 7.000 οπωροφόρα δέντρα, ανάμεσά τους ελιές, αμυγδαλιές, ροδακινιές, καρυδιές, ροδιές, μουσμουλιές, κερασιές, κυδωνιές. Σε αυτό το στάδιο τα δέντρα είναι μικρά, καθώς φυτεύτηκαν πριν από λίγες εβδομάδες, όμως μετά τον δεύτερο χρόνο θα αρχίσει η ανάπτυξή τους σε ύψος, κλαδιά και καρπούς. Επομένως, η τελική εικόνα δεν φαίνεται προς το παρόν, αλλά μια καλή πρόγευση μπορούμε να την πάρουμε. Υπάρχουν ωστόσο ήδη 3.000 δέντρα που έρχονται από το παρελθόν, τα οποία αποτελούν «προίκα» από το πρώην στρατόπεδο.
Όπως εξηγεί στα Μακεδονικά Νέα ο αντιδήμαρχος, «έχει ολοκληρωθεί η εγκατάσταση υπερσύγχρονου αρδευτικού συστήματος και στα 330 στρέμματα της έκτασης, ενός συστήματος το οποίο δεν χρειάζεται ανθρώπινη παρέμβαση, επομένως είμαστε βέβαιοι ότι κανένα δέντρο και κανένα σημείο του πάρκου δεν θα μείνει απότιστο, με όποιες καιρικές συνθήκες».
Την ίδια ώρα, πολύ πυκνοί είναι οι στύλοι φωτισμού. «Το πάρκο θα είναι φωτεινό, χωρίς σκοτεινές γωνιές. Όλες οι καλωδιώσεις και τα δίκτυα είναι υπογειοποιημένα. Επιπλέον, παντού έχουν τοποθετηθεί κάμερες, ώστε να διαφυλαχθεί στο πέρασμα των ετών αυτό το περιουσιακό στοιχείο και να μην βανδαλιστεί», περιγράφει ο κ. Μαγειρόπουλος.
Καθώς περπατάμε, μιλά για τη φιλοσοφία του έργου, που είναι η πλήρης απόδοση του δημόσιου χώρου στους πολίτες, χωρίς αποκλεισμούς, με σεβασμό στο ιστορικό τοπίο. «Ο δήμαρχός μας, Δημήτρης Ασλανίδης, εργάζεται ακούραστα, μετατρέποντας το όραμα σε έργο. Με αποφασιστικότητα και προσωπικό αγώνα στηρίζει αμέριστα τη μετατροπή του πρώην στρατοπέδου σε πάρκο, ενός πάρκου το οποίο θα αναβαθμίσει την καθημερινότητα χιλιάδων πολιτών της ευρύτερης περιοχής», υπογραμμίζει ο αντιδήμαρχος.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο δήμαρχος Παύλου Μελά Δημήτρης Ασλανίδης, είχε δηλώσει στα Μακεδονικά Νέα ότι «το Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά είναι ένα έργο που ξεπερνά τα στενά όρια του Δήμου μας. Πρόκειται για μια αστική και περιβαλλοντική επανάσταση, που αλλάζει την ίδια την ταυτότητα της Δυτικής Θεσσαλονίκης. Σε έναν χώρο 330 στρεμμάτων, που για δεκαετίες παρέμενε ανενεργός και περιφραγμένος, δημιουργούμε έναν ζωντανό, ανοιχτό, δημόσιο χώρο πρασίνου, πολιτισμού και αναψυχής».
Οι κυψέλες μνήμης
Το βλέμμα σταματά στις «κυψέλες μνήμης», οι οποίες βρίσκονται δυτικά του πάρκου. Από μακριά μοιάζουν πραγματικά με κυψέλες. Στην πραγματικότητα όμως, αποτελούν πέτρες μη λήθης, δηλαδή μνημεία για τους ανθρώπους που βασανίστηκαν και εκτελέστηκαν μέσα στους χώρους του πρώην στρατοπέδου. Διότι δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το πρώην στρατόπεδο Παύλου Μελά υπήρξε τόπος κράτησης, βασανισμών και εκτελέσεων κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής. Και οι «κυψέλες» αυτές αποτελούν φόρο τιμής στην αντίσταση και στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Μάλιστα, σε κάθε μία από αυτές, είναι χαραγμένα ονόματα των θυμάτων.
Για περισσότερο από έναν αιώνα άλλωστε, από την οθωμανική περίοδο και τη χρήση του ως στρατώνα, μέχρι τα σκοτεινά χρόνια της Κατοχής και της δικτατορίας, το πρώην στρατόπεδο λειτούργησε ως τόπος φυλάκισης και εκτελέσεων και ήταν συνδεδεμένο με τον περιορισμό και τον πόνο.
Οι πλατείες και τα αναψυκτήρια
Το πάρκο διαθέτει τρία, ξύλινα αναψυκτήρια, όπου οι επισκέπτες θα μπορούν να απολαμβάνουν το ρόφημα ή το σνακ τους. «Το ξύλο, τόσο για τα αναψυκτήρια όσο και για τα καθιστικά του πάρκου, επιλέχθηκε σύμφωνα με την αρχιτεκτονική μελέτη του Πρόδρομου Νικηφορίδη και προέρχεται από την Υποσαχάρια Αφρική. Αποτελεί ένα σπάνιο υλικό, εξαιρετικά ανθεκτικό, το οποίο δεν απαιτεί τακτική συντήρηση», εξηγεί ο κ. Μαγειρόπουλος.
O αντιδήμαρχο Τεχνικών Έργων, Υποδομών και Βιώσιμης Κινητικότητας Παύλου Μελά Χαράλαμπος Μαγειρόπουλος
Ο ίδιος επισημαίνει ότι υπό διαμόρφωση βρίσκονται τρεις πλατείες στο πάρκο, στις οποίες, πέρα από τη χρήση τους ως ανοιχτοί χώροι συνάθροισης, θα μπορούν να διοργανώνονται συναυλίες και ευρύτερα εκδηλώσεις.
Η ανάπλαση του πάρκου, συνολικά, κινείται σε δύο βασικούς άξονες: την ανάδειξη της ιστορικής μνήμης και την ενίσχυση του φυσικού περιβάλλοντος.
Η φύτευση χιλιάδων νέων δέντρων άλλωστε δεν έχει μόνο αισθητικό χαρακτήρα, καθώς στόχος είναι η δημιουργία ενός μικροκλίματος που θα μειώσει τη θερμοκρασία στην περιοχή κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Τα μονοπάτια περιπάτου και οι μεγάλες επιφάνειες με γρασίδι θα προσφέρουν στους πολίτες τη δυνατότητα για άσκηση και αναψυχή, που μέχρι και σήμερα είναι αδιανόητη σε αυτό το πυκνοκατοικημένο τμήμα της πόλης.
Τα εμβληματικά κτήρια
Σταθμός στην πορεία μας είναι τα δύο επιβλητικά, διατηρητέα κτήρια των παλιών στρατώνων. Η εικόνα των ερειπωμένων κτισμάτων αποτελεί παρελθόν, με τη μεταμόρφωση να είναι θεαματική.
Το κτήριο Στρατωνισμού Α2 μετατρέπεται στο νέο δημαρχείο Παύλου Μελά, το οποίο θα αποτελέσει, ενδεχομένως, το ομορφότερο και ιστορικότερο δημαρχείο σε όλη την Ελλάδα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Πώς ένας στρατώνας μεταμορφώνεται σε δημαρχείο – Τι θα γίνει με το κόκκινο κτήριο
Διατηρητέο στοιχείο αποτελεί μόνο το κέλυφος, αλλά συνολικά οι παρεμβάσεις έχουν στόχο να διατηρήσουν τις ιστορικές αξίες του μνημείου, με σεβασμό στα αυθεντικά του στοιχεία. Η συνολική του επιφάνεια είναι 3.353 τ.μ. και, πέραν επιτελικών υπηρεσιών του Δήμου Παύλου Μελά, στους χώρους θα φιλοξενείται και μια μόνιμη Έκθεση Εθνικής Αντίστασης, μετατρέποντάς το εν μέρει σε μουσείο και αναδεικνύοντάς το σε κτήριο όχι μόνο διοικητικού ενδιαφέροντος αλλά και πολιτιστικού – εκπαιδευτικού.
Το δεύτερο κτήριο, εξίσου εντυπωσιακό, αποτελεί ένα από τα πιο φιλόδοξα πολιτιστικά εγχειρήματα στη Θεσσαλονίκη, καθώς εκεί θα στεγαστεί το Μουσείο Ευρημάτων Μετρό Θεσσαλονίκης. Σε αυτό θα φιλοξενηθούν χιλιάδες ευρήματα που ήρθαν στο φως από τις αρχαιολογικές ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο κατασκευής του Μετρό.
Εκτός από τα ευρήματα που θα εκτεθούν στο εσωτερικό του κτηρίου, στον αύλειο και περιβάλλοντα χώρο του, οργανώνεται μόνιμη έκθεση αρχαιοτήτων, που αποσπάστηκαν κατά τη διάρκεια των αρχαιολογικών ανασκαφών του Μετρό. Ήδη ο επισκέπτης μπορεί να δει έπαυλη της ύστερης αρχαιότητας, σαρκοφάγο, αλλά και εντυπωσιακά ψηφιδωτά.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Μουσείο Ευρημάτων Μετρό Θεσσαλονίκης: Από τα έγκατα της γης στο Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά – Πότε ανοίγει τις πύλες του (ΦΩΤΟ)
Ένα ακόμα σημαντικό κτήριο, μικρότερο όμως από τα εμβληματικά, αν και βρίσκεται πολύ κοντά σε αυτά, θα μετατραπεί σε Μουσείο Προσφυγικού Ελληνισμού.
Στον χώρο υπάρχουν και μερικές δεκάδες μικρά κτήρια, τα οποία είναι και αυτά διατηρητέα, καθώς συνολικά το πρώην στρατόπεδο Παύλου Μελά έχει χαρακτηριστεί ιστορικός τόπος.
Για οκτώ από αυτά, όπως εξηγεί ο κ. Μαγειρόπουλος, έχει ήδη αποφασιστεί η χρήση τους που αφορά πολιτιστικές δράσεις και περιβαλλοντική εκπαίδευση και, σταδιακά, θα αποκατασταθούν. Αποκατάσταση θα γίνει όμως σε όλα τα κτήρια, όχι όμως μέχρι τον Ιούνιο, που θα παραδοθεί το πάρκο, αλλά εν ευθέτω χρόνω. Πάντως, καθώς τα περισσότερα από αυτά βρίσκονται σε άσχημη κατάσταση, θα εγκατασταθεί περίφραξη, ώστε να μην μπορούν να πλησιάζουν οι επισκέπτες του πάρκου και να αποφευχθεί το ενδεχόμενο κάποιου ατυχήματος.
Το στοίχημα της συντήρησης
Ο Δήμος Παύλου Μελά έχει στραμμένο το βλέμμα στην παράδοση του πάρκου, αλλά ταυτόχρονα, εστιάζει στην επόμενη μέρα, στη συντήρηση και στον περαιτέρω καλλωπισμό του χώρου.
«Το έργο προχωρά με βάση τη μελέτη του αρχιτέκτονα Πρόδρομου Νικηφορίδη. Η πίεση του χρόνου να ενταχθεί το έργο σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα, οδήγησε σε ορισμένες παραλείψεις», σημειώνει ο κ. Μαγειρόπουλος και υπογραμμίζει: «Θα ήταν πολύ ευχάριστο να υπήρχαν περισσότεροι αθλητικοί χώροι - τώρα υπάρχουν 3 γήπεδα τένις - χώροι υπαίθριας άσκησης, τουλάχιστον μία παιδική χαρά, οπωσδήποτε δημόσιες τουαλέτες (τώρα υπάρχουν ιδιωτικές στα 3 αναψυκτήρια), σημεία στάσης και αναψυχής με σκιασμό για τις μέρες δυνατής ηλιοφάνειας του καλοκαιριού και σίγουρα καλύτερη πρόσβαση με υδατοδιαπερατές επιφάνειες (κυρίως για τους χειμερινούς μήνες με έντονη βροχόπτωση), όπως επίσης κάποιες λεπτομέρειες (καλαθάκια για απορρίμματα, κ.ά)».
Εξηγεί, ωστόσο, ότι όταν εγκρίνεται μία μελέτη και η χρηματοδότησή της, δεν μπορούν να γίνουν αλλαγές ή αναθεωρήσεις κι έτσι μέχρι την παράδοση του έργου δεν μπορούν να γίνουν βελτιωτικές κινήσεις.
«Ας εστιάσουμε στα θετικά που είναι πολλά και αυτό είναι το σημαντικότερο. Το πάρκο μας περιλαμβάνει εκτεταμένους χώρους πρασίνου, 10.000 δέντρα και φυτά και αρκετές περιπατητικές διαδρομές. Το πάρκο θα αλλάξει την εικόνα της δυτικής Θεσσαλονίκης και είμαστε ευγνώμονες για το έργο όσων δούλεψαν για τη σημερινή του εικόνα», λέει χαρακτηριστικά.
Επισημαίνει ότι ο Δήμος Παύλου Μελά έχει σαφή εικόνα των επιπλέον αναγκών του πάρκου και υπογραμμίζει: «Μόλις το παραλάβουμε θα εργαστούμε εντατικά για να το βελτιώσουμε».
Την ίδια ώρα, ο Δήμος έχει εξασφαλίσει από το Υπουργείο Εσωτερικών χρηματοδότηση 700.000 ευρώ ετησίως για τη λειτουργία του πάρκου, γεγονός που αποτελεί μια καλή αρχή για τη συντήρησή του.
Τα εγκαίνια
«Ο Ιούνιος θα είναι ο μήνας της μεγάλης αλλαγής», υπογραμμίζει ο κ. Μαγειρόπουλος, τονίζοντας ότι τα εγκαίνια και η παράδοση του πάρκου στους πολίτες, αποτελεί μια κοινωνική νίκη.
Η κορδέλα των εγκαινίων έχει προγραμματιστεί να κοπεί στις 12 Ιουνίου, οι εκδηλώσεις θα διαρκέσουν τρεις μέρες και θα περιλαμβάνουν έκθεση φωτογραφίας, ημερίδα σχετικά με την ιστορία του πρώην στρατοπέδου, αγώνα δρόμου, πανόραμα αθλημάτων, δραστηριότητες για παιδιά προσχολικής ηλικίας, χορευτικά δρώμενα από τους πολιτιστικούς συλλόγους του Δήμου Παύλου Μελά, αλλά και συναυλίες.
Την τρίτη μέρα των εκδηλώσεων, την Κυριακή, 14 Ιουνίου, προγραμματίζεται πικ νικ, ενώ μαθητές θα «φυτέψουν» «χρονοκάψουλα» που θα περιλαμβάνει σημειώματα, μηνύματα, και εικόνες, με στόχο να ανοιχτεί από τους μαθητές του μέλλοντος.
Με δυο λόγια, από τον Ιούνιο το Παύλου Μελά μετατρέπεται σε πράσινο πόλο έλξης, μια υπερτοπική υποδομή που ανεβάζει την ποιότητα ζωής και την αξία της περιοχής. Κι αυτό, είναι μόνο η αρχή!
