Τα πλήγματα σε αποθήκες καυσίμων στο Ιράν, για πρώτη φορά στη δεύτερη εβδομάδα των επιχειρήσεων, δείχνουν ότι ο πόλεμος μπαίνει σε μια νέα φάση κλιμάκωσης, με διεύρυνση στόχων και αυξανόμενο ρίσκο απρόβλεπτων εξελίξεων.
Ο κ. Δημήτριος Τσαϊλάς, ανώτερος αναλυτής του Research Institute for European and American Studies (RIEAS) και Υποναύαρχος ε.α., τονίζει σε συνέντευξή του στα Μακεδονικά Νέα ότι, παρά τη διαχείριση κλιμάκωσης που επιχειρούν οι πλευρές, το επόμενο κρίσιμο πεδίο μπορεί να μεταφερθεί στη «σκιά» της σύγκρουσης. Υβριδικές ενέργειες και κυβερνοεπιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές και δίκτυα, με επιπτώσεις που ξεπερνούν την περιοχή και αγγίζουν την ευρωπαϊκή ασφάλεια, τη ναυτιλία και την ενεργειακή σταθερότητα.
Στο ευρωπαϊκό πεδίο εξηγεί γιατί ΕΕ και ΝΑΤΟ δυσκολεύονται να καταλήξουν σε ενιαία στάση, ενώ για την Ελλάδα υπογραμμίζει ότι η Κύπρος έχει περάσει στον επιχειρησιακό πυρήνα του διευρυνόμενου τόξου σύγκρουσης και ότι οι κινήσεις αποστολής μέσων, συνιστούν «δήλωση στρατηγικής πρόθεσης».
Επίσης, αναφέρεται στο κατά πόσο είναι πιθανό ένα ενδεχόμενο πυρηνικής κλιμάκωσης και περιγράφει τις ενδεχόμενες συνέπειες σε περίπτωση που η σύγκρουση λάβει μορφή και χερσαίων επιχειρήσεων.
Κρίσιμα, τέλος, θεωρεί τη σαφήνεια στόχων και κόκκινων γραμμών, τα κανάλια επικοινωνίας και την αναλογικότητα ώστε η κρίση να μην εξελιχθεί σε περιφερειακή «πυρκαγιά» μεγάλης διάρκειας.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης του κ. Δημητρίου Τσαϊλά, στον Αλέξανδρο Αλεξιάδη:
O ανώτερος αναλυτής στο Research Institute for European and American Studies, Υποναύαρχος ε.α, Δημήτριος Τσαϊλάς
- Είχαμε για πρώτη φορά χτυπήματα σε αποθήκες καυσίμων του Ιράν. Κατά την πρώτη εβδομάδα των επιχειρήσεων, είδαμε ότι δεν είχαν γίνει τέτοια χτυπήματα. Για ποιον λόγο μπορεί να έγιναν τώρα, μπαίνοντας στη δεύτερη εβδομάδα;
Κοιτάξτε, πάντα το πρώτο βήμα σε αυτό το σενάριο πολέμου μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής και Ιράν σημαίνει στοχευμένες αεροπορικές και πυραυλικές επιθέσεις. Αυτό που είδαμε, αυτό ήταν το πρώτο βήμα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες χτύπησαν πυραυλικές εγκαταστάσεις από ό,τι λένε, υποδομές μη επανδρωμένων αεροσκαφών και η αεροπορία του Ισραήλ εγκαταστάσεις που σχετίζονται με πυρηνικά.
Το Ιράν απάντησε με στοχευμένα αντίποινα. Με επιθέσεις με πυραύλους, με μη επανδρωμένα εναντίον όλων των Αμερικανικών βάσεων στις γειτονικές περιοχές του Ιράκ, της Συρίας και του Κόλπου.
Έχουμε ξαναδεί τέτοια. Θα σας θυμίσω τον Ιανουάριο του 2020 μετά τη δολοφονία του Ιρανού στρατηγού Κασέμ Σουλεϊμανί από τις ΗΠΑ. Το Ιράν αμέσως απάντησε με πυραυλικές επιθέσεις. Αυτές είναι οι απαντήσεις των Ιρανών. Ξέρουν ότι δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τις αμερικανικές δυνάμεις σαν ίσος προς ίσο, οπότε αντιδρούν με πυραυλικές επιθέσεις, αλλά με έναν τρόπο που σηματοδότησε τότε μια αυτοσυγκράτηση. Ήταν αντίποινα που είχαν σχεδιαστεί για να στείλουν το μήνυμα, όχι για να προκαλέσουν έναν ολοκληρωτικό πόλεμο.
Αυτό λέγεται διαχείριση κλιμάκωσης. Σε αυτό το επίπεδο και οι δύο πλευρές δοκιμάζουν τα όριά τους. Καμία από τις δύο πλευρές δεν θέλει έναν ανεξέλεγκτο πόλεμο. Και κανένας δεν τον θέλει αυτόν το πόλεμο. Αλλά υπάρχει ο κίνδυνος, ακόμα και αυτές οι περιορισμένες ανταλλαγές πυρών, μπορεί και να αποτύχουν και να βρουν παράπλευρους στόχους με παράπλευρες απώλειες. Δηλαδή ένα πύραυλος μπορεί να προσγειωθεί σε λάθος σημείο, όπως έγινε πχ με το ιρανικό σχολείο. Οι απώλειες αυτές ξεπερνούν κάποιες προσδοκίες. Και η δημόσια πίεση αυξάνεται.
Τώρα έχουμε περάσει στο επόμενο σκαλοπάτι. Αυτές οι αρχικές ανταλλαγές (πυρών), εάν δεν αποτρέψουν καμία από τις δύο πλευρές, η σύγκρουση επεκτείνεται. Κλιμακώνεται. Όχι οριζόντια αλλά κάθετα. Δηλαδή, σε περισσότερους στόχους, με μεγαλύτερη συχνότητα και μεγαλύτερη ένταση.
- Θεωρούμε δεδομένο ότι χτυπήθηκαν οι πιο σημαντικοί στρατιωτικοί στόχοι κατά την πρώτη εβδομάδα. Απλά οι στόχοι ενέργειας πλέον, θα έχουν μεγαλύτερες επιπτώσεις στο μέλλον, είτε τελειώσει γρήγορα ο πόλεμος είτε τελειώσει αργά;
Σωστά. Νωρίτερα άκουγα τη συνέντευξη που έδωσε στο CNN ο Ναύαρχος Τζέιμς Σταυρίδης, ο πρώην διοικητής των Νατοϊκών Δυνάμεων και είπε ότι οι ΗΠΑ θα διευρύνουν τον κατάλογο των επιθέσεών τους, σε εγκαταστάσεις των Φρουρών της Επανάστασης, σε ναυτικά μέσα, σε κόμβους διοίκησης και ελέγχου.
Διότι ο σύγχρονος πόλεμος πλέον είναι οι πληροφορίες. Όποιος έχει τις καλύτερες πληροφορίες. Θα είδατε το χτύπημα των Ισραηλινών στο Λίβανο, που χτύπησαν ένα δωμάτιο ενός ξενοδοχείου όπου έμεναν ηγετικά στελέχη της Χεζμπολάχ.
Το Ιράν, λοιπόν, από εκεί και πέρα, το μόνο που έχει είναι να κλιμακώσει και αυτό τις επιθέσεις μέσω βαλλιστικών πυραύλων, με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, με περιφερειακές δυνάμεις πληρεξουσίων. Γι' αυτό χτυπάνε τη Χεζμπολάχ. Δηλαδή ομάδες που είναι ευθυγραμμισμένες με την Τεχεράνη.
- Είδαμε και έναν συναγερμό στο Όσλο, στην Αμερικανική Πρεσβεία, όπου ακούστηκε μια έκρηξη, με τις αρχές εκεί, να συνδέουν το περιστατικό κατά τις πρώτες τους εκτιμήσεις, με το Ιράν.
Ναι, προφανώς.
- Είναι κάτι που θα το βλέπουμε από εδώ και πέρα να συμβαίνει;
Βεβαίως. Οι μοναχικοί λύκοι σε όλη την ενδοχώρα της Ευρώπης καραδοκούν αυτήν τη στιγμή. Τίποτα δεν είναι σίγουρο. Οι υπηρεσίες πληροφοριών, πρέπει αναγκαστικά να βρίσκονται σε επιφυλακή.
Τώρα το Ισραήλ αναγκαστικά αντιδρά με τη Χεζμπολάχ, που εξαπολύει επιθέσεις. Τα κράτη του Κόλπου ενδέχεται να ζητήσουν πρόσθετη αμυντική υποστήριξη από τις ΗΠΑ και βεβαίως η ναυτιλία στον Περσικό Κόλπο απειλείται. Αυτά είναι τα δεδομένα.
- Βλέπετε να υπάρχουν και άλλες στρατιωτικές δυνατότητες από το Ιράν; Έχουμε τα χτυπήματα με μη επανδρωμένα και τους πυραύλους με τις όποιες δυνατότητες έχουν.
Αυτά τα οποία βλέπουμε μέχρι τώρα και από εδώ και πέρα πάμε σε ένα άλλο επίπεδο του Υβριδικού Πολέμου και της κυβέρνοσύγκρουσης. Αυτό στη σκιά της κύριας σύγκρουσης. Δηλαδή, δεν θα είναι ορατή κάθε κλιμάκωση από εδώ και πέρα. Αυτή είναι η δική μου εκτίμηση.
Μια από τις πιο πιθανές και λιγότερο προβλέψιμες φάσεις, περιλαμβάνει τις κυβερνοεπιχειρήσεις. Το Ιράν, ξέρετε, έχει επενδύσει σημαντικά σε κυβερνοδυναμικές δυνατότητες. Μια σύγκρουση θα μπορούσε να πυροδοτήσει, λοιπόν, κυβερνοεπιθέσεις που θα στοχεύουν υποδομές, λιμάνια, ενεργειακά δίκτυα και χρηματοπιστωτικά δίκτυα. Μπορεί να δούμε επιθέσεις δηλαδή σε χρηματιστήρια. Μάλιστα. Αυτό μπορεί να κάνει τώρα το Ιράν.
Γιατί; Γιατί η απόδοση των ευθυνών γίνεται ασαφής και τα αντίποινα γίνονται περίπλοκα.
Υπάρχει επίσης και ο κίνδυνος των τρίτων φορέων. Αυτό που είπαμε προηγουμένως. Πολιτοφύλακες, ανεξάρτητοι πυρήνες ή ιδεολογικά ευθυγραμμισμένες ομάδες που μπορούν να διεξάγουν επιθέσεις οπουδήποτε στον κόσμο.
Αυτό λοιπόν δημιουργεί τον κίνδυνο ενός λανθασμένου υπολογισμού. Διότι δεν μπορείς να γνωρίζεις. Μόνο να υποθέσεις ή να εκτιμήσεις. Η ιστορία - θέλω να πω - δείχνει ότι πόλεμοι συχνά επεκτείνονται, κλιμακώνονται, όχι επειδή οι ηγέτες επιλέγουν την κλιμάκωση αλλά επειδή χάνουν τον έλεγχο του πολέμου.
Από την ομίχλη του πολέμου που λέμε στις Ένοπλες δυνάμεις, από τους ψεύτο-συναγερμούς και από τις αλυσιδωτές αντιδράσεις. Αυτό λοιπόν είναι το απρόβλεπτο σκαλί, λέω πάντα, της κλιμάκωσης.
- Είχαμε χθες και μια εξέλιξη με τους Κούρδους, που από ό,τι φαίνεται οι Αμερικανοί δεν θέλουν να μπουν στο «παιχνίδι» των φημολογούμενων χερσαίων επιχειρήσεων.
Νομίζω το είχαμε συζητήσει για τις χερσαίες επιχειρήσεις, ότι είναι κάτι το πολύ δύσκολο, έως ανέφικτο να γίνει για το Ιράν. Η χώρα αυτή δεν είναι Ιράκ, δεν είναι Βενεζουέλα. Είναι μια τεράστια χώρα, 90 εκατομμυρίων με μεγάλο αμυντικό σύστημα.
Τώρα, η πιο σοβαρή κλιμάκωση εκτός απ' την εισβολή, είναι ο περιφερειακός πόλεμος σε πολλά μέτωπα. Και αυτό προσπαθεί να πυροδοτήσει το Αμερικανικό administration. Δηλαδή θα δούμε, πέραν των Κουρδικών δυνάμεων, τη Χεζμπολάχ να ξεκινά παρατεταμένες επιχειρήσεις εναντίον του Ισραήλ στον βορρά.
Πολιτοφύλακες να επιτίθενται σε αμερικανικό προσωπικό στο Ιράκ. Τους Χούθι να εντείνουν τις επιθέσεις τους στην Ερυθρά θάλασσα. Και τις υποδομές του Κόλπου να γίνονται στόχος, πέραν δηλαδή των Κούρδων.
- Πάντως, αν καταλάβαμε σωστά και από τις δηλώσεις του Αμερικανού Προέδρου, οι Κούρδοι δεν θα εμπλακούν ακόμα
Ακριβώς. Διότι καταλαβαίνει ότι αυτό θα δημιουργήσει περιφερειακή πυρκαγιά. Όπως το λέω εγώ.
- Γι' αυτό και προέτρεπε τις χώρες του Κόλπου να μην αντιδράσουν στις ιρανικές επιθέσεις;
Σωστά. Δηλαδή βλέπουμε μια χαμηλή πιθανότητα αλλά και υψηλή συνέπεια εδώ. Ξέρετε είναι αυτό που λέμε δίκοπο μαχαίρι. Ορισμένες κλιμακώσεις παραμένουν απίθανες και καταστροφικές. Μια πλήρης λοιπόν χερσαία εισβολή στο Ιράν, ξέρετε θα απαιτούσε μαζική κινητοποίηση και θα είχε τεράστιο κόστος. Ήδη ακούμε, ότι κάθε μέρα το κόστος είναι γύρω στο 1 δισεκατομμύριο δολάρια, της παραμονής του στόλου έξω από τον Περσικό Κόλπο.
Το επόμενο που μπορεί να με ρωτήσετε είναι για την πυρηνική κλιμάκωση που προσωπικά το βλέπω ως απίθανο σενάριο.
- Δεν βλέπετε ένα τέτοιο ενδεχόμενο δηλαδή;
Όχι. Αλλά σε αστάθεια και σε μια κρίση, μπορεί να φέρει επικίνδυνη σηματοδότηση και αύξηση επιφυλακής και ακροβατισμούς.
Και μετά, από εκεί, θα υπάρξει εμπλοκή και των άλλων μεγάλων δυνάμεων. Βλέπε Ρωσία, βλέπε Κίνα. Εάν λοιπόν οι εξωτερικές δυνάμεις υποστηρίξουν ουσιαστικά τη μία πλευρά ή επιδιώξουν να εκμεταλλευτούν την κρίση, η κλιμάκωση θα κινηθεί και εκτός της περιοχής.
- Με αυτές τις εξελίξεις, γιατί δεν βλέπουμε ούτε το ΝΑΤΟ ούτε την Ευρωπαϊκή Ένωση στο σύνολό της, να παίρνουν θέση, να αντιδρούν;
Καταρχάς για την Ευρωπαϊκή Ένωση, εδώ και καιρό προσπαθούμε να δημιουργήσουμε κοινή εξωτερική και αμυντική πολιτική, τη λεγόμενη ΚΕΠΠΑ (Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλεια). Δεν το έχουμε καταφέρει. Η γραφειοκρατία της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι πολύπλοκη, δαιδαλώδης.
Τώρα γιατί δεν αντιδρά το ΝΑΤΟ; Δεν αντιδρά, διότι αν αντιδράσει μπορεί και να διαλυθεί. Οι αποφάσεις στο ΝΑΤΟ παίρνονται ομόφωνα με consensus. Δηλαδή αν ένας διαφωνήσει, ένας θέσει αρνησικυρία, βέτο, δεν λαμβάνεται απόφαση και αυτό φοβούνται και οι Αμερικανοί.
Δεν ξέρουμε πώς θα αντιδράσει πχ κάποιο κράτος του ΝΑΤΟ. Οπότε καταλαβαίνετε δημιουργείται μεγάλη αναταραχή.
Κοιτάξτε, μέχρι να τελειώσει ο πόλεμος αυτός, όπως και να τελειώσει, θα υπάρχουν πολλές αναλύσεις, θα υπάρχουν πολλές αντιρρήσεις γενικώς, θα υπάρχουν προσεκτικά διατυπωμένες εκφράσεις, δηλώσεις επιτυχίας και οι διάφοροι ηγέτες θα ισχυρίζονται ότι η αποτροπή έχει αποκατασταθεί, οι εχθροί έχουν αποδυναμωθεί και η αξιοπιστία έχει επιβεβαιωθεί. Δηλαδή όλοι θα προσπαθήσουν στο τέλος να βρουν μια λύση αμοιβαίου συμφέροντος.
- Όσον αφορά στην Ελλάδα, πώς βλέπετε μέχρι στιγμής την κατάσταση; Έχει «κερδίσει» πράγματα η χώρα, δεδομένης της άμεσης αντίδρασης ως προς την Κύπρο και ως προς το αίτημα της Βουλγαρίας για προστασία;
Μ' αρέσει να λέω ότι σε κανέναν πόλεμο δεν υπάρχει κερδισμένος. Δεν μπορούμε να πούμε ότι υπάρχει κερδισμένος και χαμένος. Όσον αφορά στη χώρα μας. Η Ελλάδα όπως έχουμε ξαναπεί κινείται πάνω σε ένα «ποδήλατο» που αν σταματήσει να κάνει «πετάλι» θα πέσει κάτω. Αυτή είναι και η πολιτική. Όταν σταματάς να κάνεις «πετάλι στο ποδήλατο» πέφτεις «κάτω». Για καλό μας, αυτή τη στιγμή, κάνει πετάλι η Ελλάδα.
Βέβαια οι προκλήσεις είναι πολλές. Η Κύπρος έχει μπει στο χώρο της μάχης και αποτελεί μια κόκκινη γραμμή. Αφού δέχτηκε επιθετικές ενέργειες με drones, είναι μέσα σε χώρο μάχης. Δηλαδή τα περιστατικά με τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη προς τη Βρετανική βάση του Ακρωτηρίου στην Κύπρο, δεν ήταν μία τακτική ανωμαλία, αλλά ήταν ένα στρατηγικό σήμα. Η επίθεση αυτή κατέδειξε ότι μπορεί να έχουμε επακόλουθα υλικές ζημίες.
Οπότε η Κύπρος έχει μετακινηθεί από τη γεωπολιτική περιφέρεια, στον επιχειρησιακό πυρήνα του διευρυνόμενου τόξου σύγκρουσης, που εκτείνεται από τον Κόλπο έως την Ανατολική Μεσόγειο. Το ότι αποστείλαμε εμείς τις δύο φρεγάτες και τα δύο ζεύγη αεροσκαφών, είναι μία σημαντική κίνηση στρατηγικής και αν μέσα στο πάζλ προσθέσουμε και τη συστοιχία των Patriot στην Κάρπαθο, δίνει ένα θα έλεγα πλεονέκτημα, στρατηγικό πλεονέκτημα στον Ελληνισμό θα έλεγα, εννοώντας την Ελλάδα και την Κύπρο. Μέσα σε αυτό λοιπόν το περιβάλλον, την ανάπτυξη των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων πολλοί την είπαν συμβολική. Εγώ λέω ότι είναι δήλωση στρατηγικής πρόθεσης που εξυπηρετεί σαφείς στρατηγικές λειτουργίες.
Τώρα επειδή ο μόνιμος αντίπαλός μας είναι η Τουρκία. Σαφώς και στην Τουρκία όπως και στην Ευρώπη, αιφνιδιάστηκαν από αυτή την κίνηση της αποστολής των δυνάμεων στην Κύπρο. Κατά πόσο όμως αυτή η αμυντική αρχιτεκτονική θα είναι μόνο μια ad hoc αντίδραση, εξαρτάται από την εθνική στρατηγική μας.
Δηλαδή, μακάρι να παραμείνουν εκεί πέρα οι ένοπλες δυνάμεις, οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις στην Κύπρο, ώστε να δείχνουμε ότι ο Ελληνισμός είναι ενιαίος και ολοκληρωμένος με αυτή την κίνηση. Διότι η Κύπρος είναι ευρωπαϊκό έδαφος. Μας ζήτησε τη συνδρομή. Γιατί ζήτησε τη συνδρομή ως το νοτιοανατολικό άκρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αν περιμέναμε πότε θα συνεδριάσει η Ευρωπαϊκή Ένωση για να αποστείλει δυνάμεις, καταλαβαίνετε ότι ακόμα θα το συζητάγαμε.
- Φαντάζομαι ότι και η επίσκεψη του Γάλλου Προέδρου Μακρόν και του Έλληνα Πρωθυπουργού σήμερα, αυτό καταδεικνύει, έτσι;
Ακριβώς όπως το λέτε. Έτσι δείχνουν οι πολιτικοί ηγέτες της Ευρώπης ότι η Κύπρος είναι το νοτιοανατολικό άκρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Κοιτάξτε. Ας είμαστε σαφείς. Η αποτροπή δεν είναι κλιμάκωση. Είναι πρόληψη της κλιμάκωσης. Επειδή ακούω διάφορα. Κάναμε πρόληψη της κλιμάκωσης. Η Κύπρος να καταλάβουμε ότι δεν γειτνιάζει με τη σύγκρουση, αλλά είναι μέσα στη σύγκρουση και ότι η Κύπρος είναι η «κόκκινη γραμμή» της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
- Με δεδομένο ότι υπάρχει και μια αβεβαιότητα προς την εξέλιξη του πολέμου, θα λέγατε πως το μόνο βέβαιο στην παρούσα φάση είναι η διεθνής αύξηση των τιμών στα καύσιμα και η αβεβαιότητα στις θαλάσσιες μεταφορές ενέργειας;
Δεν είναι το πεδίο μου οι οικονομικοί δείκτες, αλλά επιχειρησιακά σαφώς και θα δημιουργηθεί μια αστάθεια. Μια οικονομική αστάθεια. Είναι δεδομένο αυτό.
Τώρα πώς θα μπορέσει αυτό να αποφευχθεί; Χρειάζεται ένας καλύτερος στρατηγικός σχεδιασμός. Να υπάρξει μια σαφήνεια των στόχων. Δεν τους ξέρουμε. Ποιοι είναι οι στόχοι που έχει βάλει ο πρόεδρος Τραμπ;
- Πολλοί αμφισβητούν ότι έχει βάλει συγκεκριμένους στόχους.
Ακριβώς. Εγώ το λέω πιο κομψά ίσως. Αν δεν γνωρίζουμε, αν δεν υπάρχει σαφήνεια στόχων, τι να λέμε;
Δηλαδή αν περιμένουμε έναν πολιτικό μετασχηματισμό, μια ευρύτερη φιλοδοξία πχ για αλλαγή καθεστώτος…
- Που δεν διαφαίνεται μέχρι στιγμής κάτι τέτοιο…
Δεν διαφαίνεται κάτι τέτοιο όχι. Αυτό είναι, πρώτα η σαφήνεια των στόχων.
Το δεύτερο πράγμα που θα πρέπει να επιτύχουμε, είναι ο συντονισμός μεταξύ των συμμάχων. Πχ είπαμε ότι πράγματι πήγαν οι δύο Ελληνικές φρεγάτες και τα δύο ζεύγη αεροσκαφών στην Κύπρο και ακολούθησαν και άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ποιος κάνει τον συντονισμό μεταξύ των συμμάχων εκεί πέρα; Ο καθένας είναι μια ξεχωριστή δύναμη που κάνει ό,τι θέλει;
- Ακούστηκε ότι μπορεί το Σαρλ Ντε Γκωλ, το γαλλικό αεροπλανοφόρο να αναλάβει αυτόν τον ρόλο.
Δεν το ξέρουμε. Και με ποια πολεμική σχεδίαση; Τη γαλλική, την ελληνική, την Νατοϊκή;
Καταλαβαίνετε ότι είμαστε λίγο ασαφείς σε αυτά, διότι η ενότητα της προσπάθειας δεν σημαίνει ομοιομορφία απόψεων, αλλά απαιτεί κοινή κατανόηση των κινδύνων και των ευθυνών. Και χρειάζεται εκεί πέρα μια κοινή διοίκηση.
Το τρίτο πράγμα είναι μια ρεαλιστική αξιολόγηση θα έλεγα, της εσωτερικής δυναμικής. Οι εξωτερικοί παράγοντες δεν μπορούν να κατασκευάσουν νομιμότητα. Μπορούν να δημιουργήσουν συνθήκες, αλλά η τοπική δράση θα καθορίσει τα αποτελέσματα.
Και το τελευταίο είναι η υπομονή. Η πολιτική ανασυγκρότηση ξέρετε, εκτυλίσσεται σε χρόνια και σε περιόδους. Δηλαδή δεν μπορεί να γίνει ξαφνικά, άμεσα.
- Οπότε η υπομονή είναι προσόν στην προκειμένη περίπτωση.
Ναι. Δεν μπορούμε να φανταστούμε κάτι άλλο αυτή τη στιγμή, όπως έχουν διαμορφωθεί εκεί τα πράγματα.
Εγώ θέλω να πω, ότι ο τελικός καθορισμός, αν αυτή η σύγκρουση παραμείνει περιορισμένη ή δημιουργήσει σπειροειδείς καταστάσεις, αφορά τρία πράγματα όπως προανέφερα.
Πρώτον, η σαφήνεια των κόκκινων γραμμών. Η ασάφεια προκαλεί δοκιμασίες.
Δεύτερον, να υπάρχουν κανάλια επικοινωνίας. Ακόμα και οι αντίπαλοι χρειάζονται παρακάμψεις κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Και τρίτον, αναλογικότητα. Η κλιμάκωση επιταχύνεται και επιτυγχάνεται, όταν οι αντιδράσεις υπερβαίνουν τις προθέσεις. Δεν είναι οι πόλεμοι μεμονωμένα γεγονότα. Είναι αλληλουχίες αποφάσεων.
Και σε αυτό το σενάριο ΗΠΑ, Ιράν και Ισραήλ, αλλά και των υπολοίπων συντελεστών, η διαφορά μεταξύ μιας περιορισμένης ανταλλαγής αντιπαραθέσεων και μιας περιφερειακής «πυρκαγιάς», μπορεί να εξαρτάται από στιγμές.
Όταν με ρώτησαν στην αρχή του πολέμου σε μια εκπομπή, «πώς το βλέπετε; είπαν για μια επέμβαση 48 ωρών», λέω «πολλές φορές οι 48 ώρες μπορεί να γίνουν 48 ημέρες, μπορεί να γίνουν και 48 μήνες». Δεν το εύχομαι. Και η Ρωσία για 48 ώρες μίλαγε στην αρχή για την Ουκρανία. Και διάγουμε τον τέταρτο χρόνο.
