«Στα μονοπάτια της αγάπης»: Οι «Αλουστίνες» χαρτογραφούν την Ελλάδα της μνήμης και της παράδοσης

Από τη Σμύρνη μέχρι την Κωνσταντινούπολη και από τα νησιά του Αιγαίου έως τη Θράκη, η μουσικοαφηγηματική παράσταση «Στα μονοπάτια της αγάπης» καταγράφει μια διαδρομή μνήμης, παράδοσης και συναισθήματος. Την Πέμπτη 22 Ιανουαρίου 2026, στις 21:00, στον Πολυχώρο Τέχνης Alte Fablon στη Θεσσαλονίκη, η καλλιτεχνική ομάδα «Αλουστίνες» παρουσιάζει μια παράσταση για ενήλικο κοινό που συνδυάζει την προφορική αφήγηση με την παραδοσιακή μουσική.

Επί σκηνής, η αφηγήτρια Αντωνία Μπατσαλή και η μουσικός Αλεξία Τανούρη (ακορντεόν και τραγούδι) προτείνουν μια εμπειρία ακρόασης και συμμετοχής, βασισμένη σε ιστορίες, τραγούδια και τόπους που λειτουργούν ως σταθμοί ενός νοητού ταξιδιού.

Ηίδια η ονομασία της καλλιτεχνικής ομάδας παραπέμπει ευθέως στην παράδοση. «Οι Αλουστίνες είναι νεράιδες που τις συναντάμε στις παραδόσεις μας, όπως τις κατέγραψε ο Πολίτης. Λένε ότι βγαίνουν ή στις 12 το μεσημέρι ή αργά το βράδυ, ντυμένες στα λευκά, τον Άλουστο—δηλαδή τον Αύγουστο», εξηγεί η Αντωνία Μπατσαλή. «Τους αρέσει πάρα πολύ η μουσική και ο χορός και, αν βρουν κάποιον, τον βάζουν να χορεύει μαζί τους. Και σύμφωνα με τη λαϊκή δοξασία, αν κάποιος σταθεί τυχερός και τις συναντήσει,γίνεται πάρα πολύ ευτυχισμένος. Έτσι κι εμείς εμπνευστήκαμε και δώσαμε αυτό το όνομα στην ομάδα μας, καθώς αγαπάμε τη μουσική και τον χορό και βάλαμε μέσα και τις ιστορίες και τα παραμύθια. Σαν νεράιδες, λοιπόν, σαν ξωτικά, βγαίνουμε και λέμε τα δικά μας», σημειώνει.

Στον πυρήνα της παράστασης βρίσκεται μια ιστορία που εμπνεύστηκαν οι δύο καλλιτέχνιδες. Η Αντωνία Μπατσαλή αναφέρει: «Ήρωας είναι ένας νέος από τη Μικρά Ασία που ξεκινά να βρει την αγαπημένη του. Εκείνη φεύγει με τον πατέρα της, που είναι καπετάνιος, κι αυτός ξεκινά να την αναζητήσει. Η διαδρομή του ήρωα εκτείνεται σε ολόκληρο τον ελληνικό και ευρύτερο μικρασιατικό χώρο: νησιά του Αιγαίου, Κρήτη, ηπειρωτική Ελλάδα, Μακεδονία, Θράκη, Κωνσταντινούπολη, για να καταλήξει ξανά στα παράλια της Μικράς Ασίας».

Ο «Αφούσης» και η «Καρότσα»

Σε κάθε τόπο, η αφήγηση «σταματά» για να δώσει χώρο σε μια ιστορία και ένα τραγούδι. «Όταν πηγαίνει στην Κάσο, ακούγεται η ιστορία του Αφούση και το ομώνυμοτραγούδι, στη Μακεδονία έχουμε το “Τι ‘θελα και σ’ αγαπούσα” και την “Kαρότσα”. Στη Θράκη ακούγονται τραγούδια όπως ο “Γιάννης ο δήμαρχος”, ενώ στην Κωνσταντινούπολη το “Στα μάρμαρα της Πόλης”», λέει η αφηγήτρια.Πρόκειται, όπως διευκρινίζει, για τραγούδια που «ο κόσμος αγαπά και έχει ακούσει, αλλά και κάποια που ίσως τα ακούσει πρώτη φορά».

Η έμπνευση για την παράσταση ήρθε από το τραγούδι «Καρότσα», το οποίο άκουσαν οι «Αλουστίνες» σε συναυλία και ακολούθησεεκτεταμένη έρευνασε κείμενα και σε μουσικές. Η πρώτη παρουσίαση έγινε το καλοκαίρι, στο «Σπίτι του φύλακα της Αλυκής».

Η σχέση της Αντωνίας Μπατσαλή με την παράδοση δεν είναι περιστασιακή. «Είμαι αφηγήτρια παραμυθιών και μύθων, έχω άμεση επαφή με την παράδοση. Κι όταν κάνεις κάτι με αγάπη, βγαίνει πάντα όμορφο», λέει.

Η συζήτηση για την παράσταση οδηγεί και σε ένα ευρύτερο ερώτημα, αν υπάρχει σήμερα τάση επιστροφής στην παράδοση. Η Αντωνία Μπατσαλή θεωρεί πως ναι. «Χαίρομαι που τα παιδιά, οι νέοι, ασχολούνται με την παράδοση και ακούν παραδοσιακά τραγούδια. Σημαντικό ρόλοπαίζουν και τα χορευτικά συγκροτήματα, που μας κρατάνε σε επαφή με την παράδοση.Ίσως είναι μια ανάγκη των ανθρώπων να δεθούν με τις ρίζες τους. Γιατί όταν οι ρίζες είναι γερές, τα δέντρα μεγαλώνουν καλύτερα και υψώνουν τα κλαδιά τους», σημειώνει. Παράλληλα, παρατηρεί ότι και οι αφηγητές πληθαίνουν: «Εμείς, οι αφηγητές όσο πάμε αυξανόμαστε. Υπάρχουν πολλοί παραμυθάδες σε όλη την Ελλάδα, γνωστοί και αξιόλογοι».

Στην παράσταση υπάρχει διάδραση με το κοινό πάνω στη διαδρομή σε τόπους και σε τραγούδια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, όπως λέει η αφηγήτρια, «μπορεί ο καθένας να χορέψει, αν το επιθυμεί, αρκεί να προσφέρεται ο χώρος». Η παράσταση έχει ήδη παρουσιαστεί και εκτός Θεσσαλονίκης – στα Χανιά και στο Πήλιο – και, όπως λέει, «θα συνεχίσει να ταξιδεύει. Όπου μας καλέσουν, θέλουμε να πάμε».

Πέρα από τη γεωγραφική διάσταση, η ίδια υπογραμμίζει τη σημασία της αφήγησης ως εμπειρίας. «Οι ιστορίες σου δίνουν τη δυνατότητα να φτιάξεις εσύ τις εικόνες στο νου σου, όχι να δεις μια έτοιμη εικόνα. Ο καθένας, ανάλογα με τα βιώματά του, κρατάει διαφορετικά πράγματα». Σε μια εποχή κυριαρχίας της εικόνας, αυτή η διαδικασία μοιάζει σχεδόν αντισυμβατική.

Ως αφηγήτρια και συγγραφέας παιδικών βιβλίων, η Αντωνία Μπατσαλή βλέπει καθημερινά τις αλλαγές στον τρόπο πρόσληψης των ιστοριών. «Τα παιδιά έχουν ξεχάσει να μαγεύονται από τα λόγια. Τους δίνουμε έτοιμη τροφή και η φαντασία τους αποδυναμώνεται», λέει. Για εκείνη, τα παραμύθια και οι ιστορίες «δυναμώνουν τη φαντασία και την κριτική σκέψη – όχι μόνο στα παιδιά, αλλά και στους μεγάλους. Ας το βοηθήσουμε αυτό. Ας ξεκινήσουμε εμείς».