«Είναι μέρα χαράς», είπε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη μιλώντας στην εκδήλωση παρουσίασης των δράσεων που υλοποιήθηκαν την τελευταία τριετία στον Μητροπολιτικό Οργανισμό Μουσείων Θεσσαλονίκης (MOMus), στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης – NextGenerationEU.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Μουσείο Φωτογραφίας και αποτέλεσε μια συνολική αποτύπωση της πορείας του Οργανισμού τα τελευταία χρόνια: από τη θεσμική αναδιοργάνωση και τις επενδύσεις σε υποδομές μέχρι την αύξηση της επισκεψιμότητας και την ενίσχυση της οικονομικής του αυτονομίας.
Στον χαιρετισμό της η κ. Μενδώνη αναφέρθηκε στη σημαντική πρόοδο που έχει σημειώσει το MOMus, υπογραμμίζοντας ότι η λειτουργία ενός μουσείου δεν εξαρτάται μόνο από το καλλιτεχνικό του πρόγραμμα αλλά και από το θεσμικό και διοικητικό πλαίσιο μέσα στο οποίο δραστηριοποιείται. Η υπουργός αναφέρθηκε ιδιαίτερα στον νέο νόμο που θεσπίστηκε το 2025 και ο οποίος έδωσε στη διοίκηση και στο προσωπικό του MOMus τα απαραίτητα εργαλεία για να λειτουργούν πιο αποτελεσματικά, με σαφείς αρμοδιότητες και ξεκάθαρο πλαίσιο εσωτερικής λειτουργίας.
Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη, όπως τόνισε, έπαιξαν και οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, οι οποίοι αξιοποιήθηκαν για τη δημιουργία σύγχρονων εργαλείων που ενισχύουν τη λειτουργία και την εξωστρέφεια του οργανισμού.
Η κ. Μενδώνη έδωσε έμφαση στο γεγονός ότι από το 2022 έως το 2025 καταγράφεται αύξηση περίπου 60% στην επισκεψιμότητα των μουσείων, ενώ ειδικά την τελευταία χρονιά η αύξηση φτάνει το 10%.
Λίνα Μενδώνη, υπουργός Πολιτισμού
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη Θεσσαλονίκη, τονίζοντας ότι η πόλη διαθέτει όλα τα απαραίτητα χαρακτηριστικά για να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στον πολιτιστικό χάρτη της ευρύτερης περιοχής. «Η Θεσσαλονίκη ορθά φιλοδοξεί και ήδη μετατρέπεται σε έναν πολιτιστικό μητροπολιτικό οργανισμό με τεράστια διείσδυση, όχι μόνο στη Βόρεια Ελλάδα αλλά και στο σύνολο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης», ανέφερε.
Αναφερόμενη στα οικονομικά αποτελέσματα των πολιτιστικών οργανισμών, η υπουργός Πολιτισμού υπογράμμισε ότι η ενίσχυση των ιδιωτικών εσόδων αποτελεί σημαντικό εργαλείο ανάπτυξης. «Το να έρχονται περισσότερα χρήματα δίνει στους φορείς μας τη δυνατότητα να κάνουν περισσότερα πράγματα», σημείωσε, τονίζοντας ότι ο πολιτισμός πρέπει να είναι ανοικτός σε όλα τα κοινά και να διαθέτει και τα απαραίτητα οικονομικά εργαλεία για να αναπτύσσεται.
Η κ. Μενδώνη στάθηκε επίσης στον κοινωνικό ρόλο του πολιτισμού, επισημαίνοντας ότι σε μια περίοδο γεωπολιτικών προκλήσεων και κοινωνικών αλλαγών μπορεί να λειτουργήσει ως σημείο αναφοράς για την κοινωνία.
Ν. Χριστοφιλόπουλος: Νέα δομή και μετρήσιμα αποτελέσματα
Ο πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του MOMus, Νότης Χριστοφιλόπουλος, παρουσίασε τον απολογισμό των τελευταίων ετών, υπογραμμίζοντας ότι ένας από τους βασικούς στόχους ήταν η δημιουργία μιας σαφούς διοικητικής δομής.
Όπως ανέφερε, στο παρελθόν δεν υπήρχαν ξεκάθαρα καθορισμένες λειτουργίες, γεγονός που δημιουργούσε δυσλειτουργίες ως προς το ποιος είχε την ευθύνη για κάθε τομέα.
«Πλέον υπάρχει γενικός διευθυντής και ένα σαφές οργανωτικό πλαίσιο», σημείωσε, τονίζοντας ότι η βελτίωση του ιδρυτικού νόμου από το Υπουργείο Πολιτισμού συνέβαλε σημαντικά στην αναδιοργάνωση του οργανισμού.
Μέσα σε έξι μήνες, όπως είπε, καταρτίστηκε και εγκρίθηκε ο εσωτερικός κανονισμός λειτουργίας, ενώ αναπτύχθηκε και νέο ψηφιακό σύστημα διαχείρισης που λειτουργεί από την 1η Ιανουαρίου και περιορίζει στο ελάχιστο τα περιθώρια λαθών.
Παράλληλα, καθορίστηκε σαφές πλαίσιο για την αποδοχή δωρεών έργων τέχνης, ενώ εισήχθησαν δείκτες αποδοτικότητας που επιτρέπουν την αξιολόγηση της λειτουργίας του οργανισμού. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η επισκεψιμότητα, η οικονομική αποδοτικότητα αλλά και το κόστος ανά επισκέπτη.
Νότης Χριστοφιλόπουλος, πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του MOMus
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο κ. Χριστοφιλόπουλος, η επισκεψιμότητα έχει αυξηθεί σημαντικά. Πριν από την πανδημία οι επισκέπτες έφταναν περίπου τις 59.000, ενώ το 2025 ξεπέρασαν τις 85.000.
Εντυπωσιακή είναι και η αύξηση των ιδιωτικών εσόδων, τα οποία από σχεδόν μηδενικά επίπεδα έφτασαν πλέον τις 700.000 ευρώ ετησίως.
«Προφανώς δεν είμαστε τέλειοι, όλοι μαθαίνουμε», σημείωσε ο κ. Χριστοφιλόπουλος, προσθέτοντας ότι υπάρχουν ακόμη περιθώρια βελτίωσης, ιδιαίτερα στα έσοδα από εισιτήρια και πωλητήρια.
Ο πρόεδρος του MOMus στάθηκε στο μεγάλο έργο που πρόκειται να υλοποιηθεί στο πρώην εργοστάσιο ΦΙΞ στεγάζοντας το MOMus Σύγχρονης Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη, το οποίο –όπως είπε– θα αποτελέσει ένα εμβληματικό κτίριο για την πόλη και σημαντικό σημείο αναφοράς για τον οργανισμό.
Επίσης αναφέρθηκε σε άλλα σημαντικά έργα που υλοποιήθηκαν, όπως η ανανέωση χώρων του MOMus Μοντέρνας Τέχνης στη ΔΕΘ, οι ενεργειακές παρεμβάσεις στο Μονή Λαζαριστών, καθώς και η αναβάθμιση του Μουσείου Αλεξ Μυλωνά στην Αθήνα.
Ιδιαίτερη μνεία έκανε ο κ. Χριστοφιλόπουλος στο MOMus Air, το μουσείο που λειτουργεί στο αεροδρόμιο «Μακεδονία», στο πλαίσιο συνεργασίας με τη Fraport -από τα ελάχιστα μουσεία σε αεροδρόμιο ανά τον κόσμο-, καθώς και στη μεγάλη δωρεά βιβλίων και δίσκων βινυλίου από το ερευνητικό κέντρο Bowlt–Misler. «Φέτος έρχονται εκπλήξεις σε όλα τα μουσεία του Οργανισμού», πρόσθεσε.
Τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης
Η γενική διευθύντρια του MOMus, Φανή Τσατσάια, παρουσίασε τα έργα που υλοποιήθηκαν μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, σημειώνοντας ότι η αξιοποίηση των πόρων βασίστηκε σε μια συνεκτική στρατηγική ανάπτυξης.
Το συνολικό ποσό που διατέθηκε στον οργανισμό ανήλθε σε 1.273.603 ευρώ και αφορούσε τέσσερις βασικές δράσεις: την αναβάθμιση υποδομών, τον ψηφιακό μετασχηματισμό, δράσεις κοινωνικής συνοχής και την ενίσχυση της προσβασιμότητας.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη δημιουργία οδηγών όδευσης για άτομα με προβλήματα όρασης καθώς και σε απτικά έργα τέχνης, τα οποία συμβάλλουν στη διαμόρφωση ενός πρότυπου περιβάλλοντος προσβασιμότητας στους χώρους του MOMus.
Φανή Τσατσάια, γενική διευθύντρια του MOMus
Όπως σημείωσε η κ. Τσατσάια, η απορρόφηση των πόρων έφτασε σχεδόν στο 100%, αποτέλεσμα της στενής συνεργασίας του Οργανισμού με το Υπουργείο Πολιτισμού.
Σημαντική θέση στις δράσεις του MOMus έχουν και τα κοινωνικά προγράμματα. Η γενική διευθύντρια αναφέρθηκε και στις δράσεις που υλοποιεί ο Οργανισμός για άτομα άνω των 65 ετών, ενώ το πρόγραμμα HopeArt μεταφέρει έργα τέχνης στους χώρους του Θεαγενείου Νοσοκομείου και της μονάδας «Νίκος Κούρκουλος», με στόχο να στηρίξει ασθενείς, φροντιστές και προσωπικό.
