Στο επίκεντρο βρίσκεται η πυρκαγιά που κατέστρεψε την εβραϊκή συνοικία του Κάμπελ, αφήνοντας χιλιάδες ανθρώπους άστεγους και σηματοδοτώντας μια περίοδο έντονων κοινωνικών και πολιτικών εντάσεων στη μεσοπολεμική Θεσσαλονίκη.
Η παράσταση παρακολουθεί τον ταγματάρχη Γόρδιο Κλήμεντο, στρατιωτικό κατάσκοπο που επιχειρεί να εξιχνιάσει την πυρκαγιά στον προσφυγικό συνοικισμό της πόλης. Η έρευνα τον οδηγεί σε έναν κόσμο πληροφοριοδοτών, πολιτικών ισορροπιών και παρασκηνιακών συγκρούσεων. Το έργο συνδυάζει στοιχεία πολιτικού θρίλερ, μυστηρίου και ερωτικού πάθους, σκιαγραφώντας μέσα από την ιστορία του ήρωατο πολυπολιτισμικό μωσαϊκό της πόλης εκείνης της εποχής.
Η σκηνοθέτρια Ελένη Ευθυμίου επιστρέφει στο ΚΘΒΕ λίγα χρόνια μετά τη «Μεγάλη Πλατεία» του Νίκου Μπακόλα, πάλι με αφετηρία ένα μυθιστόρημα Θεσσαλονικιού συγγραφέα. Η ίδια συνεργάστηκε για τη διασκευή σε συνεργασία με τον Γιώργο Σκαμπαρδώνη και τον Δημήτρη Ζάχο.
«Ήταν μια πρόταση του καλλιτεχνικού διευθυντή του ΚΘΒΕ Αστέρη Πελτέκη, να διασκευάσω το μυθιστόρημα. Από τις πρώτες σελίδες του γοητεύτηκα πολύ. Παρότι η μεταφορά του στο θέατρο παρουσιάζει μεγάλη δυσκολία, διαθέτει μια πολύ σαφή ιστορία, με πλοκή και έναν κεντρικό ήρωα, τον ταγματάρχη Κλήμεντο που λειτουργεί ταυτόχρονα και ως κατάσκοπος. Διαβάζοντάς το, ένιωσα ότι παρακολουθώ μια ταινία που θα μπορούσε να γίνει και θέατρο. Έτσι ξεκινήσαμε τη δουλειά, με κόπο αλλά και με μεγάλο ενδιαφέρον για το ίδιο το έργο», λέει η Ελένη Ευθυμίου.
Η συνεργασία με τον συγγραφέα
Η συμμετοχή του ίδιου του συγγραφέα στη θεατρική διασκευή έδωσε στη δημιουργική ομάδα τη δυνατότητα να επεξεργαστεί το υλικό με ευελιξία. Η σκηνοθέτρια εξηγεί: «Δουλέψαμε μαζί με τον Δημήτρη Ζάχο και προσπαθήσαμε να ανασυνθέσουμε τον κορμό της ιστορίας, κρατώντας τα λογοτεχνικά κομμάτια που μας ενδιέφεραν περισσότερο. Σταδιακά προχωρήσαμε σε μια συμπύκνωση του υλικού. Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης ήταν διαρκώς παρών και πολύ ανοιχτός απέναντι στο καλλιτεχνικό όραμα της παράστασης και στον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να παρουσιαστεί στη σκηνή. Ήταν μια δημιουργική διαδικασία. Όταν ολοκληρώσαμε το πρώτο σχέδιο, ξεκινήσαμε πρόβες με τον θίασο και δοκιμάσαμε σκηνικά τι λειτουργεί και τι όχι μέσα στη θεατρική πράξη».
Η δραματουργική επεξεργασία βασίστηκε σε μια αρχή: να διατηρηθεί η ατμόσφαιρα του μυθιστορήματος χωρίς να μεταφερθεί αυτούσιο το εκτενές αφηγηματικό υλικό καθώς το βιβλίο του Γιώργου Σκαμπαρδώνη περιλαμβάνει πολλούς χώρους, χαρακτήρες και ιστορικές λεπτομέρειες που δεν μπορούν να αποδοθούν αυτούσια στη σκηνή.
«Ένα βασικό ζήτημα ήταν ότι δεν μπορούσαμε να αποτυπώσουμε όλους τους χώρους του βιβλίου επί σκηνής», σημειώνει η Ελένη Ευθυμίου. «Έτσι πήραμε την απόφαση να κινηθούμε προς μια πιο υπαινικτική διαχείριση του σκηνικού χώρου. Για εμάς αυτό δεν αποτέλεσε συμβιβασμό αλλά συνειδητή επιλογή. Υπάρχουν επίσης πολλά λογοτεχνικά κομμάτια που λειτουργούν εξαιρετικά στο χαρτί, όμως στη σκηνή χρειάζεται να μεταφερθεί το νόημά τους μέσα από δράση. Το ίδιο συνέβη και με τα ιστορικά στοιχεία και τις λεπτομέρειες της εποχής, τα οποία έπρεπε να ενσωματωθούν στη δραματουργία χωρίς να επιβαρύνουν την εξέλιξη της παράστασης».
Το αποτέλεσμα είναι μια παράσταση που αξιοποιεί την κίνηση, το φως και τη μουσική για να δημιουργήσει την ατμόσφαιρα της εποχής.
Πολιτικό δράμα και αστυνομική αφήγηση
Το ιστορικό υπόβαθρο του έργου είναιτο πογκρόμ του Κάμπελ το 1931, μια οργανωμένη αντισημιτική επίθεση που κατέληξε στην πυρπόληση του εβραϊκού συνοικισμού της πόλης.Η παράσταση συνδυάζει πολιτικό δράμα και αστυνομική αφήγηση. Ο κεντρικός ήρωας ερευνά μια πυρκαγιά που οδηγεί στην αποκάλυψη ενός πλέγματος σχέσεων ανάμεσα σε πολιτικούς παράγοντες, οργανώσεις και μηχανισμούς εξουσίας. Η σκηνοθέτρια επισημαίνει: «Το θέατρο μπορεί να μεταφέρει ατμόσφαιρες και να προκαλέσει σκέψη γύρω από ιστορικά γεγονότα. Ένα μυθιστόρημα το κάνει μέσα από περιγραφές και λεπτομέρειες. Η σκηνή το πετυχαίνει μέσα από εικόνες, ήχους και αισθήσεις. Προσπαθήσαμε να μεταφέρουμε τη συναισθηματική εμπειρία που δημιουργεί το βιβλίο. Στην περίπτωση του πογκρόμ του Κάμπελ αναζητήσαμε έναν τρόπο να αποδοθεί σκηνικά το γεγονός με δημιουργικό τρόπο, χωρίς να χαθεί η λογοτεχνική του διάσταση αλλά και χωρίς να μειωθεί η ένταση του ιστορικού πλαισίου».
Για την Ελένη Ευθυμίου, το έργο λειτουργεί και ως σχόλιο για τη σύγχρονη πραγματικότητα. Η ιστορία του Μεσοπολέμου συνομιλεί με πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις που απασχολούν και σήμερα την Ευρώπη. «Η περίοδος στην οποία αναφέρεται το βιβλίο δείχνει την άνοδο του φασισμού μέσα από εθνικιστικές οργανώσεις και τη συνεργασία με τους Ιταλούς φασίστες. Το πογκρόμ αποτέλεσε την αρχή μιας πορείας που οδήγησε αργότερα στη γενοκτονία των Εβραίων. Στις μέρες μας βλέπουμε ξανά μια τάση συντηρητικοποίησης σε πολλές κοινωνίες, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στην Ευρώπη. Ταυτόχρονα εξελίσσονται πόλεμοι και συγκρούσεις που δημιουργούν ένα αβέβαιο τοπίο. Γι’ αυτό η επιστροφή σε αυτές τις ιστορίες αποκτά ιδιαίτερη σημασία».
Σκοτεινή ατμόσφαιρα
Πέρα από τις ιστορικές και κοινωνικοπολιτικές αναφορές, η παράσταση περιλαμβάνει στοιχεία δράσης και έντονες δραματικές συγκρούσεις. Η πλοκή περιλαμβάνει πολιτική ίντριγκα, αστυνομική έρευνα αλλά και μια ερωτική ιστορία που επηρεάζει τις επιλογές του πρωταγωνιστή. «Η παράσταση έχει σκοτεινή ατμόσφαιρα, όμως δεν περιορίζεται σε αυτό», παρατηρεί η σκηνοθέτρια. «Το βιβλίο προσφέρει έναν πλούτο σκηνών και καταστάσεων που λειτουργούν πολύ δυναμικά στη σκηνή. Υπάρχει έντονη δράση, σασπένςκαι μια ερωτική ιστορία που φέρνει τον ήρωα αντιμέτωπο με το δίλημμα ανάμεσα στο καθήκον και την προσωπική του επιθυμία».
Στον ρόλο του Γόρδιου Κλήμεντου εμφανίζεται ο Ορέστης Παλιαδέλης, ενώ στο καστ συμμετέχουν δεκαοκτώ ηθοποιοί.
Για το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, η παραγωγή αποτελεί μια ακόμη προσπάθεια να συνδέσει τη θεατρική δημιουργία με την ιστορία της Θεσσαλονίκηςκαι τη λογοτεχνική της παράδοση.
Συντελεστές
Θεατρική διασκευή: Ελένη Ευθυμίου-Γιώργος Σκαμπαρδώνης- Δημήτρης Ζάχος, Σκηνοθεσία-Μουσική: Ελένη Ευθυμίου, Σκηνικά - Κοστούμια: Ευαγγελία Κιρκινέ, Βίντεο: Δημήτρης Ζάχος, Κίνηση: Τάσος Παπαδόπουλος, Φωτισμοί: Ζωή ΜολυβδάΦαμέλη, Συνεργάτις μουσικός: Σοφία Καμαγιάννη, Βοηθοί Σκηνοθέτη: Μαριάννα Αβραμάκη, Σοφία Μπλέτσου, Β΄ Βοηθός Σκηνοθέτη: Παναγιώτης Ματζίρης, Βοηθός σκηνογράφου-ενδυματολόγου: Λήδα Σιμώτα Ελ Τζαγιούσι, Οργάνωση παραγωγής: Μαριλύ Βεντούρη, Φωτογραφίες: MikeRafail | Thatlongblackcloud
Διανομή: Μαριάννα Αβραμάκη, Ιορδάνης Αϊβάζογλου, Ελένη Δημοπούλου, Ελένη Θυμιοπούλου, Στέλιος Καλαϊτζής, Νάσος Κρέτσης, Δημήτρης Μορφακίδης, Χρυσή Μπαχτσεβάνη, Σοφία Μπλέτσου, Δημήτρης Ναζίρης, Χρίστος Νταρακτσής, Ορέστης Παλιαδέλης, Γρηγόρης Παπαδόπουλος, Σοφιανός Πεσιρίδης, Βασίλης Σπυρόπουλος, Φωτεινή Τιμοθέου, Γιάννης Τσεμπερλίδης, Κωνσταντίνος Χατζησάββας
Πληροφορίες
Θέατρο Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών: Εθνικής Αμύνης 2.
Πρεμιέρα: Σάββατο 14 Μαρτίου 2026
Ώρα έναρξης: 21:00
Διάρκεια παράστασης: 150 λεπτά
Πληροφορίες- κρατήσεις στο Τ. 2315 200 200 και στα εκδοτήρια του ΚΘΒΕ
Προπώληση
Στα εκδοτήρια του ΚΘΒΕ, στο 2117700000 |MORE.com | καταστήματα PUBLIC | καταστήματα NOVA και στο https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/ilios-me-ksifologxes/
