Η «Φαύστα» του Μποστ στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης: Όταν το παράλογο γίνεται καθρέφτης του σήμερα

Πολιτισμός

Ακούστε το άρθρο 8'

08.01.2026 | 08:00

Η «Φαύστα» του Μποστ στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης

Η ανατρεπτική «Φαύστα» του Μποστ, του θεατρικού συγγραφέα, ζωγράφου, εικαστικού, σκιτσογράφου και γελοιογράφου, έρχεται για δύο παραστάσεις στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης (Αίθουσα Αιμίλιου Ριάδη) την Παρασκευή 9 και το Σάββατο 10 Ιανουαρίου 2026 (20.30), σε μια νέα, ευφάνταστη παραγωγή του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών. Η παράσταση ανεβαίνει σε σκηνοθεσία Τάσου Πυργιέρη και μουσική Θέμη Καραμουρατίδη.

Γραμμένη τη δεκαετία του '60 με αφορμή ένα πραγματικό τραγικό γεγονός, η «τραγωδία τρομερά» του Μποστ, σαρκάζει τη μικροαστική Ελλάδα, τη σοβαροφάνεια, την οικογενειακή υποκρισία και την πατριδοκαπηλία σε ένα θεατρικό σύμπαν όπου το παράλογο, το γέλιο και η σάτιρα λειτουργούν ως καθρέφτης της πραγματικότητας.Είναι από τα έργα που επιστρέφουν ξανά και ξανά στη σκηνή, κάθε φορά πιο επίκαιρα.

Ο Τάσος Πυργιέρης επιστρέφει στο έργο-ορόσημο της νεοελληνικής δραματουργίας με μια σκηνοθετική ματιά που συνομιλεί ανοιχτά με το σήμερα. Με ασπρόμαυρη αισθητική εμπνευσμένη από τα σκίτσα του Μποστ, με έμφαση στη μουσικότητα του δεκαπεντασύλλαβου στίχου, η παράσταση αναδεικνύει τη διαχρονική, σχεδόν προφητική διάσταση του έργου.

Ως σκηνοθέτης λειτουργώ πάντοτε με βάση το κείμενο, δεν κόβω, δεν παραποιώ, δεν κανιβαλίζω

Στην ιστορία, η Φαύστα και ο Γιάννης χάνουν το τετράχρονο κοριτσάκι τους στη θάλασσα, όπου το καταπίνει ένα «θαλάσσιον κήτος». Χρόνια αργότερα, το παιδί θα βρεθεί στην κοιλιά ενός ψαριού που θα πιάσει ο πατέρας της, μόνο για να το φάνε τελικά οι γάτοι επειδή μυρίζει ψαρίλα. Η απόλυτα παράλογη αυτή αφήγηση κρύβει όμως πολύ περισσότερα από όσα φαίνονται με την πρώτη ματιά.

Η επιλογή ενός «χαρισματικού» έργου

Ο Τάσος Πυργιέρης εξηγεί γιατί η «Φαύστα» τον συνεπήρε: «Για μένα είναι από τα ωραιότερα έργα που έχει γράψει ο Μποστ, ίσως το ωραιότερο, διότι είναι τόσο όμορφα πυκνογραμμένο. Τη σύλληψή του και όλο τον δραματουργικό του άξονα θα μπορούσε να τον συναντούσαμε είτε στον Μπέκετ είτε στον Ιονέσκο. Είναι τόσο παράλογη η πλοκή του, τόσο ανορθόδοξα παράλογη, αλλά εκμαιεύεται τόσο ορθά και με τρόπο που οδηγεί σε μια πολύ εύληπτη ανάγνωση στον θεατή. Είναι ένα πάρα πολύ χαρισματικό έργο, που δίνει τη δυνατότητα στον σκηνοθέτη να οργιάσει μέσα σε ένα πλαίσιο, το οποίο όμως το ορίζει ο ίδιος. Επίσης δίνει και τη δυνατότητα στους ηθοποιούς να δείξουν τις ερμηνευτικές τους ικανότητες — την άρθρωσή τους, τη σωματικότητά τους, την σκηνική τους παρουσία».

Τάσος Πυργιέρης, σκηνοθέτης

Η γλωσσική ιδιαιτερότητα του έργου, όπως σημειώνει ο σκηνοθέτης, προσθέτει ένα επιπλέον επίπεδο πολυπλοκότητας: «Λόγω του γλωσσικού ιδιότυπου που χρησιμοποιεί ο Μποστ το κείμενο δεν είναι καθόλου συνηθισμένο. Είναι έμμετρο με δεκαπεντασύλλαβο και μπερδεύει μέσα και τη δημοτική, σχολιάζει την καθαρεύουσα, υπονομεύει όλους τους λόγιους της εποχής. Έχει πάρα πολλά επίπεδα, είναι πολύ σύνθετο το έργο».

Η διαχρονικότητα της «Φαύστας» εντυπωσιάζει τον Τάσο Πυργιέρη, που βλέπει στο κείμενο μια σχεδόν προφητική διάσταση: «Αν δείτε πόσο προφητικός είναι ο λόγος του Μποστ— συζητάει για την έλευση της Κίνας στην παγκόσμια αγορά, σχολιάζει το πώς οι άνθρωποι στην Κίνα προστατεύουν το περιβάλλον. Όταν ταξιδεύει το Ριτσάκι μέσα στην κοιλιά του κήτους, συναντάει και άλλες χώρες και βλέπει πώς καίνε τα δάση για να κάνουν οικονομία στο νερό. Έχει διάφορα τέτοια πράγματα τα οποία ούτως ή άλλως αυτή τη στιγμή τα συναντάμε στην επικαιρότητα».

Ο σκηνοθέτης εντοπίζει στη γραφή του Μποστ μια μοναδική ικανότητα: «Με έναν τρόπο το παράλογο το δείχνει σαν να είναι κάτι εξαιρετικά συνηθισμένο, σχεδόν ρεαλιστικό. Εκεί έγκειται και η μαεστρία του».

Απέναντι στο «οργανωμένο χάος» του κειμένου, ο Τάσος Πυργιέρης υιοθετεί μια προσέγγιση που διαποτίζεται πρωτίστως από σεβασμό: «Ως σκηνοθέτης λειτουργώ πάντοτε με βάση το κείμενο. Δεν κόβω, δεν παραποιώ, δεν κανιβαλίζω— διαφορετικά θα έγραφα ένα δικό μου έργο. Με ενδιαφέρει τι λέει ακριβώς ο συγγραφέας. Και τον συγγραφέα τον οποίο επιλέγω, οφείλω να τον σεβαστώ».

Για την αισθητική της παράστασης, ο σκηνοθέτης αντλεί έμπνευση από το εικαστικό σύμπαν του Μποστ: «Μου άρεσαν πάρα πολύ τα σκίτσα που έκανε — ήταν συγκλονιστικά, με μαρκαδόρο, με μολύβι, και από εκεί εμπνεύστηκα. Γι' αυτό και η όψη της παράστασης θυμίζει πάρα πολύ ένα filmnoir. Χωρίς να είναι απόλυτα ασπρόμαυρο – γιατί έχουμε και κάποιες πινελιές σε κάποια γήινα χρώματα, για να δώσουμε λίγο φως – είναι σαν να βλέπεις ένα ασπρόμαυρο κόμικ, σαν να βλέπεις με κάποιον τρόπο τα σκίτσα του Μποστστη σκηνή».

Ο ρυθμός και η μουσική

Ο δεκαπεντασύλλαβος στίχος αποδεικνύεται κομβικός για τη ροή της παράστασης. «Ένα κείμενο το οποίο είναι σε δεκαπεντασύλλαβο, δεν μπορείς να το κόψεις», εξηγεί ο Τάσος Πυργιέρης. «Δεν μπορεί να κάνεις περικοπές και αν θα κάνεις πρέπει να είναι τόσο καλά μελετημένες ώστε να μην προκύπτει χάσμα. Επιπλέον ο δεκαπεντασύλλαβος δίνει μια δυναμική, έναν ρυθμό, ένα τέμπο στην παράσταση, το οποίο δεν σε αφήνει καθόλου να χαλαρώσεις. Η παράσταση αυτή είναι ένα ευφρόσυνο, απολαυστικό θέαμα. Ο Μποστ έχει βάλει στο κείμενο τραγούδια τα οποία ο ΘέμηςΚαραμουρατίδηςτα μελοποίησε. Είναι μια μουσική παράσταση, χωρίς να είναι μιούζικαλ, με μικρά μουσικά μέρη τα οποία λειτουργούν πάρα πολύ ωραία, φέρνοντας ανάταση με έναν τρόπο στο θεατή».

Το έργο αγγίζει με τρόπο προφητικό και τα ζητήματα φύλου και οικογένειας. «Για μένα είναι ένας ύμνος στη γυναίκα. Δείχνει όλες τις αδυναμίες και τις δυνατότητες που έχει μια γυναίκα. Είχα θείες στο περιβάλλον μου που μου θύμιζαν τη Φαύστα — δυναμικές, χειραφετημένες με έναν τρόπο, αλλά ταυτόχρονα και λίγο κουτοπόνηρες, επιφυλακτικές. Είναι με έναν τρόπο ευγενείς, αλλά είναι και συγκρατημένες παράλληλα», παρατηρεί ο Τάσος Πυργιέρης.

«Οι θεατές θα γελάσουν πολύ στην παράσταση γιατί είναι πολύ έξυπνο το κείμενο. Δεν είναι εύκολο να γράψεις ένα θεατρικό έργο. Ο Μποστ είναι πολύ φωτεινός, γράφει για τις παθογένειες της κοινωνίας, αλλά το κάνει με έναν πολύ αισιόδοξο τρόπο. Κι έχει μια σπάνια ποιότητα: Αγγίζει τα θέματα και μετά τα αποχωρίζεται. Δεν επιμένει. Και τα βάζει σοφά, το ένα μετά το άλλο — λίγο λίγο χτίζεται ένα σύμπαν, το οποίο είναι στη σωστή δόση. Έτσι το κείμενο δεν κουράζει. Κι εγώ προσωπικά δεν κουράζομαι να το βλέπω επανειλημμένα στις πρόβες, να το συζητάμε, να το αναλύουμε. Είμαι πολύ χαρούμενος για αυτή την παράσταση».