Δεν πρόκειται για μια συμβατική ανάγνωση του κλασικού έργου,ενός από τα πιο απαιτητικά και σκοτεινά έργα της παγκόσμιας δραματουργίας. αλλά για μια πρωτότυπη προσέγγιση που αμφισβητεί τα όρια μεταξύ πρόβας και τελικής παράστασης. Ένα έργο που αρνείται την ολοκλήρωση και παραμένει ανοιχτό ερώτημακινούμενο σε ένα φιλοσοφικό πεδίο όπου η γνώση δεν επαρκεί ποτέ, η επιθυμία δεν ικανοποιείται και η ανθρώπινη ύπαρξη δεν βρίσκειαπαντήσεις.
Το Θέατρο του Άλλοτε, εδώ και χρόνια, συνομιλεί σταθερά με κορυφαία έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, προσεγγίζοντας κάθε κείμενο μέσα από τη δική του σκοτεινή, υπαρξιακή οπτική. «Αυτό το έργο το είχα πολλά χρόνια ως απωθημένο, γιατί ταιριάζει πάρα πολύ με το Θέατρο του Άλλοτε. Είναι τόσο σκοτεινό, αλλά συγχρόνως είναι και τόσο βαθιά ανθρώπινο, στοχαστικό, βαθιά φιλοσοφικό», λέει η Βαρβάρα Δουμανίδου και προσθέτει: «Ο Μεφιστοφελής είναι το σκοτεινό πρόσωπο του Φάουστ. Είναι ο άλλος του εαυτός, που αναδύεται από το υποσυνείδητό του, για να κάνει όσα δεν μπόρεσε να κάνει ως ένας συμβατικός άνθρωπος. Ένας άνθρωπος ο οποίος ζει με γνώμονατηθεωρία, τηγνώση και τίποτα άλλο».
Ταξίδι αυτογνωσίας
Αυτή η ψυχολογική προσέγγιση μετατρέπει το έργο σε ταξίδι αυτογνωσίας, όπου οι εσωτερικές συγκρούσεις του κεντρικού ήρωα – η σύγκρουση ανάμεσα στη σκέψη και την πράξη – παίρνουν σάρκα και οστά μέσα από τον διάλογό του με το alterego του. Σε αυτή τη σκοτεινή ιστορία, η Βαρβάρα Δουμανίδου στέκεται και στα κωμικά της στοιχεία. «Ο Γκαίτε έχει καταφέρει με μια κυνική οπτική να δημιουργήσει έναν κόσμο, τον κόσμο του Φάουστ, που έχει και πάρα πολύ χιούμορ. Είναι τόση η κυνικότητα του Μεφιστοφελή, που τα έχει ισοπεδώσει όλα, τα έχει εκμηδενίσει όλα, σε σημείο που φαίνεται και αστείος. Και οι διάλογοι είναι πάρα πολύ αστείοι με τον Φάουστ», εξηγεί.
Η παράσταση κινείται συνειδητά ανάμεσα στηνπρόβα και το ολοκληρωμένο έργο. Οι ηθοποιοί μπαίνουν και βγαίνουν από ρόλους, διακόπτουν, επαναλαμβάνουν, αποτυγχάνουν. Το λάθος, η παύση, η αμηχανία όχι μόνο δεν κρύβονται, αλλά αποκτούν δραματουργικό βάρος. Ο Faust δεν είναι αφήγηση αλλά διαδικασία—ένα έργο που γεννιέται εκ νέου κάθε φορά. Το αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας είναι μια παράσταση που δεν ζητά από τον θεατή να παρακολουθήσει απλώς μια ιστορία, αλλά να συμμετάσχει σε μια ζωντανή αναμέτρηση με το ίδιο το έργο.
«Η επιλογή της πρόβας μέσα στην παράσταση δεν λειτουργεί ως αισθητικό εύρημα, αλλά ως στάση: μια απόπειρα να προσεγγιστεί ο πυρήνας του έργου μέσα από τη διαδικασία και όχι το αποτέλεσμα. Ο πυρήνας αυτός είναι η αγωνία της γνώσης, η ανικανοποίητη επιθυμία, η σύγκρουση ανάμεσα στη σκέψη και την πράξη», επισημαίνει η σκηνοθέτρια. Όπως ο Faust δεν ολοκληρώνεται ποτέ, έτσι και η παράσταση παραμένει σε διαρκή κατάσταση αναζήτησης.
Διμερές σύμπαν
«Όταν ξεκίνησα πρόβες, συνειδητοποίησα ότι δε θέλω να κάνω ένα συμβατικό ανέβασμα. Το έχω δει αρκετές φορές στο θέατρο», λέει η Βαρβάρα Δουμανίδου. «Έχουμε φτιάξει με τους συντελεστές, με τους ηθοποιούς και τον Δημήτρη Βασιλειάδη, που υποδύεται και τον Φάουστ, αλλά υπογράφει και την κινησιολογία, ένα σύμπαν το οποίο είναι διμερές: το σύμπαν της παράστασης και το σύμπαν της πρόβας. Σε αυτό το διμερές σύμπαν μπαίνουμε και βγαίνουμε και οι ηθοποιοί και οι θεατές. Πολύ μαλακά μερικές φορές κι άλλες φορές βίαια».
Η μέθοδος εργασίας που επέλεξε η ομάδα αντανακλά τη φιλοσοφία του ίδιου του έργου—μια διαρκής αναζήτηση χωρίς τελικό προορισμό. Οι σκηνοθετικές οδηγίες για πρώτη φορά είναι ορατές και υπό αμφισβήτηση κάθε φορά. «Ο Φάουστ είναι σε μία διαρκή αναζήτηση γνώσης. Έτσι και εμείς ως δημιουργοί, ηθοποιοί, σκηνοθέτες, είμαστε σε μία διαρκή αναζήτηση του τέλειου, το οποίο φυσικά δεν το βρίσκουμε ποτέ», εξηγεί η σκηνοθέτρια.
Η δομή αυτή αντικατοπτρίζει την ίδια τη φύση του έργου του Γκαίτε—ένα κείμενο που γράφτηκε σε όλη τη διάρκεια της ζωής του συγγραφέα και φέρει τα σημάδια αυτής της μακράς διαδρομής, από τον ενθουσιασμό της νιότης ως την κούραση της προχωρημένης ηλικίας.
Η Βαρβάρα Δουμανίδου επέλεξε να συμπεριλάβει στην παράσταση και τμήμα από το δεύτερο, λιγότερο γνωστό μέρος του Φάουστ—τη συνάντηση με την Ωραία Ελένη. Η επιλογή αυτή προκύπτει από την επιθυμία της να παρουσιάσει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της γυναικείας παρουσίας στο έργο. «Ήθελα και ως γυναίκα δημιουργός να το προσθέσω, γιατί η Μαργαρίτα στο πρώτο μέρος παρουσιάζεται ωςκάτι πάρα πολύ άβουλο, ρομαντικό και άμωμο», εξηγεί. «Και ήθελα να κάνω και αυτή την αντιπαράθεση με την γυναικεία, όχι κοριτσίστικη αγάπη του Φάουστ».
Το δεύτερο μέρος του Φάουστ ανεβαίνει σπάνια λόγω της χαοτικής φύσης του, όπως επισημαίνει η Βαρβάρα Δουμανίδου, όμως η ίδια βρίσκει σε αυτό το χάος ακριβώς αυτό που αναζητά: ένα κείμενο που αντιστέκεται στην απλοποίηση και απαιτεί από τον δημιουργό να το αντιμετωπίσει με τόλμη.
Η συνεισφορά της μετάφρασης
Καθοριστική υπήρξε η συνεισφορά της μετάφρασης του Πέτρου Μάρκαρη, που επέτρεψε στην ομάδα να προσεγγίσει το έργο με σύγχρονη γλώσσα.«Ο Πέτρος Μάρκαρης, που μας παραχώρησε την μετάφρασή του και είμαστεευγνώμονες γι' αυτό, έχει φτιάξει μια πολύ ωραία σύγχρονη εκδοχή του Φάουστ», αναφέρει η σκηνοθέτρια. «Κυκλοφορούν πολλές μεταφράσεις του έργου και μάλιστα και κάποιες πολύ παλιές, που όμως ήταν απαρχαιωμένες για να τις δούμε το 2026. Η μετάφραση του Μάρκαρη κρατά όλο το κλασικό στοιχείο και παράλληλα δημιουργεί ένα πιο σύγχρονο τοπίο, που εμάς μας εξυπηρέτησε πάρα πολύ στο ανέβασμά του».
Η απόφαση να αναμετρηθεί με έναν εμβληματικό έργο της παγκόσμιας λογοτεχνίαςδεν ήταν εύκολη, αλλά για τη Βαρβάρα Δουμανίδου ήταν αναγκαία.«Είμαι τριάντα χρόνια στο θέατρο. Αν δεν αναμετρηθώ τώρα με κείμενα που μου αρέσουν και τα βρίσκω γοητευτικά, πότε θα αναμετρηθώ;» αναρωτιέται. «Ο Φάουστ φαίνεται δύσκολο, δύσπεπτο έργο, ενώ δεν είναι. Όταν αφήσεις τον φόβο απέναντι σε αυτό το τεράστιο οικοδόμημα που λέγεται Φάουστ και το δεις με ενθουσιασμό, τόλμη, γενναιότητα και με την παιδική αφέλεια που έχουμε όλοι οι δημιουργοί, νομίζω ότι κάνεις κάτι το οποίο θέλεις και επιθυμείς να προσφέρεις στο κοινό».
Συντελεστές
Κείμενο: JohannWolfgangvonGoethe
Μετάφραση: Πέτρος Μάρκαρης
Σκηνοθεσία: Βαρβάρα Δουμανίδου
Κίνηση: Δημήτρης Βασιλειάδης
Φωτισμοί: Θέατρο του Άλλοτε, Κυριάκος Αλεξιάδης
Γραφιστική επιμέλεια: Φωτεινή Φιλοξενίδου
Σκηνικά: Θέατρο του Άλλοτε
Κατασκευή σκηνικών: Δημήτρης Βασιλειάδης
Κοστούμια: Θέατρο του Άλλοτε
Makeup: Νταϊάνα Αντωνιάδου
Φωτογραφίες: Λάμπρος Καζάν
Παίζουν:Δημήτρης Βασιλειάδης, Βαρβάρα Δουμανίδου, Φανή Πλάκα, Μαρία Σεμερτζίδου, Στέργιος Κωνσταντζίκης, Παναγιώτης Καβαλιεράκης, Θεοδώρα Κωστάκου, Δημήτρης Ελιάς, Δημήτρης Πογαρίδης, Κωνσταντίνος Μπάρκος, Νεφέλη Φούντα
Πρόγραμμα παραστάσεων
Παρασκευή 6 Φεβρουαρίου στις 21:00
Σάββατο 7 Φεβρουαρίου στις 21:00
Κυριακή 8 Φεβρουαρίου στις 19:00
Παρασκευή 13 Φεβρουαρίου στις 21:00
Σάββατο 14 Φεβρουαρίου στις 21:00
Κυριακή 15 Φεβρουαρίου στις 19:00
Θέατρο Αυλαία Τσιμισκή 136 (Πλατεία ΧΑΝΘ) τηλέφωνο 2310 230013
Γενική είσοδος 16 ευρώ, Μειωμένο: Φοιτητικό, ανέργων, άνω των 65, 14 ευρώ.
Προπώληση εισιτηρίων: https://www.ticketservices.gr/event/theatro-avlaia-faust/?lang=en
Διάρκεια παράστασης 110 λεπτά.
