Το μέτρο θα συμβάλει στη μετάβαση προς μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Το καθεστώς εγκρίθηκε βάσει του Πλαισίου Κρατικών Ενισχύσεων για τη Συμφωνία Καθαρής Βιομηχανίας (CISAF), το οποίο υιοθετήθηκε από την Επιτροπή στις 25 Ιουνίου 2025, σύμφωνα με ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Το ελληνικό μέτρο
Η Ελλάδα κοινοποίησε στην Επιτροπή καθεστώς ύψους 400 εκατ. ευρώ για τη στήριξη στρατηγικών επενδύσεων που αυξάνουν τη μεταποιητική ικανότητα στον τομέα των καθαρών τεχνολογιών, συμβάλλοντας στους στόχους της Συμφωνίας για την Καθαρή Βιομηχανία.
Σκοπός του καθεστώτος είναι η χορήγηση ενισχύσεων για επενδύσεις που αυξάνουν τη δυναμικότητα παραγωγής τεχνολογιών μηδενικών εκπομπών και των βασικών ειδικών συστατικών τους, όπως απαριθμούνται στο Παράρτημα II του CISAF, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής με χρήση δευτερογενών πρώτων υλών.
Επίσης, καλύπτεται η παραγωγή νέων ή ανακτημένων κρίσιμων πρώτων υλών που είναι αναγκαίες για την παραγωγή των τελικών προϊόντων ή των βασικών ειδικών συστατικών. Η ενίσχυση θα λάβει τη μορφή άμεσων επιχορηγήσεων και φορολογικών πλεονεκτημάτων.
Άμεσες επιχορηγήσεις και φορολογικά πλεονεκτήματα
Σημειώνεται ότι το μέτρο θα είναι ανοιχτό σε επιχειρήσεις σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια. Οι ενισχύσεις μπορούν να χορηγούνται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2030.
Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι το ελληνικό καθεστώς συνάδει με τους όρους που προβλέπονται στο CISAF. Ειδικότερα, η ενίσχυση θα λειτουργήσει ως κίνητρο για την παραγωγή καθαρών τεχνολογιών, καθώς και των βασικών ειδικών συστατικών τους και των σχετικών κρίσιμων πρώτων υλών.
Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το ελληνικό καθεστώς είναι αναγκαίο, κατάλληλο και αναλογικό για την επιτάχυνση της μετάβασης προς μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών και για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων που είναι σημαντικές για την εφαρμογή της Συμφωνίας Καθαρής Βιομηχανίας. Αυτό συνάδει με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο (γ) της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και με τους όρους που ορίζονται στο CISAF.
Σε αυτή τη βάση, η Επιτροπή ενέκρινε το μέτρο ενίσχυσης σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις.
Ιστορικό
Στις 25 Ιουνίου 2025, η Επιτροπή υιοθέτησε το CISAF με στόχο την προώθηση μέτρων στήριξης σε τομείς που είναι κρίσιμοι για τη μετάβαση προς μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών, σύμφωνα με τη Συμφωνία Καθαρής Βιομηχανίας.
Το CISAF επιτρέπει τους ακόλουθους τύπους ενισχύσεων, οι οποίες μπορούν να χορηγούνται από τα κράτη μέλη έως τις 31 Δεκεμβρίου 2030, προκειμένου να επιταχυνθεί η πράσινη μετάβαση:
- Μέτρα για την επιτάχυνση της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και καυσίμων χαμηλών εκπομπών άνθρακα (ενότητες 4.1 και 4.2). Τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίζουν καθεστώτα για επενδύσεις σε όλες τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας καθώς και στην αποθήκευση ενέργειας, με απλουστευμένες διαδικασίες διαγωνισμών. Προβλέπονται επίσης ειδικοί κανόνες για την επιτάχυνση της ανάπτυξης καυσίμων χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
- Μέτρα που επιτρέπουν προσωρινή ελάφρυνση στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για ενεργοβόρους χρήστες, ώστε να διασφαλιστεί η μετάβαση σε καθαρή ηλεκτρική ενέργεια χαμηλού κόστους (ενότητα 4.5). Τα μέτρα αυτά συμβάλλουν στην αποτροπή μετεγκατάστασης βιομηχανικών δραστηριοτήτων σε περιοχές με ανύπαρκτους ή λιγότερο φιλόδοξους περιβαλλοντικούς κανονισμούς, έως ότου η απανθρακοποίηση του ηλεκτρικού συστήματος της ΕΕ οδηγήσει σε χαμηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
- Μέτρα που διευκολύνουν την απανθρακοποίηση βιομηχανικών διεργασιών (ενότητα 5). Τα κράτη μέλη μπορούν να στηρίζουν επενδύσεις για τη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα μέσω ηλεκτροδότησης, βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης και μετάβασης στη χρήση ανανεώσιμου και ηλεκτροπαραγόμενου υδρογόνου, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, με διευρυμένες δυνατότητες στήριξης της μετάβασης σε καύσιμα που προέρχονται από υδρογόνο.
- Μέτρα για τη διασφάλιση επαρκούς μεταποιητικής ικανότητας καθαρών τεχνολογιών (ενότητα 6). Τα κράτη μέλη μπορούν να παρέχουν επενδυτική στήριξη για στρατηγικά έργα σύμφωνα με τον Κανονισμό για τη Βιομηχανία Μηδενικών Εκπομπών (Net Zero Industry Act), όπως μπαταρίες, φωτοβολταϊκά πάνελ, ανεμογεννήτριες, αντλίες θερμότητας, ηλεκτρολύτες και τεχνολογίες δέσμευσης, χρήσης και αποθήκευσης άνθρακα. Περιλαμβάνεται επίσης η παραγωγή βασικών συστατικών και η παραγωγή και ανακύκλωση σχετικών κρίσιμων πρώτων υλών.
- Μέτρα για τη μείωση του κινδύνου ιδιωτικών επενδύσεων που απαιτούνται για την ανάπτυξη καθαρής ενέργειας, την απανθρακοποίηση της βιομηχανίας, την παραγωγή καθαρών τεχνολογιών, ορισμένα έργα ενεργειακών υποδομών και έργα που στηρίζουν την κυκλική οικονομία (ενότητα 8).
