Ως ο βασικός «πόλος» της υδροπονικής παραγωγής κηπευτικών στη χώρα αναδεικνύεται η Ανατολική Μακεδονία - Θράκη, σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ για τη Θερμοκηπιακή Γεωργία Εκτός Εδάφους (ΘΓΕΕ).
Στην Περιφέρεια εκτιμάται ότι βρίσκεται εγκατεστημένο το 40% των υδροπονικών μονάδων της χώρας, οι οποίες παράγουν σχεδόν το ήμισυ της συνολικής αξίας παραγωγής του κλάδου, στηρίζοντας εκατοντάδες άμεσες θέσεις εργασίας.
Σύμφωνα με στοιχεία που παραθέτει σε συνέντευξη του στα Μακεδονικά Νέα ο Σωτήρης Παπαδόπουλος, Γενικός Διευθυντής Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής της Περιφέρειας ΑΜΘ, η Περιφέρεια εμφανίζεται πρώτη σε καλλιεργήσιμα στρέμματα στις θερμοκηπιακές υδροπονικές καλλιέργειες, με τον πυρήνα των σύγχρονων εγκαταστάσεων να συγκεντρώνεται κυρίως στη Δράμα με 470 και την Ξάνθη με περίπου 280 στρέμματα. Όπως τονίζει, οι μονάδες «μεγαλώνουν συνεχώς» και κάθε χρόνο προστίθενται νέες καλύψεις, αυξάνοντας σημαντικά και την παραγωγή και το οικονομικό αποτύπωμα τους.
Ο κ. Παπαδόπουλος περιγράφει μια αγορά που άρχισε να «χτίζεται» εδώ και περίπου 15 χρόνια και που επεκτείνεται δυναμικά, με την παραγωγή να αφορά κυρίως ντομάτες και πιπεριές.
Εξηγεί μεταξύ άλλων τους λόγους που η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας - Θράκης κυριαρχεί στον συγκεκριμένο τομέα, ενώ μιλάει για τα πλεονεκτήματα του σύγχρονου αυτού τρόπου παραγωγής και για την ενεργή στήριξη της Περιφέρειας στις συγκεκριμένες επιχειρήσεις.
Τέλος απαντάει στις τυχόν επιφυλάξεις που μπορεί να έχει μερίδα καταναλωτών, για τη θρεπτική αξία και την ποιότητα των καρπών που παράγονται στις υδροπονικές καλλιέργειες, διαβεβαιώνοντας μεταξύ άλλων ότι η θρεπτική αξία είναι τουλάχιστον ίδια, ενώ «σε πολλές περιπτώσεις, μάλλον είναι και πιο υγιεινοί» γιατί έχουν λιγότερα φυτοφάρμακα.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης του κ. Σωτήρη Παπαδόπουλου στον Αλέξανδρο Αλεξιάδη:
Ο Γενικός Διευθυντής Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής της Περιφέρειας ΑΜΘ, κ. Σωτήρης Παπαδόπουλος
- Ποια είναι τα στοιχεία που έχετε όσον αφορά στη δυναμικότητα της υδροπονικής θερμοκηπιακής καλλιέργειας στην Περιφέρεια σας;
Η υδροπονική καλλιέργεια, η θερμοκηπιακή, όπως φαίνεται και από τα στοιχεία μας, εξελίσσεται σε έναν από τους δυναμικούς πυλώνες ανάπτυξης στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη. Έχουμε γύρω στα 470 στρέμματα κάλυψη στην Περιφερειακή Ενότητα Δράμας, στα περίπου 280 στην Ξάνθη, ενώ έχει και περίπου 50 στρέμματα στην Καβάλα ειδικής χρήσης φυτώριο και κάποιες πολύ μικρότερες θερμοκηπιακές καλλιέργειες. Αλλά αυτές είναι, κυρίως, όσες χρησιμοποιούν τα σύγχρονα συστήματα της υδροπονίας. Και αυτές οι μονάδες συνεχώς μεγαλώνουν και κάθε χρόνο προστίθενται και καινούργιες καλύψεις, περισσότερα στρέμματα.
- Υπάρχουν και ανακοινώσεις από τις εταιρείες ότι προτίθενται να επεκτείνουν τη δραστηριότητά τους σε αυτό το τομέα;
Τα επεκτείνουν κάθε χρόνο. Δηλαδή, ξεκίνησαν όλα από πχ 100 στρέμματα και μετά «φύγανε» στα 170, στα 230. Συνεχώς εξελίσσονται προσφέροντας καινούργιες θερμοκηπιακές μονάδες.
Τώρα, η πλειονότητα αυτών είναι ντομάτες και γύρω στα 100 στρέμματα περίπου έχουμε πιπεριές υδροπονικής καλλιέργειας. Και 50 στρέμματα που γίνονται φυτώριο και ανθοκομικά φυτά. Αυτές είναι οι κύριες κατηγορίες.
- Οι παράγοντες που φέρνουν την Περιφέρειά σας στην πρωτιά, ποιοι είναι;
Υπήρχε από παλιά μία παράδοση για κηπευτικές καλλιέργειες σε όλη την Περιφέρεια. Και αυτό θεωρώ, κατά τη γνώμη μου, ότι εξελίχθηκε με τα χρόνια, καθώς φυτεύονταν πολλά κηπευτικά. Βέβαια, οι υδροπονικές καλλιέργειες, οι θερμοκηπιακές, μπορούν και αξιοποιούν και χαμηλής παραγωγικότητας εδάφη.
Αν μας επισκεφθείτε, θα δείτε ότι στη Δράμα ακόμα και σε πλαγιές είναι τα θερμοκήπια, καθώς δεν χρησιμοποιούν το χώμα του εδάφους, αλλά βρίσκονται υπερυψωμένα μέσα σε ειδικές κατασκευές. Άρα, έχουμε μία αξιοποίηση περιοχών, οι οποίες δεν υπάρχουν και πολλές και για αυτό είναι θετικό το γεγονός ότι μπορούμε να καλλιεργούμε με θερμοκήπια σε χαμηλής παραγωγικότητας περιοχές ή σε άγονες.
Το ότι η περιοχή και το μικροκλίμα της κάθε περιοχής ευνοεί περισσότερο μία θερμοκηπιακή καλλιέργεια και αυτό είναι ένα από τα πλεονεκτήματα της Περιφέρειας μας, καθώς προφανώς ο προσανατολισμός που έχουν τα περισσότερα θερμοκήπια στη Δράμα και στην Ξάνθη είναι να μειωθεί και το κόστος της θέρμανσης, ενώ ευνοϊκό είναι και το γεγονός ότι βρίσκονται εργατικά χέρια, ότι βρίσκονται πιο εξειδικευμένοι εργάτες και το ένα φέρνει το άλλο. Και όπως καταλαβαίνετε με τα χρόνια η ανάπτυξη βοηθάει και στην εξειδίκευση και όσο περισσότερο δουλεύει μία επιχείρηση θερμοκηπιακή, θα δημιουργήσει μία καινούρια, θα δημιουργηθεί ένα know-how από εργαζόμενους, οπότε όλο αυτό ευνοεί τη συνεχή ανάπτυξη της θερμοκηπιακής καλλιέργειας στην περιοχή.
- Και μιλάμε για μία καλλιέργεια η οποία είναι εντατική και προϋποθέτει και μία γνώση της τεχνολογίας για να αναπτυχθεί. Δεν είναι η παραδοσιακή, η συμβατική.
Βέβαια, τα θερμοκήπια είναι ένα σύγχρονο και περιβαλλοντικά φιλικό μοντέλο ανάπτυξης που σε κάποιες περιοχές και στην Ξάνθη και στην Καβάλα αξιοποιεί και την γεωθερμία, οπότε είναι ένα από τα ατού που μειώνει το κόστος παραγωγής γιατί γίνεται θέρμανση των θερμοκηπίων μέσω της γεωθερμίας αλλά σε κάθε περίπτωση είναι ευνοϊκό το ότι σε μία μικρή περιοχή μπορείς να παράγεις ένα προϊόν υψηλής απόδοσης, υψηλής παραγωγικότητας.
- Και υψηλής ποιότητας προϊόν και από ό,τι μαθαίνουμε και εξαγώγιμο.
Βέβαια. Όταν παράγει 70 τόνους ντομάτα το στρέμμα ένα θερμοκήπιο, δεν μπορεί να παραχθεί με κανέναν άλλον τρόπο τόση μεγάλη ποσότητα. Και φυσικά και όταν είναι εξαγώγιμη, τα οφέλη είναι πολλαπλά και πολυεπίπεδα. Δηλαδή και το οικονομικό όφελος που έχει το κράτος λόγω της φορολογίας, του ΦΠΑ κτλ και η τοπική αυτοδιοίκηση που έχει ιδιαίτερο όφελος και η ανεργία που μειώνεται καθώς υπάρχουν υπάλληλοι και εργαζόμενοι.
Όπως ξέρετε η γεωργία έχει και πολλά παράλληλα επαγγέλματα που λειτουργούν πάνω σε αυτή. Υδραυλικοί, ηλεκτρολόγοι, επιδιορθωτές των διαφόρων σκαπτικών εργαλείων κτλ. Όλοι αυτοί είναι εργαζόμενοι οι οποίοι προέρχονται από την περιοχή, επιχειρήσεις οι οποίες αναλαμβάνουν υπεργολαβίες για την επιδιόρθωση και την αποκατάσταση των ζημιών. Το σύνολο αυτό δημιουργεί μια τοπική οικονομία η οποία βελτιώνεται.
- Πότε περίπου ξεκίνησαν τα πρώτα θερμοκήπια με υδροπονικές καλλιέργειες στην περιοχή σας;
Έχει πάνω από 15 χρόνια που ξεκίνησαν και αξιοποιούν και τα ευρωπαϊκά προγράμματα. Πολλά έγιναν μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων, των αναπτυξιακού νόμου που βοηθάει πάντοτε στις επενδύσεις κυρίως στις περιοχές τις δικές μας. Η Ξάνθη είναι και ευνοούμενη λόγω του ειδικού καθεστώτος που ίσχυε για τον μειωμένο φόρο κτλ.
- Και βλέπουμε ότι λόγω της κλιματικής αλλαγής, δεδομένων των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι συμβατικές καλλιέργειες, το κράτος και η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθούν την λύση των θερμοκηπίων και της υδροπονίας, σωστά;
Ναι, προωθούν γιατί είναι μια εγγυημένη παραγωγή. Δεν εξαρτάται όπως οι υπόλοιπες καλλιέργειες από το περιβάλλον. Έχει κρύο, έχει παγωνιά, έχει χαλάζι, βρέχει, όλα αυτά δεν αφορούν τη συγκεκριμένη καλλιέργεια.
Είναι ελεγχόμενες οι συνθήκες μέσα στο θερμοκήπιο και επομένως είναι πιο εγγυημένη η παραγωγή τους. Και φυσικά και η ποιότητά τους, με την περιορισμένη χρήση φυτοφαρμάκων κτλ. Η παραγωγή είναι υψηλής ποιότητας και τα προϊόντα, συσκευάζονται μέσα στις εγκαταστάσεις του θερμοκηπίου και φεύγουν και για εξαγωγή.
Οι ποικιλίες είναι πολύ εξειδικευμένες. Γενικώς είναι μια παραγωγή πολύ υψηλής εξειδίκευσης με όλα τα θετικά που μπορεί να έχει αυτό και για την τοπική οικονομία και για το περιβάλλον.
- Σε ποιες χώρες περισσότερο γίνονται εξαγωγές;
Στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και στην ελληνική αγορά. Η Ελληνική αγορά απορροφά από ό,τι μου είπαν το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής. Δηλαδή υπάρχει έλλειψη παραγωγής. Δεν προλαβαίνουν να παράγουν. Όχι μένουν στα αζήτητα, αλλά μακάρι να είχαν και περισσότερη παραγωγή.
Γι' αυτό δημιουργούν και καινούριες εγκαταστάσεις συνεχώς. Γιατί υπάρχει αυξημένη ζήτηση. Οι Έλληνες, όπως ξέρετε, αλλά και οι Ευρωπαίοι θέλουν την ντομάτα χειμώνα καλοκαίρι και τις πιπεριές και όλο αυτό δημιουργεί μια αυξημένη ζήτηση.
- Η Περιφέρεια κάνει κάτι για την ενίσχυση των συγκεκριμένων παραγωγών;
Η Περιφέρεια, ναι. Μέσα από τα προγράμματα που έχει για την προώθηση των αγροτικών προϊόντων. Τις προηγούμενες ημέρες είχαμε μια επιχειρηματική αποστολή που ήρθαν Άγγλοι επιχειρηματίες, εισαγωγείς και ένα από αυτά που κάναμε ήταν να επισκεφτούμε ένα μεγάλο θερμοκήπιο στη Δράμα, ένα στην Καβάλα κτλ. Και αυτό γίνεται για να ανοίξουμε κάποιες αγορές επιπλέον, για να βοηθήσουμε με αυτόν τον τρόπο τους επιχειρηματίες.
Ήδη διοργανώνουμε και εκπαιδεύσεις παραγωγών αλλά και επιχειρηματιών. Συμμετέχουμε σε εκθέσεις στο εξωτερικό και στην Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και στο εξωτερικό σε τρίτες χώρες στις οποίες συμμετέχουν επιχειρηματίες της αγροδιατροφής για να αυξήσουν το πελατολόγιο τους και να ανοίξουν περισσότερο τις αγορές στο εξωτερικό.
- Όσον αφορά μια εντύπωση που έχει δημιουργηθεί σε μέρος του κόσμου για αυτά τα προϊόντα - δεδομένου ότι δεν καλλιεργούνται στο χώμα - έχουν τα ίδια θρεπτικά στοιχεία; Είναι το ίδιο καλός ο καρπός που προέρχεται από την υδροπονική καλλιέργεια;
Ως γεωπόνος θα σας έλεγα και θα σας εγγυόμουνα ότι έχει ακριβώς τα ίδια θρεπτικά, δεν υπάρχει κάποια διαφορά. Απλώς είναι πιο στοχευμένη και πιο ακριβής η διατροφή που δίνουμε στο φυτό. Δηλαδή παίρνει αυτά που πρέπει το φυτό, χωρίς να έχει τα μειονεκτήματα που παρουσιάζει το χώμα με διάφορες ασθένειες που τυχόν παρουσιάζονται. Ενδεχομένως, σε πολλές περιπτώσεις, είναι και πιο υγιεινά, γιατί δεν έχουν πολλά φυτοφάρμακα. Το να μπείτε εκεί μέσα, σε ένα θερμοκήπιο, θα δείτε ότι παίρνουν όλες τις προφυλάξεις και μπαίνουν σαν σε χειρουργείο, προκειμένου να αποφύγουν ιώσεις ή κάποια βακτήρια ή μύκητες που μπορεί να μεταφέρει ο άνθρωπος.
Άρα και από άποψη φυτοπροστασίας, η χρήση των φυτοφάρμακων είναι πολύ πιο μικρή, πιο περιορισμένη.
Το θέμα των λιπασμάτων, είναι θέμα θρέψης, η οποία είναι η ίδια που γίνεται από το έδαφος. Αντί να ρίχνουμε λίπασμα στο χώμα και αυτό να μετατρέπεται σε θρέψη μέσα από τις ρίζες, το βάζουμε κατευθείαν μέσα στο νερό, στο σύστημα της υδροπονικής καλλιέργειας. Καμιά απολύτως διαφορά δεν υπάρχει.
Η δε επικονίαση γίνεται με βομβητές. Με ειδικά έντομα σαν μέλισσες, που είναι πιο χοντρά, τα οποία και αυτά αγοράζονται, τοποθετούνται με επιστημονικό τρόπο και κάνουν την επικονίαση.
- Οπότε μιλάμε για μια παραγωγή που γίνεται πλέον με επιστημονικό, με μελετημένο τρόπο και με τη χρήση τεχνολογίας, που μπορεί να προσφέρει και ποσότητα και ποιότητα ταυτόχρονα;
Γενικώς οι θερμοκηπιακές καλλιέργειες είναι μία βιώσιμη μορφή ανάπτυξης. Αυτό θα ήθελα να μείνει στον κόσμο ο οποίος δεν έχει να φοβηθεί τίποτα από τις αυτές τις καλλιέργειες οι οποίες παράγουν ένα πάρα πολύ καλά ελεγχόμενο, ποιοτικό προϊόν.
Δεν φεύγει τίποτε αν δεν γίνουν αναλύσεις σε φυτοφάρμακα και επομένως, είναι ένα προϊόν το οποίο άφοβα μπορεί να καταναλωθεί. Οι ποικιλίες που καλλιεργούνται, τα υβρίδια, είναι κατάλληλα για αυτές τις καλλιέργειες και το μόνο που θα μπορούσε «μεμπτό» να ειπωθεί είναι ότι πολλές φορές ακούμε ότι πρόκειται για μια παραγωγή σαν «βιομηχανική», με καρπούς που είναι το ίδιο μέγεθος, χωρίς κανένα στίγμα επάνω. Ότι δηλαδή είναι μια διαδικασία πιο τυποποιημένη. Αυτό προκύπτει λόγω του υβριδίου. Επιλέχτηκε πχ ένα υβρίδιο ντομάτας το οποίο να μπορεί να παραμένει πολλές μέρες στο ράφι, χωρίς να υπάρχουν ορμόνες. Αυτό είναι το γενετικό υλικό του φυτού, το οποίο είναι φυσιολογικό. Δημιουργούμε υβρίδια, όχι γενετικώς τροποποιημένα τα οποία απαγορεύονται, και τα οποία έχουν αυτές τις ιδιότητες που θέλουμε. Και φυσικά με τη σωστή παραγωγή, τη σωστή θρέψη, τον σωστό κλιματισμό, τον σωστό αερισμό, την ηλιοφάνεια, καταφέρνουμε και παράγονται ομοιόμορφα προϊόντα.
