Στην ατζέντα δεν κυριαρχεί μόνο η τεχνική διασύνδεση των υποδομών, αλλά πρωτίστως το ζήτημα της εμπορικής βιωσιμότητας του εγχειρήματος. Ρυθμιστικά εμπόδια, αποκλίνουσες μεθοδολογίες τιμολόγησης και η απουσία μακροχρόνιων συμβάσεων εξακολουθούν να λειτουργούν ως βασικοί ανασταλτικοί παράγοντες για την πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία του Διαδρόμου.
Η αναζήτηση λύσεων είναι ένας από τους στόχους της ημερίδας Transatlantic Gas Security Summit, στην αμερικανική πρωτεύουσα, όπου εκπροσωπούνται 12 κράτη-μέλη της ΕΕ, (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Ουκρανία, Ουγγαρία, Σλοβακία, Σερβία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Πολωνία, Λιθουανία, Κροατία).
Χθες, ηχηρό μήνυμα για τη δυναμική του Κάθετου Διαδρόμου εξέπεμψε η δημοπρασία του έργου για τον Μάρτιο, καθώς συγκέντρωσε το ισχυρό ενδιαφέρον της αγοράς. Συγκεκριμένα, το σχήμα των AKTOR και ΔΕΠΑ Εμπορίας, «Atlantic SEE LNG Trade», προχώρησε σε πλήρη δέσμευση χωρητικότητας, με το προϊόν δυναμικότητας Route 1 να ολοκληρώνεται με ισχυρό ενδιαφέρον.
Σύμφωνα με πληροφορίες, δεσμεύθηκε σχεδόν 25 GWh, δηλαδή περίπου το 98% της διαθέσιμης ποσότητας (25,5 GWh) που είχε προσφερθεί από τον ΔΕΣΦΑ μέσω του τερματικού της Ρεβυθούσα.
Η θετική έκβαση της δημοπρασίας της κοινοπραξίας των AKTOR και ΔΕΠΑ Εμπορίας συνδέεται με την εμπορική συμφωνία που σύναψε η Atlantic στα τέλη Ιανουαρίου με την κρατική εταιρεία φυσικού αερίου της Ουκρανίας Naftogaz για την πώληση φορτίου αμερικανικού LNG (με προμηθευτή την BP).
Όπως είχε γίνει γνωστό τότε, το φορτίο θα έφτανε στη Ρεβυθούσα και θα μεταφερόταν μέσω του Route 1, επομένως η δέσμευση της δυναμικότητας συνδέεται με την υλοποίηση της συγκεκριμένης συμφωνίας. Αυτό εξηγεί και το ότι στο Route 1 υπήρξε η μεγαλύτερη δέσμευση δυναμικότητας που έχει καταγραφεί από τότε που ξεκίνησαν οι δημοπρασίες τον περασμένο Μάιο, ενώ αντίθετα στα προϊοντα Route 2 (με σημείο αφετηρίας το FSRU της Αλεξανδρούπολης) και Route 3 (με σημείο αφετηρίας την Κομοτηνή) δεν υπήρξε ενδιαφέρον για ακόμα ένα μήνα.
Το κρίσιμο ραντεβού
Το προηγούμενο διάστημα προηγήθηκε μπαράζ επαφών και διαβουλεύσεων εκατέρωθεν του Ατλαντικού. Στον Λευκός Οίκος αναμένεται να συναντηθούν οι υπουργοί Ενέργειας και Εσωτερικών των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ και Νταγκ Μπέργκαμ, με τους ομολόγους τους από τις χώρες που συμμετέχουν στο project, καθώς και με διαχειριστές συστημάτων και εκπροσώπους ρυθμιστικών αρχών.
Στις συνομιλίες θα συμμετάσχει και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με την επικεφαλής της DG Energy, Ντίτε Γιόργκενσεν, γεγονός που υπογραμμίζει το ειδικό βάρος των επικείμενων αποφάσεων.
Από την ελληνική πλευρά, στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων θα καθίσουν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, ο διευθύνων σύμβουλος της AKTOR Αλέξανδρος Εξάρχου και ο επικεφαλής της ΔΕΠΑ Εμπορίας Κώστας Ξιφαράς. Κεντρικός στόχος της Αθήνας είναι να διασφαλιστούν τόσο μακροπρόθεσμες όσο και βραχυπρόθεσμες ποσότητες LNG, ώστε ο Διάδρομος να αποκτήσει άμεσα μετρήσιμο εμπορικό αποτύπωμα.
Παράλληλα, κομβική παραμένει η στάση της Κομισιόν. Οι Βρυξέλλες έχουν επισημάνει ότι τα ισχύοντα προϊόντα δέσμευσης δυναμικότητας δεν ευθυγραμμίζονται πλήρως με το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο, καθώς επιτρέπουν ενιαία κράτηση δυναμικότητας σε όλο το μήκος της διαδρομής. Μέχρι στιγμής έχουν χορηγηθεί κατ’ εξαίρεση παρατάσεις για μηνιαία προϊόντα, προκειμένου να καλυφθούν οι άμεσες ανάγκες της Ουκρανίας.
Την ίδια στιγμή, η αμερικανική πλευρά εντείνει τη στήριξή της, επιδιώκοντας πολυετείς δεσμεύσεις διάρκειας 10 έως 20 ετών, που θα διασφαλίζουν προβλεψιμότητα και σταθερότητα στο εμπορικό σκέλος του εγχειρήματος. Ο αυξανόμενος ανταγωνισμός από εναλλακτικές οδεύσεις, με αιχμή την Πολωνία, καθιστά το εγχείρημα ακόμη πιο απαιτητικό.
Τα ζητήματα αυτά καλούνται να επιλύσουν οι συμμετέχοντες στην αυριανή διήμερη συνάντηση στον Λευκό Οίκο, με την ιδιαίτερα επιτυχημένη σημερινή δημοπρασία για τη Διαδρομή 1 του Κάθετου Διαδρόμου να λειτουργεί ως σαφές μήνυμα προόδου και δυναμικής.
Financial Times: Η Ελλάδα στοχεύει σε κεντρικό ρόλο στην διανομή φυσικού αερίου της Ευρώπης
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, σημειώνεται ότι η εφημερίδα Financial Times κάνει ειδική αναφορά στον ρόλο της Ελλάδας, γύρω από τη νέα αρχιτεκτονική φυσικού αερίου.
Συγκεκριμένα, στο άρθρο αναφέρεται ότι «η Ελλάδα τοποθετείται ως η νότια πύλη της Ευρώπης για εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), κυρίως από τις ΗΠΑ, καθώς η ΕΕ προετοιμάζεται για πλήρη απαγόρευση του ρωσικού αερίου έως το 2027. Η Αθήνα ποντάρει στο ότι η γεωγραφική θέση της Ελλάδας, σε συνδυασμό με την επέκταση της δυναμικότητας LNG, τις αναβαθμίσεις υποδομών και τους στενούς δεσμούς με την Ουάσιγκτον, μπορεί να της εξασφαλίσει κεντρικό ρόλο στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου μετά την έναρξη ισχύος της απαγόρευσης».
Η εφημερίδα τονίζει ότι «πριν από την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η Μόσχα προμήθευε περίπου το 40% του φυσικού αερίου της ΕΕ. Μέχρι το 2024, το μερίδιο αυτό είχε μειωθεί σε περίπου 11%. Μεγάλο μέρος του κενού καλύφθηκε από LNG των ΗΠΑ, το οποίο πλέον αντιπροσωπεύει σχεδόν το 60% των εισαγωγών LNG της ΕΕ»
Πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, η Μόσχα κάλυπτε περίπου το 40% των αναγκών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε φυσικό αέριο. Μέχρι το 2024, το ποσοστό αυτό είχε υποχωρήσει στο 11%. Το μεγαλύτερο μέρος του κενού καλύφθηκε από αμερικανικό LNG, το οποίο πλέον αντιστοιχεί σχεδόν στο 60% των εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου της ΕΕ.
