Η ιστορία τους θυμίζει σενάριο ταινίας κινουμένων σχεδίων καθώς, αν και κατάγονται από την Ασία και την Αφρική, οι πρώτοι «άποικοι» είναι είτε δραπέτες από κλουβιά, είτε πουλιά που απελευθερώθηκαν από τους ιδιοκτήτες, πιθανώς λόγω της φασαρίας που κάνουν. Η Θεσσαλονίκη και ευρύτερα η Ελλάδα, με το ήπιο κλίμα και την αφθονία τροφής, τους φάνηκε παράδεισος. Προσαρμόστηκαν τόσο καλά, που πλέον σχηματίζουν ολόκληρες αποικίες.
«Η παρουσία παπαγάλων στη Θεσσαλονίκη – και γενικότερα σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις – δεν αποτελεί πλέον σπάνιο φαινόμενο και εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των λεγόμενων ‘‘εγκατεστημένων αλλόχθονων ειδών’’», σημειώνει στα Μακεδονικά Νέα ο Καθηγητής Παθολογίας Πτηνών του ΑΠΘ, Βασίλειος Τσιούρης.
Όπως εξηγεί ο κ. Τσιούρης, οι παπαγάλοι που παρατηρούνται στη Θεσσαλονίκη τα τελευταία 25 χρόνια δεν αποτελούν άγρια, αυτόχθονα είδη. «Κανένας παπαγάλος δεν έφθασε μόνος του εδώ από τα μακρινά μέρη της φυσικής του εξάπλωσης. Η εμφάνισή τους οφείλεται αποκλειστικά στο εμπόριο άγριας ζωής. Η επικρατέστερη εξήγηση είναι η διαφυγή ή η σκόπιμη απελευθέρωση πτηνών που προέρχονταν από το εμπόριο κατοικίδιων. Με την πάροδο των ετών, κάποια άτομα κατάφεραν να επιβιώσουν, να αναπαραχθούν και να δημιουργήσουν μικρούς, σταθερούς πληθυσμούς. Σε γενικές γραμμές, ζώντας στην πόλη, έχεις ένα μεγάλο πλεονέκτημα. Δεν έχεις πολλούς φυσικούς εχθρούς. Γι’ αυτό και πολλά ζώα και πουλιά φτιάχνουν ολόκληρες αποικίες μέσα στην πόλη», υπογραμμίζει.
Ο ίδιος επισημαίνει ότι η παρουσία και εγκατάσταση παπαγάλων δεν παρατηρείται αποκλειστικά και μόνο στη Θεσσαλονίκη. «Παρόμοιες ομάδες έχουν καταγραφεί στην Αθήνα, τον Πειραιά, την Πάτρα, τη Λάρισα, τη Ρόδο την Κόρινθο, το Ναύπλιο, την Αλεξανδρούπολη και την Κρήτη. Πρόκειται για φαινόμενο που παρατηρείται επίσης σε πολλές μεγάλες πόλεις της Ευρώπης (Λονδίνο, Βρυξέλλες, Ρώμη, Βαρκελώνη)».
Αυξάνονται διαρκώς
Οι παπαγάλοι είναι κοινωνικά πουλιά. Πολύ κοινωνικά. Γι’ αυτό και δεν κυκλοφορούν μόνα τους, αλλά σε ομάδες ή ζευγάρια. Και η ένρινη φωνή τους, αποτελεί μέρος τής μεταξύ τους επικοινωνίας. Όπως υπογραμμίζει ο καθηγητής, «αρχικά ο αριθμός τους ήταν μικρός. Σταδιακά, όμως, ο πληθυσμός αυξάνεται, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν ακριβή, επίσημα στοιχεία καταγραφής. Σε ολόκληρη τη χώρα, με βάση την παρατήρηση των ειδικών, εκτιμάται πως υπάρχουν περίπου 3.000 παπαγάλοι».
Στη Θεσσαλονίκη, όπως τονίζει, εμφανίζονται κυρίως σε περιοχές με πράσινο, ψηλά δέντρα και εύκολη πρόσβαση σε τροφή, όπως πάρκα, δενδροστοιχίες, περιαστικές ζώνες και περιοχές κοντά σε εμπορικά κέντρα.
«Συγκεκριμένα, αποικίες έχουν δημιουργήσει δεκάδες πράσινοι παπαγάλοι σε αρκετές περιοχές της πόλης, όπως στην παραλιακή ζώνη, στην περιοχή του δημαρχιακού μεγάρου και εντός της ΔΕΘ, στο γήπεδο της Τούμπας, στο ρέμα της Πυλαίας, στην Καλαμαριά, στην Τριανδρία, στο πρώην στρατόπεδο Παύλου Μελά, ενώ πρόσφατα έκαναν την εμφάνισή τους και στο παρόχθιο δάσος του Γαλλικού Ποταμού», περιγράφει ο Καθηγητής ΑΠΘ.
Αντέχουν στο κρύο
Παρότι πολλοί θεωρούν ότι οι παπαγάλοι δεν αντέχουν στις χαμηλές θερμοκρασίες, το είδος που ζει στη Θεσσαλονίκη έχει αποδείξει ότι προσαρμόζεται πολύ καλά σε εύκρατα κλίματα. «Η φυσική εξάπλωση των πράσινων παπαγάλων είναι στην Αφρική και στην Ασία, και φτάνουν μέχρι και στους πρόποδες των Ιμαλαΐων. Δεν είναι αποκλειστικά τροπικά πουλιά. Έχουν μεγάλες αντοχές στο κρύο. Το μόνο που θέλουν είναι τροφή. Επίσης, η κοινωνική διαβίωση, η επιλογή προστατευμένων θέσεων κουρνιάσματος και η αστική θερμική ‘‘νησίδα’’ των πόλεων διευκολύνουν την επιβίωσή τους», εξηγεί ο κ. Τσιούρης.
Σχετικά με την τροφή τους, όπως σημειώνει ο καθηγητής, το αστικό περιβάλλον με τους καρπούς των καλλωπιστικών δέντρων και θάμνων προσφέρει άφθονη, ολόκληρο τον χρόνο. «Είναι αποκλειστικά φυτοφάγοι και τρέφονται με καρπούς, σπόρους, τον καρπό του φοίνικα, της μελίας, τρελαίνονται για φρούτα και ελιές, αλλά και με τροφή που βρίσκουν στο αστικό περιβάλλον, είτε φυσική είτε προσφερόμενη έμμεσα από τον άνθρωπο».
Τα άλλα πουλιά
Όπως αναφέρει ο κ. Τσιούρης, ο παπαγάλος μπορεί να γίνει επικίνδυνος μόνο όταν ανταγωνίζεται για τη φωλιά με κάποιο άλλο πουλί. Γι’ αυτόν τον λόγο, υπάρχει μια ανησυχία για τυχόν εξοβελισμό άλλων ειδών. «Ωστόσο, επειδή ο παπαγάλος δεν βγαίνει από τα όρια της πόλης, πιθανόν έχει βρει μια κενή θέση που προϋπήρχε και την έχει καλύψει. Η παρουσία τους δεν φαίνεται μέχρι στιγμής να προκαλεί σοβαρές επιπτώσεις στους πληθυσμούς των αυτόχθονων πτηνών στη Θεσσαλονίκη», υπογραμμίζει ο κ. Τσιούρης.
Τα είδη που ζουν στη Θεσσαλονίκη
Σύμφωνα με τα στοιχεία του καθηγητή, το συχνότερο είδος παπαγάλου που καταγράφεται στη Θεσσαλονίκη είναι ο Δαχτυλιδολαίμης Ψιττακίσκος (Psittacula krameri), ή αλλιώς ρινγκ-νεκ (ring-necked parakeet), που σημαίνει «Δακτυλιολαίμικο παπαγαλάκι». Το όνομα του γένους Psittacula είναι χαϊδευτικό του λατινικού «Psittacus» (Ψιττάκος), που σημαίνει «παπαγάλος», και το «krameri» τιμά τον αυστριακό φυσιολόγο Γουίλελμ Χέινριχ Κράμερ.
Είναι μεσαίου μεγέθους παπαγάλος, καταπράσινος με κόκκινο ράμφος, μακριά κωνική πράσινη ουρά και μπορεί το μήκος τους να φτάσει μέχρι και τα 40 εκατοστά. Και τα δύο φύλα έχουν χαρακτηριστικό πράσινο χρώμα στην άγρια φύση τους, παρατηρείται όμως φυλετικός διμορφισμός, καθώς το ενήλικο αρσενικό έχει ένα κόκκινο ή μαύρο δακτύλιο στον λαιμό (εξ ου και το προσωνύμιο Δαχτυλιδολαίμης/Ringneck), ενώ τα θηλυκά, αλλά και τα νεότερα πουλιά και των δύο φύλων, είτε δεν έχουν καθόλου τον εν λόγω δακτύλιο, είτε αυτός έχει χρώμα από ανοιχτό έως σκούρο γκρι.
Διαβιούν σε ζευγάρια, φωλιάζουν σε κοιλότητες και ζουν από 20 έως 40 χρόνια. Σε μικρότερη συχνότητα ενδέχεται να παρατηρηθούν και άλλα είδη παπαγάλων, ωστόσο ο Psittacula krameri είναι μακράν το κυρίαρχο.
