Με μια μείωση που χαρακτηρίζεται «εντυπωσιακή» και αποτυπώνεται στα προσωρινά στοιχεία, το 2025 φαίνεται να κλείνει ως χρονιά-ορόσημο για την οδική ασφάλεια στην Ελλάδα, με σημαντικά λιγότερους νεκρούς σε τροχαία δυστυχήματα σε σχέση με το 2024. Το Εθνικό Παρατηρητήριο Οδικής Ασφάλειας του ΕΜΠ (NRSO/NTUA), επικαλούμενο προσωρινά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και δεδομένα της Τροχαίας, αποτιμά τη μείωση στο περίπου 21,1%, δηλαδή δεκάδες λιγότερες χαμένες ζωές μέσα σε έναν χρόνο.
Βλέποντας κανείς τη «μεγάλη εικόνα» και ανατρέχοντας στα αρχεία με τις μακάβριες στατιστικές, τις μαύρες περιόδους της δεκαετίας του 2000 - όταν χάνονταν στην άσφαλτο μέχρι και 2.229 ζωές (1998) - μπορεί να καταλάβει πόσο σημαντικά βήματα έχουν γίνει μέχρι σήμερα στον τομέα της οδικής ασφάλειας. Φυσικά κανείς δεν μπορεί να «πανηγυρίζει» καθώς οι περίπου 525 νεκροί το 2025, παραμένουν ένας «βαρύς φόρος αίματος στην άσφαλτο», μια κλισέ φράση που κατέληξε συνήθεια στον ελληνικό Τύπο για πολλά χρόνια.
Σημειώνεται πως οι στατιστικές αυτές γίνονται ακόμη πιο σκληρές αν λάβει κανείς υπόψη πως τα τροχαία δυστυχήματα στην Ελλάδα παραμένουν η πρώτη αιτία θανάτου για παιδιά και νέους ηλικίας 5-29 ετών.
Στο δημόσιο πεδίο, το στίγμα της σημαντικής αυτής επιτυχίας για το 2025, δόθηκε από τον υπουργό Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, ο οποίος - με αφορμή τους ελέγχους και την παρουσία της Τροχαίας στους δρόμους - ανέφερε ότι «κλείνουμε το 2025 με 133 λιγότερους νεκρούς» σε σχέση με πέρυσι, αποδίδοντας το αποτέλεσμα στη δουλειά που έγινε στους δρόμους και στους «πυκνούς ελέγχους».
Η πολιτική που ακολουθήθηκε το τελευταίο χρονικό διάστημα εξάλλου, εστίασε πρωτίστως στην «αστυνόμευση ως μήνυμα» και στη σταθερή ενίσχυση των ελέγχων, που όπως διαπιστώθηκε στις ημέρες των εορτών απέφερε εξαιρετικά αποτελέσματα, μεταξύ άλλων στη μείωση των παραβάσεων που αφορούσαν στην οδήγηση υπό την επήρεια του αλκοόλ. Σε πρόσφατη συνέντευξη, ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, μίλησε για την ανάγκη αυστηρότητας, για ενίσχυση της Τροχαίας και για εργαλεία τεχνολογικής επιτήρησης, με αιχμή τις κάμερες, ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής που στοχεύει στη μεταβολή της συμπεριφοράς των οδηγών.
Τους μηχανισμούς που προκάλεσαν τη μείωση ρεκόρ στους θανάτους, αναλύει με λεπτομέρεια ο Καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και Διευθυντής του Εργαστηρίου Κυκλοφοριακής Τεχνικής, Γιώργος Γιαννής, σε συνέντευξή του στα Μακεδονικά Νέα. Όπως τονίζει, θετικά δεν λειτούργησε μόνο η αυστηροποίηση των ποινών, αλλά και η αντιμετώπιση δύο κρίσιμων παραβάσεων, η μη χρήση προστατευτικού κράνους στις μηχανές και η οδήγηση υπό την επήρεια του αλκοόλ, με το κράνος να εμφανίζεται ως ο καταλυτικότερος παράγοντας της φετινής μεταβολής, ιδίως για τη μεγάλη ομάδα χρηστών δικύκλων.
Ο Καθηγητής του ΕΜΠ μάλιστα, παραθέτει στοιχεία συμμόρφωσης, επισημαίνοντας ότι η χρήση κράνους, που βρισκόταν περίπου στο 79% για τον οδηγό και 65% για τον συνεπιβάτη, ανέβηκε περίπου στο 90% για τον οδηγό και κοντά στο 80% για τον συνεπιβάτη.
Καταλυτική ήταν κατά τον κ. Γιαννή και η αυστηροποίηση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας και η 24ωρη λειτουργία των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς τα Σαββατοκύριακα, αλλά και η έναρξη εγκατάστασης και χρήσης των νέων «έξυπνων» καμερών.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης του κ. Γιώργου Γιαννή, στον Αλέξανδρο Αλεξιάδη
Ο Καθηγητής του Ε.Μ.Π και Διευθυντής του Εργαστηρίου Κυκλοφοριακής Τεχνικής, Γιώργος Γιαννής
- Κύριε Γιαννή, ακούσαμε τον υπουργό Προστασίας του Πολίτη να μιλάει για τα μέτρα της Τροχαίας με αφορμή και τους ελέγχους στη διάρκεια των εορτών και να αναφέρει μεταξύ άλλων πως το 2025 είχαμε περίπου 133 λιγότερους νεκρούς σε τροχαία δυστυχήματα, σε σχέση με το 2024.
Εκεί είναι περίπου, γιατί και με τα στοιχεία του Νοεμβρίου 2025 που ξέραμε, υπολογίζαμε ακριβώς 130-135 λιγότερους νεκρούς.
- Πού κατά τη γνώμη σας οφείλεται αυτή η μεγάλη μείωση;
Η ανάλυση των στοιχείων του 2025 ανά μήνα, έδειξε μια πλήρη συσχέτιση της μείωσης των νεκρών, με την εντατικοποίηση της αστυνόμευσης των δύο βασικότερων παραβάσεων. Του κράνους και του αλκοόλ. Μάλιστα η εκτίμηση είναι ότι τον μεγαλύτερο ρόλο τον έχει παίξει η εντατικοποίηση της αστυνόμευσης για μη χρήση του κράνους. Διότι δεν βλέπουμε πλέον στον δρόμο οδηγούς δικύκλων – μοτοσυκλετών, χωρίς κράνος. Αυτό έχει ξεκινήσει από την αρχή της χρονιάς και έχει φέρει και τα αποτελέσματα.
Άρα αυτές οι δύο παραβάσεις ήταν οι σημαντικότερες. Το είχαμε πει εμείς οι συγκοινωνιολόγοι ότι εκεί πρέπει να επικεντρώσουμε. Οπωσδήποτε και στην ταχύτητα, αλλά το κράνος ήταν το Νο1.
Η ομάδα μας μάλιστα είχε προβλέψει εδώ και πολλά χρόνια που το λέγαμε, ότι αν αστυνομεύσουμε το κράνος, θα γλυτώσουμε 120 νεκρούς και ήμασταν σωστοί στις προβλέψεις μας.
Στα μέσα της χρονιάς, από τον Απρίλιο – Μάιο που ξεκίνησε η συζήτηση για τον Κ.Ο.Κ που ψηφίστηκε τον Ιούνιο και ισχύει από τον Σεπτέμβριο, η αλήθεια είναι ότι ο κόσμος θορυβήθηκε με τις αυστηρές ποινές. Σε συνδυασμό ότι έβλεπαν πλέον την τροχαία στον δρόμο για το αλκοόλ, πρόσεχαν όλες τις παραβάσεις και εμείς μετρήσαμε μια πολύ μεγάλη μείωση της παραβατικότητας του κράνους. Ενώ η συμμόρφωση ήταν γύρω στο 79% ο μπροστά και 65% ο πίσω, τώρα έφτασε στο 90% ο μπροστά και έχει ανέβει και κοντά στο 80% ο πίσω. Αυτά τα νούμερα οδηγούν σε λιγότερους νεκρούς ευθέως.
Οπότε η αυστηροποίηση του Κ.Ο.Κ έδωσε το μήνυμα, ο κόσμος προσέχει περισσότερο και έχουμε λιγότερα δυστυχήματα.
Να βάλουμε τώρα «μέσα» και την 24ωρη λειτουργία του Μετρό, οπότε τα Σαββατοκύριακα που είχαμε τους νέους και τους μοτοσυκλετιστές και όσους έκαναν κατανάλωση αλκοόλ, μειώθηκαν και αυτοί, με αποτέλεσμα να έχουμε αυτήν την εντυπωσιακή μείωση 20% που δεν έχει ξανασυμβεί ποτέ στην Ελλάδα. Δηλαδή τόσο μεγάλη μείωση σε μια χρονιά.
Ενώ ήμασταν στην 25η θέση – τώρα να δούμε πως τα πήγαν και τα άλλα κράτη – μπορεί να πέσουμε και κάτω από την 20η που δεν έχουμε πέσει ποτέ. Μπορεί δηλαδή να είμαστε από τη 18η μέχρι την 20η θέση, γιατί τα άλλα κράτη δεν έχουν τόσο μεγάλες μειώσεις φέτος.
Εδώ τώρα η βασική σκέψη, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η Πολιτεία αυτή τη φορά φέτος, αποφάσισε να αλλάξει την κουλτούρα, να πάρει πρωτοβουλία να κάνει αστυνόμευση, να περάσει το μήνυμα. Το πέρασε το μήνυμα διπλά και τριπλά. Δηλαδή πρώτα με την εντατικοποίηση της αστυνόμευσης, δεύτερον με τον Κ.Ο.Κ, τρίτον με την 24ωρη λειτουργία των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς, τέταρτον τώρα με τις ψηφιακές κάμερες που θα αρχίσουν τη λειτουργία τους κτλ.
Εμείς ξέρουμε και από την επιστήμη, ότι η ανακοίνωση και μόνο φέρνει συμμόρφωση. Δηλαδή οι κάμερες προς το παρόν δεν έχουν λειτουργήσει πλήρως. Είναι ακόμα πιλοτικά. Αλλά μόνο και μόνο ότι υπάρχει η ιδέα ότι «μπορεί να με γράψουνε οι κάμερες και να μου έρθει κατευθείαν η κλήση», έχει αλλάξει την συμπεριφορά. Άρα η Πολιτεία έκανε ό,τι είχε να κάνει και μάλιστα συντονισμένα. Δηλαδή τροχαία, νόμοι, κάμερες, όλα μαζί, δεν ήταν ένα υπουργείο, ήταν πολλά υπουργεία μαζί. Είπαν θα αλλάξουμε την κουλτούρα. Τώρα μένει στους οδηγούς να αλλάζουν και αυτοί την κουλτούρα τους, γιατί εμείς λέμε πάντοτε ότι η κουλτούρα αλλάζει πρώτα από την Πολιτεία. Η Πολιτεία δίνει τον ρυθμό, την κατεύθυνση και οι οδηγοί ακολουθούν.
Το στοίχημα τώρα είναι να συνεχιστεί η αστυνόμευση το 2026, να συνεχίσουμε να έχουμε και άλλη μείωση.
- Αυτό λέτε πως είναι το μεγάλο στοίχημα για φέτος;
Ναι. Δηλαδή έχουμε βάλει στόχο στη δεκαετία να μειώσουμε κατά 50% τα δυστυχήματα. Είχαμε μείνει πίσω. Τώρα ανακτούμε ό,τι δεν πετύχαμε τα προηγούμενα χρόνια, αλλά πρέπει να συνεχιστεί αυτή η προσπάθεια, γιατί έχει ακόμα δρόμο για να φτάσουμε στους μισούς. Δηλαδή ο στόχος είναι να φτάσουμε γύρω στους 350 μέχρι το 2030.
- Το 1995 και το 1998, εκείνο το διάστημα, στην Ελλάδα είχαμε περίπου 2.200 νεκρούς τον χρόνο από τα τροχαία δυστυχήματα. Λέγαμε μάλιστα πως κάθε χρόνο ένα ολόκληρο χωριό χανόταν στους δρόμους.
Το υψηλότερο νούμερο ήταν το 1998, νομίζω, με 2.250 νεκρούς. Έτσι, άρχισε να πέφτει, αλλά αυτό έγινε σε όλη την Ευρώπη όμως. Γιατί σε όλη την Ευρώπη άρχισαν να φτιάχνονται δρόμοι και στην Ελλάδα, είχαμε καινούρια αυτοκίνητα κτλ. Το θέμα είναι πόσο πιο γρήγορα ή πιο αργά πάμε από τα άλλα ευρωπαϊκά κράτη. Ότι έχουμε μείωση, έχουμε… Το ίδιο ισχύει και στους άλλους όμως.
- Ακόμα και στο σημείο που φτάσαμε σήμερα όμως, οι νεκροί είναι εκατοντάδες και υπάρχουν βέβαια και χιλιάδες τραυματίες και πολυτραυματίες…
Βέβαια. Γι' αυτό λέμε ότι ο αγώνας πρέπει να συνεχιστεί. Γιατί όταν καταλάβαμε όλοι, και οι οδηγοί και η Πολιτεία, τι πρέπει να γίνει και βλέπουμε ότι η αστυνόμευση φέρνει αποτελέσματα, πειθόμαστε να το συνεχίσουμε. Και οι οδηγοί να οδηγούμε καλύτερα και η αστυνόμευση και όλο το «πακέτο» των μέτρων με τις κλήσεις, τις κάμερες, κτλ, να συνεχιστεί, να εντατικοποιηθεί. Αυτό πείθει περισσότερο τους οδηγούς να αλλάξουν τη συμπεριφορά τους.
Να σας πω ένα χαρακτηριστικό ειδικά για τη Θεσσαλονίκη. Λένε πολλοί ότι αυτά τα αυστηρά μέτρα του Κ.Ο.Κ είναι εισπρακτικά. Δεν είναι αλήθεια, διότι στη Θεσσαλονίκη η Διευθύντρια της Τροχαίας που είναι πάρα πολύ συστηματική, έχει ξεκινήσει από πέρυσι να «γράφει» το κράνος πάρα πολύ. Και μας έλεγε προσφάτως, μετά το καλοκαίρι, ότι από την αρχή της χρονιάς είχανε ελάχιστες κλήσεις για κράνος, γιατί όλοι οι οδηγοί φορούσαν.
Άρα δεν εισέπραξαν πρόστιμα. Το αντίθετο. Μπορεί να εισπράξεις κάποια πρόστιμα στην αρχή, αλλά το βασικό είναι ότι τελικώς με την αστυνόμευση που έχει γίνει στα κράνη, πλέον δεν κόβονται πολλές κλήσεις, οπότε καταρρίπτεται το επιχείρημα ότι είναι για εισπρακτικούς λόγους.
- Εφόσον συμμορφώνεται και ο κόσμος δηλαδή με τον Κ.Ο.Κ, τότε δεν τίθεται θέμα..
Στην αρχή θα βεβαιωθούν κάποιες παραβάσεις και οι οδηγοί θα πληρώσουν και θα αναγκαστούν να μάθουν. Αλλά από τη δεύτερη φορά θα συμμορφωθούν. Δεν θα υπάρχουν πρόστιμα. Είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα τώρα, ότι και στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη αλλά και στις υπόλοιπες περιοχές όπως τα νησιά το καλοκαίρι, δεν υπήρχαν πολλές κλήσεις για κράνος, γιατί φορούσαν όλοι. Ελάχιστοι που δεν φορούσαν έπαιρναν την κλήση, το μαθαίνανε όλοι και φοράγανε όλοι κράνος.
- Κάποια στιγμή μιλούσαν για πρόστιμα τα οποία θα ήταν ανάλογα με τα εισοδήματα των παραβατών και θα υπολογίζονταν κλιμακωτά. Το μέτρο αυτό δεν εφαρμόστηκε, σωστά;
Δεν εφαρμόστηκε αυτό έτσι ακριβώς, αλλά εφαρμόστηκε ένα παρόμοιο με τους υπότροπους. Δηλαδή, αν είναι κάποιος ιδιαίτερα εύπορος και ξανακάνει την ίδια παράβαση, έχει υψηλότερο πρόστιμο και περισσότερους μήνες χωρίς δίπλωμα. Και κάποιοι μπορεί να αντέχουν το πρόστιμο, αλλά δεν αντέχουν την αφαίρεση του διπλώματος. Δηλαδή, στην ταχύτητα είναι ένα μήνα την πρώτη φορά, έξι μήνες τη δεύτερη, έναν χρόνο την τρίτη. Ένας που έχει υψηλότερο εισόδημα, θα το σκεφτεί να χάσει για ένα χρόνο το δίπλωμά του, ανεξάρτητα από το πρόστιμο.
- Με τις παρασύρσεις πεζών, στατιστικά προκύπτει κάτι;
Οι πεζοί δεν είναι το πρόβλημα στην Ελλάδα. Το ποσοστό των πεζών, θυμάτων τροχαίων που έχουμε στην Ελλάδα, είναι σχετικά μικρό σε σχέση με τα άλλα ευρωπαϊκά κράτη. Οι πεζοί ταλαιπωρούνται στην Ελλάδα και ταλαιπωρούν και την κυκλοφορία γιατί υπάρχει αυτή η κάπως άναρχη κατάσταση, αλλού περνάνε οι πεζοί, αλλού περνάνε τα αυτοκίνητα.
Όμως επειδή έχουμε συμφόρηση και επειδή έχουμε χαμηλές ταχύτητες στα κέντρα των πόλεων δεν έχουμε πολλούς νεκρούς. Δηλαδή πιο πολύ επηρεάζει την άνεσή τους, παρά την ασφάλειά τους. Δεν είναι από τα προβλήματα τα οποία θα έλεγε κάποιος ότι πρέπει να επικεντρωθούμε.
Το μείζον θέμα είναι οι μοτοσικλετιστές στην Ελλάδα, που έχουμε 38% σε σχέση με 18% σε όλη την υπόλοιπη Ευρώπη. Και εκεί παίζει τον ρόλο του το κράνος και η ταχύτητα με το αλκοόλ.
- Οπότε μοτοσυκλέτες, ταχύτητα και αλκοόλ…
Και σιγά σιγά και το κινητό τώρα που θα μπει στις κάμερες, στον έλεγχό τους. Γιατί το κινητό ήταν δύσκολο να αστυνομευτεί.
- Ήταν το κινητό ψηλά στους παράγοντες πρόκλησης τροχαίων;
Ναι, σωστά. Είναι πέντε οι κυριότεροι παράγοντες των ατυχημάτων. Ζώνη, κράνος, ταχύτητα, αλκοόλ, κινητό. Και παγκοσμίως και στην Ελλάδα. Στην Ελλάδα όμως είναι πολύ πιο έντονο το θέμα με το κράνος, γιατί έχουμε πολλούς μοτοσικλετιστές .
Με τις κάμερες θα πιάσουν για πρώτη φορά συστηματικά και το κινητό το οποίο δεν το πιάναμε μέχρι τώρα και θα σωθούν και άλλες ζωές.
- Θα έχουν μεγάλο ποσοστό επιτυχίας οι κάμερες στον εντοπισμό παραβάσεων ή θα έχουμε θέματα με την τεχνητή νοημοσύνη και θα βλέπουμε και λανθασμένες βεβαιώσεις;
Το ποσοστό επιτυχίας είναι αρκετά υψηλό, αλλά δεν είναι τέλειο. Αλλά θα βεβαιώνονται παραβάσεις μόνο για τα περιστατικά που είναι σίγουρα.
Έτσι και αλλιώς, καμία κάμερα σε κανένα μέρος του κόσμου δεν γράφει όλους τους παραβάτες. Γιατί δεν μπορεί να είναι ανοιχτή όλη τη μέρα, όλες τις ώρες. Και θα καταγράφει μόνο τα σίγουρα περιστατικά. Μπορεί να μην γράφει και κάποιους οι οποίοι δεν αναγνωρίστηκαν με σιγουριά. Είναι σαν να αφήνουμε και μερικές ώρες την κάμερα κλειστή.
Αλλά το ζήτημα δεν είναι αυτό και να γράφεις τα πάντα. Το ζήτημα είναι να γράφεις τόσο, έτσι ώστε ο κόσμος να το αντιληφθεί και να αλλάξει τη συμπεριφορά του και να μην μιλάει στο κινητό, να φοράει τη ζώνη του κτλ. Αν δεν βεβαιώνονται και κάποιες παραβάσεις, γιατί δεν ήταν σίγουρη η αναγνώριση από την κάμερα, δεν χάθηκε ο κόσμος. Ο τελικός στόχος να αλλάξει η συμπεριφορά, επιτυγχάνεται .
- Και μόνο η παρουσία της κάμερας σε κάποιο σημείο, χωρίς να γνωρίζει ο οδηγός αν γράφει ή δεν γράφει, λειτουργεί αποτρεπτικά φαντάζομαι.
Ακριβώς. Αυτή τη στιγμή έχουν μπει κάμερες πιλοτικά, σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη και γίνονται οι έλεγχοι για να σιγουρευτούν ότι το σύστημα δουλεύει, χωρίς να μπαίνουν πρόστιμα. Καταγράφουν τις παραβάσεις και ελέγχουν πόσο καλά λειτουργούν οι κάμερες.
Πάντως αυτές είναι καινούριες κάμερες και στην Ευρώπη και στην Ελλάδα. Η χώρα μας είναι από τα τρία-τέσσερα κράτη που πρωτοχρησιμοποιούν τέτοιες κάμερες και έχουν δείξει ότι είναι πολύ αξιόπιστες.
- Και λογικά θα επεκταθεί η εγκατάστασή τους μετά το πιλοτικό πρώτο στάδιο;
Ναι, μιλάμε για 3.000-4.000 κάμερες σε όλη την Ελλάδα.
