Στο επίκεντρο βρίσκεται το πιλοτικό πρόγραμμα «Κοινωνική Στέγαση για τις πλέον ευάλωτες ομάδες», μέσω του οποίου δόθηκε, στα μέσα Ιανουαρίου, το πρώτο μισθωτήριο σε ευάλωτη μονογονεϊκή οικογένεια για διαμέρισμα ιδιοκτησίας του δήμου, ενώ εντός των επόμενων ημερών αναμένεται να αποδοθεί και δεύτερη κατοικία σε δικαιούχο, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης.
Το πιλοτικό πρόγραμμα κοινωνικής μίσθωσης
Το πρόγραμμα «Κοινωνική Στέγαση για τις πλέον ευάλωτες ομάδες» αποτελεί μια πρωτοποριακή παρέμβαση κοινωνικής μίσθωσης με χαμηλό ενοίκιο και υλοποιείται μέσω προγραμματικής σύμβασης μεταξύ του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, του δήμου Θεσσαλονίκης και της ΜΑΘ Α.Ε., η οποία έχει τον ρόλο του φορέα υλοποίησης.
Η πρώτη φάση του προγράμματος αφορούσε 30 κατοικίες και επεκτάθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025 με επιπλέον 10, ανεβάζοντας το σύνολο των διαθέσιμων διαμερισμάτων στις 40 κατοικίες. Ο δήμος Θεσσαλονίκης συμμετέχει με επτά ακίνητα ιδιοκτησίας του, έχοντας παράλληλα την υψηλή επιστασία τόσο σε αυτά όσο και στα υπόλοιπα διαμερίσματα που εντάσσονται στο πρόγραμμα. Τα ακίνητα προέρχονται όχι μόνο από τον δήμο Θεσσαλονίκης, αλλά και από άλλους δήμους και φορείς, όπως είναι οι δήμοι Αμπελοκήπων - Μενεμένης, Παύλου Μελά και Σιντικής Σερρών, καθώς και το Χαρίσειο Γηροκομείο, το Παπάφειο Ίδρυμα, το Δημοτικό Βρεφοκομείο «Ο Άγιος Στυλιανός», το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης.
Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με συνολικό προϋπολογισμό 1,1 εκατ. ευρώ, και αφορά αποκλειστικά την ανεύρεση, ανακαίνιση και ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών, οι οποίες διατίθενται με κοινωνικά κριτήρια.
Οι ανακαινίσεις πραγματοποιούνται με βιοκλιματικό σχεδιασμό, ώστε να μειώνονται τα λειτουργικά έξοδα για τους ενοίκους και να ενισχύεται το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των παρεμβάσεων. Η διάρκεια μίσθωσης φτάνει έως τα οκτώ έτη, με αρχικά μισθωτήρια τετραετίας και δυνατότητα επέκτασης για επιπλέον τέσσερα χρόνια.
Το μίσθωμα διαμορφώνεται σε επίπεδα σημαντικά χαμηλότερα από την αγορά, υπολογιζόμενο βάσει αλγορίθμου που λαμβάνει υπόψη την αντικειμενική αξία και τα χαρακτηριστικά κάθε ακινήτου, με στόχο να παραμένει προσιτό για τους ωφελούμενους.
Ποιοι είναι οι δικαιούχοι
Δικαιούχοι του προγράμματος είναι προς το παρόν άστεγοι και μονογονεϊκές οικογένειες, ενώ μελλοντικά μπορεί να υπάρξει η πιθανότητα επέκτασής του και για άλλες κοινωνικά ευάλωτες ομάδες.
Η επιλογή των ωφελούμενων πραγματοποιείται μέσω διαδικασίας αξιολόγησης και σύζευξης, σε συνεργασία με κοινωνικές υπηρεσίες και οργανώσεις (ΑΡΣΙΣ, PRAKSIS).
Η διάκριση των προγραμμάτων: «Κοινωνική Στέγαση», «Στέγαση και Εργασία» και «Κάλυψη»
Όπως ξεκαθαρίζει ο αντιδήμαρχος Κοινωνικής Πολιτικής, Αλληλεγγύης και Δημόσιας Υγείας Δημήτρης Σκούτας, το πρόγραμμα «Κοινωνική Στέγαση για τις πλέον ευάλωτες ομάδες» είναι διακριτό από τα υπόλοιπα σχήματα κοινωνικής πολιτικής που υλοποιούνται στην πόλη.
Το συγκεκριμένο πρόγραμμα αφορά αποκλειστικά το στεγαστικό απόθεμα: την εξασφάλιση, ανακαίνιση και απόδοση κατοικιών.
Αντίθετα, το πρόγραμμα «Στέγαση και Εργασία» επικεντρώνεται στα νοικοκυριά και την κοινωνική τους επανένταξη, ενώ το παλαιότερο πρόγραμμα «Κάλυψη» υλοποιείται από τη ΜΑΘ και αφορά τη στέγαση δικαιούχων του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος.
Το πρόγραμμα «Στέγαση και Εργασία» – Housing First
Το πρόγραμμα «Στέγαση και Εργασία» εφαρμόζει το μοντέλο Housing First («Πρώτα η Στέγη») και αφορά 44 νοικοκυριά, τα οποία υποστηρίζονται από τον δήμο Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με τις οργανώσεις ΑΡΣΙΣ και PRAKSIS.
Στο πλαίσιο αυτό, οι κατοικίες που ανακαινίζονται μέσω του προγράμματος «Κοινωνική Στέγαση για τις πλέον ευάλωτες ομάδες» αποτελούν τη βασική δεξαμενή σπιτιών, ενώ οι δικαιούχοι προέρχονται από τα 44 νοικοκυριά του «Στέγαση και Εργασία».
Δεν είναι υποχρεωτικό όλα τα νοικοκυριά να στεγαστούν μέσω των κοινωνικών κατοικιών, καθώς ορισμένα μπορούν να βρουν στέγη στην ελεύθερη αγορά με τη στήριξη σχετικών επιδομάτων.
Η φιλοσοφία του προγράμματος προβλέπει αρχικά πλήρη ή μερική κάλυψη του ενοικίου για τα πρώτα έτη και παράλληλη υποστήριξη για την ένταξη ή επανένταξη στην εργασία, ώστε οι ωφελούμενοι να μπορούν σταδιακά να σταθούν αυτόνομα.
Το πρόγραμμα «Κάλυψη»
Το πρόγραμμα «Κάλυψη», που υλοποιεί η ΜΑΘ, αφορά τη στέγαση ευάλωτων πολιτών και νέων δικαιούχων του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος. Συμμετέχουν δέκα δήμοι, με συνολικό προϋπολογισμό 2,4 εκατ. Ευρώ, ενώ μέχρι σήμερα έχουν βρεθεί 34 διαμερίσματα, εκ των οποίων τα 22 εντός του δήμου Θεσσαλονίκης.
Η περιορισμένη διαθεσιμότητα κατοικιών συνδέεται με τη λήξη παλαιότερων προγραμμάτων (ESTIA 1 και 2) και τη μεταγενέστερη διάθεσή τους στην ελεύθερη αγορά, γεγονός που αναδεικνύει τη δυσκολία ενεργοποίησης στεγαστικού αποθέματος.
Ο δήμος Θεσσαλονίκης ο πρώτος στην Ελλάδα που παραχωρεί δημοτικό ακίνητο
Στις 13 Ιανουαρίου υπεγράφη το πρώτο μισθωτήριο κοινωνικής μίσθωσης για διαμέρισμα ιδιοκτησίας του δήμου Θεσσαλονίκης, γεγονός που καθιστά τον δήμο τον πρώτο στην Ελλάδα που παραχωρεί τυπικά δημοτικό ακίνητο στο πλαίσιο του συγκεκριμένου προγράμματος.
Μετά την υπογραφή, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης δήλωσε ότι «η στέγαση είναι δικαίωμα και όχι προνόμιο», υπογραμμίζοντας πως η αξιοποίηση της δημοτικής περιουσίας για κοινωνική κατοικία αποτελεί εργαλείο κοινωνικής συνοχής και προϋπόθεση για μια ανάπτυξη που δεν αφήνει κανέναν πίσω.
Η επόμενη μέρα: Επέκταση και νέοι στόχοι
Σύμφωνα με τον κ. Σκούτα, το πιλοτικό πρόγραμμα «Κοινωνική Στέγαση για τις πλέον ευάλωτες ομάδες» ολοκληρώνεται στις 31 Μαρτίου 2026, με στόχο έως τότε να έχουν αποδοθεί και οι 40 κατοικίες. Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις για την επέκταση του Γραφείου Κοινωνικής Στέγασης στη ΜΑΘ για την περίοδο 2026 - 2029, καθώς και για την εξασφάλιση νέων χρηματοδοτικών εργαλείων από ευρωπαϊκούς πόρους με προοπτική την ανακαίνιση έως και 100 επιπλέον διαμερισμάτων.
Πώς υπολογίζεται το μίσθωμα - 14.000 κλειστά διαμερίσματα στη Θεσσαλονίκη
Παράλληλα, σε προγενέστερο ρεπορτάζ στα Μακεδονικά Νέα, η διευθύνουσα σύμβουλος της ΜΑΘ Α.Ε., Άννα Μίχου, είχε αναφερθεί αναλυτικά στον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται το μίσθωμα των κοινωνικών κατοικιών, επισημαίνοντας ότι στόχος είναι να παραμένει σταθερά προσιτό για τα ευάλωτα νοικοκυριά.
Όπως είχε τονίσει, τα φτωχότερα στρώματα του πληθυσμού στη Θεσσαλονίκη δαπανούν ακόμη και το 60% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για τη στέγαση, ενώ συνολικά οι ενοικιαστές της πόλης ξοδεύουν κατά μέσο όρο το 46% του εισοδήματός τους για τις σχετικές δαπάνες. Την ίδια στιγμή, μόνο εντός των διοικητικών ορίων του δήμου Θεσσαλονίκης υπολογίζεται ότι περισσότερα από 14.000 διαμερίσματα παραμένουν κλειστά και ανεκμετάλλευτα.
Σύμφωνα με την ίδια, το μίσθωμα στα διαμερίσματα κοινωνικής στέγασης διαμορφώνεται έως και 70% χαμηλότερα από τις τιμές της αγοράς, μέσω ειδικού αλγορίθμου που έχει αναπτύξει η ΜΑΘ, με την έγκριση του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Ο αλγόριθμος λαμβάνει υπόψη την αντικειμενική αξία, τα τεχνικά χαρακτηριστικά και το μέγεθος του ακινήτου, καθώς και έναν ειδικό συντελεστή που λειτουργεί «φρένο» στην τιμή του ενοικίου, ώστε να διασφαλίζεται ο κοινωνικός χαρακτήρας του προγράμματος.
Όπως είχε επισημάνει, τα διαμερίσματα θα διατίθενται ως κοινωνικές κατοικίες για τουλάχιστον οκτώ χρόνια, με τους ιδιοκτήτες να λαμβάνουν κανονικά το μίσθωμα, ενώ οι ωφελούμενοι θα έχουν τη δυνατότητα σταδιακής αυτονόμησης, σε συνδυασμό με τα προγράμματα κοινωνικής και εργασιακής υποστήριξης που «κουμπώνουν» με την κοινωνική στέγαση.
