Οι ροές προς την Ουγγαρία και τη Σλοβακία μέσω του αγωγού έχουν διακοπεί από τις 27 Ιανουαρίου, μετά την ανακοίνωση του Κίεβο ότι σημειώθηκε επίθεση σε εγκαταστάσεις άντλησης πετρελαίου στη δυτική Ουκρανία, γεγονός που προκάλεσε εντάσεις εντός της Ευρωπαϊκή Ένωση, με την Ουγγαρία να επιχειρεί να μπλοκάρει νέες κυρώσεις κατά της Ρωσίας.
Η χρήση του Druzhba για εξαγωγές ουκρανικού πετρελαίου προς Ουγγαρία και Σλοβακία δεν είχε αναφερθεί έως σήμερα. Η διακοπή στερεί από την Ουκρανία κρίσιμα έσοδα από εξαγωγές και χρηματοδότηση για τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος, ενώ ενδέχεται να οδηγήσει ακόμη και σε περιορισμό της εγχώριας παραγωγής, σύμφωνα με πηγές της αγοράς.
Το υπουργείο Ενέργειας της Ουκρανίας δεν απάντησε σε σχετικό αίτημα σχολιασμού. Μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής πριν από τέσσερα χρόνια, το Κίεβο έχει διαβαθμίσει τις πληροφορίες για την επεξεργασία και τις εξαγωγές πετρελαίου.
Η Ουγγαρία και η Σλοβακία συμφώνησαν την Παρασκευή να συστήσουν μια κοινή επιτροπή για να διερευνήσουν τις ζημιές στον αγωγό στην Ουκρανία, καλώντας το Κίεβο να του παραχωρήσει πρόσβαση και να επανεκκινήσει τις ροές ρωσικού πετρελαίου.
Στο στόχαστρο η ουκρανική παραγωγή πετρελαίου
Η Ουκρανία παρήγαγε περίπου 1,7 εκατ. τόνους πετρελαίου το 2021 και εισήγαγε σημαντικές ποσότητες για επεξεργασία στο διυλιστήριο του Κρεμεντσούκ, δυναμικότητας 19 εκατ. τόνων ετησίως, καθώς και σε μικρότερες μονάδες. Από την έναρξη του πολέμου, τον Φεβρουάριο του 2022, η Ρωσία στοχοποιεί συστηματικά τις εγκαταστάσεις διύλισης της Ουκρανίας.
Η ουσιαστική καταστροφή των τελευταίων δυνατοτήτων διύλισης στα μέσα του 2025 υποχρέωσε τους εμπόρους να αυξήσουν τις εισαγωγές και έθεσε ζήτημα βιωσιμότητας της εγχώριας παραγωγής. Χωρίς λειτουργικές μονάδες διύλισης, η Ουκρανία αναγκάστηκε να εξάγει αργό πετρέλαιο, με τον Ντρούζμπα να αποτελεί τη μοναδική διαθέσιμη οδό. Το ουκρανικό τμήμα του δικτύου αγωγών ανήκει στο Κρατικό Ταμείο Περιουσίας.
Το Reuters δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει το τρέχον επίπεδο παραγωγής. Ουκρανικά μέσα ανέφεραν ότι η μεγαλύτερη πετρελαϊκή εταιρεία της χώρας, Ukrnafta, παρήγαγε το 2024 περίπου 1,4 εκατ. τόνους, επίπεδο παρόμοιο με εκείνο του 2023.
Σύμφωνα με πηγή του κλάδου, η Ουκρανία διοχέτευε στον αγωγό περίπου 40.000 τόνους μηνιαίως πριν από τη ρωσική επίθεση. Για αρκετούς μήνες πριν από το πλήγμα του Ιανουαρίου, το αργό πετρέλαιο εισαγόταν στον αγωγό από το Μπρόντι, στη δυτική Ουκρανία, με προορισμό την Ευρώπη.
Το πετρέλαιο που διοχετευόταν μέσω του αγωγού υφίστατο επεξεργασία σε διυλιστήρια της ουγγρικής πολυεθνικής MOL, η οποία δεν απάντησε άμεσα σε ερώτημα για τις ποσότητες ουκρανικού αργού που λάμβανε.
Οι κυβερνήσεις της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας δεν ανταποκρίθηκαν σε αιτήματα σχολιασμού. Παρά τους περιορισμούς άλλων χωρών της ΕΕ στο ρωσικό πετρέλαιο, οι δύο χώρες παραμένουν εξαρτημένες και κατηγορούν την Ουκρανία ότι παρατείνει σκόπιμα τη διακοπή του αγωγού.
Η υποχώρηση της σημασίας του Druzhba
Το ρωσικής προέλευσης πετρέλαιο αποτελούσε παραδοσιακά το μεγαλύτερο μέρος των ποσοτήτων που διοχετεύονταν στην Κεντρική Ευρώπη μέσω της νότιας διακλάδωσης του Ντρούζμπα, ο οποίος κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1960 στην εποχή της Σοβιετικής Ένωσης. Η Μόσχα κατηγορεί το Κίεβο ότι απειλεί την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης με τη διακοπή της ροής ρωσικού πετρελαίου.
Με δυναμικότητα άνω των 2 εκατ. βαρελιών ημερησίως, ο αγωγός έχει χάσει σημαντικό μέρος της σημασίας του μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και τις κυρώσεις που ακολούθησαν. Η διαμετακόμιση μέσω της νότιας διακλάδωσης το 2025 υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο δεκαετίας, στους 9,7 εκατ. τόνους, σύμφωνα με την εταιρεία συμβούλων ExPro. Η Σλοβακία παρέλαβε 4,9 εκατ. τόνους και η Ουγγαρία 4,35 εκατ. τόνους, ενώ η Τσεχία σταμάτησε να χρησιμοποιεί ρωσικό πετρέλαιο τον Απρίλιο του 2025.
Η βόρεια διακλάδωση, που τροφοδοτούσε κυρίως την Πολωνία, λειτουργεί πλέον σε περιορισμένη κλίμακα, μεταφέροντας πετρέλαιο από το Καζακστάν προς τη Γερμανία.
Η Ουκρανία εξετάζει διαχρονικά τη χρήση του Druzhba για μεταφορά πετρελαίου από την Κασπία προς την Ευρώπη. Το 2002 ολοκλήρωσε τον αγωγό Οδησσός– Μπρόντι, που συνδέει τους τερματικούς σταθμούς της Μαύρης Θάλασσας με το δίκτυο Ντρούζμπα, χωρίς ωστόσο να αξιοποιείται πλήρως. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε πρόσφατα ότι και αυτό το τμήμα του δικτύου έχει δεχθεί επιθέσεις κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Οι Βρυξέλλες δεν έχουν ταχθεί υπέρ καμίας πλευράς στη διαμάχη για τον αγωγό, ωστόσο προτρέπουν τον πρωθυπουργό της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν να τηρήσει τις δεσμεύσεις της ΕΕ για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας και σχεδιάζουν νομική πρωτοβουλία για την πλήρη απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου.
