Τρεις βασικές εκδοχές για την επόμενη ημέρα στο Ιράν, ερωτήματα νομιμότητας για την αμερικανική επέμβαση, υπαρκτό κίνδυνο περιφερειακής ανάφλεξης και σημαντικές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία περιγράφει ο Νομικός, Διεθνολόγος και Καθηγητής Στρατιωτικών Σχολών Δρ. Ιωάννης Παπαφλωράτος.
Σε συνέντευξή του στα Μακεδονικά Νέα για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τις πιθανές προεκτάσεις της σύγκρουσης σε διεθνές, γεωπολιτικό και ενεργειακό επίπεδο, ο Δρ. Παπαφλωράτος αποφεύγει τις κατηγορηματικές προβλέψεις για τη μετα-Χαμενεΐ εποχή, τονίζοντας ότι σε συνθήκες πολέμου κάθε εκτίμηση παραμένει επισφαλής.
Αναπτύσσει, ωστόσο, τρία βασικά ενδεχόμενα για το Ιράν και την τύχη του καθεστώτος, ενώ παράλληλα αναδεικνύει τις διεθνείς και εσωτερικές νομικές πτυχές των αμερικανικών ενεργειών.
Επισημαίνει ότι η Τεχεράνη επιδιώκει τη διάχυση της κρίσης, προειδοποιεί για τις επιπτώσεις στην παγκόσμια εφοδιαστική και ενεργειακή αλυσίδα και σχολιάζει τόσο τη στάση της ιρανικής αντιπολίτευσης όσο και την αντίδραση της Ευρώπης.
Απαντώντας, τέλος, σε ερώτηση για την αποστολή των ελληνικών φρεγατών «Κίμων» και «Ψαρά» και F-16 στην Κύπρο, τονίζει πως η Ελλάδα αντέδρασε εγκαίρως και προς τη σωστή κατεύθυνση, για να προασπίσει την Κυπριακή Δημοκρατία. «Γιατί η Κύπρος δεν ''κείται μακράν'' και το έχουν αντιληφθεί αυτό οι Κύπριοι αδελφοί μας», αναφέρει, μεταξύ άλλων.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης του κ. Ιωάννη Παπαφλωράτου, στον Αλέξανδρο Αλεξιάδη:
- Με τον θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη του και τις συνεχιζόμενες αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις, το μέλλον του Ιράν φαίνεται πιο αβέβαιο από ποτέ. Ποιο είναι, κατά την εκτίμησή σας, το πιθανότερο σενάριο για τη μετα-Χαμενεΐ εποχή στο Ιράν;
Έχω έναν κανόνα στη ζωή μου, δεν κάνω ποτέ προβλέψεις, γιατί η ίδια η ζωή τις διαψεύδει. Είναι η συμβουλή που δίνω και στους σπουδαστές μου. Αυτό ισχύει κατ’ εξοχήν στις διεθνείς σχέσεις, πολλώ δε μάλλον όταν γίνεται λόγος για μία εμπόλεμη κατάσταση.
α. Υπάρχει το σενάριο να διαδεχθεί τον Χαμενεΐ ένας εξίσου σκληροπυρηνικός κληρικός.
β. Υπάρχει το ενδεχόμενο να καταρρεύσει το καθεστώς σταδιακά ή να καταρρεύσει απότομα λόγω τόσο των εσωτερικών του αντιφάσεων όσο και των πληγμάτων που δέχεται από Ισραηλινούς και Αμερικανούς.
γ. Υπάρχει το σενάριο μιας μεταβατικής κατάστασης, η οποία θα προσωποποιείται σε κάποιον αξιωματούχο του καθεστώτος ή σε ένα πρόσωπο ευρύτερης αποδοχής, όπως είναι ο γιος του Σάχη.
δ. Τέλος, υπάρχει το ενδεχόμενο της εσωτερικής αναταραχής και του εμφυλίου πολέμου.
Ουδείς γνωρίζει αυτή τη στιγμή ποιο είναι το επικρατέστερο σενάριο.
- Η απόφαση Τραμπ να επιτεθεί στο Ιράν χωρίς ψήφο ή έστω συζήτηση στο Κογκρέσο έχει εγείρει κάποια συνταγματικά ζητήματα. Την ίδια στιγμή, δεν υπήρχε ούτε κάποια διαδικασία μέσω ΟΗΕ. Πώς κρίνετε αυτήν την κίνηση, από την άποψη του Διεθνούς Δικαίου και της εσωτερικής νομιμότητας;
Ως προς το θέμα της εσωτερικής νομιμότητας, πράγματι η ενέργεια του Ντόναλντ Τραμπ κινήθηκε στο όριο του αμερικανικού Συντάγματος και των αρμοδιοτήτων του εκάστοτε Πρόεδρου. Προς τούτο, ο Πρόεδρος Τραμπ αποφεύγει κάθε αναφορά στη λέξη «πόλεμος».
Τώρα, από πλευράς του Διεθνούς Δικαίου, πάλι έχουν εγερθεί διάφορα ζητήματα, τα οποία θα τα αντιμετωπίσει η νομική διεθνολογική κοινότητα μετά το πέρας των επιχειρήσεων. Πάντως, ουδείς πρέπει να ξεχνάει ότι το Ιράν είναι μία ειδική περίπτωση κράτους, «sui generis» όπως λέγεται στα νομικά. Ένα κράτος, το οποίο, από συστάσεώς του ως «Ισλαμική Δημοκρατία» το 1979, έθεσε ως σκοπό την καταστροφή ενός άλλου κράτους, του οποίου την ύπαρξη δεν αναγνωρίζει, ενώ δεν αποδέχεται καν το δικαίωμα των κατοίκων του να έχουν το δικό τους κράτος. Πρόκειται για το Ισραήλ.
Επίσης, δεν πρέπει να παροραθεί το γεγονός ότι το Ιράν ενισχύει την παγκόσμια τρομοκρατία και ευθύνεται για μία σειρά τρομοκρατικών πληγμάτων ανά την υφήλιο, που είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο πολλών αθώων ανθρώπων.
- Τα Ιρανικά αντίποινα πλήττουν στόχους σε πάρα πολλές χώρες και εγείρονται φόβοι για ευρύτερη αστάθεια, στον Λίβανο και την περιοχή του Κόλπου ευρύτερα. Πόσο πιθανό βλέπετε να μετατραπεί αυτή η σύγκρουση σε έναν γενικευμένο περιφερειακό πόλεμο;
Ουδείς μπορεί να το αποκλείσει, αλλά ουδείς μπορεί και να το προδικάσει. Στόχος των Ιρανών είναι ακριβώς η διάχυση της κρίσεως, προκειμένου να σημειωθεί παγκόσμια αναταραχή, να πέσουν οι δείκτες των χρηματιστηρίων, να δημιουργηθεί πρόβλημα στην εφοδιαστική και ενεργειακή αλυσίδα, προκειμένου να πιεστεί κυρίως ο Πρόεδρος Τραμπ (ο οποίος παρακολουθεί με προσοχή τους δείκτες των χρηματιστηρίων αλλά και τις αγορές) για να σταματήσει την επιχείρηση. Οι Ισραηλινοί, αυτή τη στιγμή, καίτοι έχουν εκλογές νωρίτερα από τους Αμερικανούς, φαίνεται ότι ομονοούν πέριξ του κ. Νετανιάχου. Αυτό κατεδείχθη και από τις δηλώσεις του Αρχηγού της Αντιπολιτεύσεως κ. Λαπίντ.
- Ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι το Αμερικανικό Ναυτικό θα συνοδεύει δεξαμενόπλοια μέσω των στενών του Ορμούζ. Δεν ξέρουμε κατά πόσο είναι εφικτό αυτό επιχειρησιακά, ωστόσο, οι γενικότερες μακροπρόθεσμες συνέπειες για την παγκόσμια αγορά ενέργειας, σε περίπτωση που αποσταθεροποιηθεί αυτό το κρίσιμο πέρασμα, ποιες θα είναι;
Είναι εφικτό αλλά δεν είναι βέβαιον ότι θα είναι και αποτελεσματικό. Πάντως, έχει πραγματοποιηθεί και σε άλλες χρονικές περιόδους, όπως στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, προς αντιμετώπιση της έντονης δραστηριότητος των γερμανικών υποβρυχίων. Μολαταύτα, εάν ο πόλεμος παραταθεί, ακόμα και πέραν του μηνός, τότε οι συνέπειες θα είναι μεγάλες και θα αφορούν πλέον στο σύνολο των κατοίκων της υφηλίου. Στον 21ο αιώνα, γίνεται πλέον λόγος για μια παγκοσμιοποιημένη οικονομία με ότι αυτό συνεπάγεται.
- Οι διαδηλώσεις που έγιναν πριν λίγο καιρό στο Ιράν αποτέλεσαν ίσως τη μεγαλύτερη εξέγερση από την Ισλαμική επανάσταση, με χιλιάδες νεκρούς διαδηλωτές. Η δυτική στρατιωτική επέμβαση πιστεύετε ότι ενδυναμώνει ή αποδυναμώνει την εγχώρια αντιπολίτευση;
Αυτό θα κριθεί εκ του αποτελέσματος. Ήταν πράγματι πολύ μαζικές, όπως και σφοδρή ήταν η καταστολή τους.
Έγινε λόγος για χιλιάδες δολοφονημένους αθώους πολίτες που απλώς διαμαρτύρονταν, ζητώντας περισσότερα δικαιώματα. Επίσης, δημοσιογράφοι ανέφεραν πολύ μεγάλο αριθμό ατόμων που βασανίστηκαν ή τραυματίστηκαν, με αποτέλεσμα πλέον να είναι πολύ διστακτική η αντιπολίτευση να βγάλει τον κόσμο στους δρόμους.
Η πορεία των πολεμικών επιχειρήσεων θα διαμορφώσει την αντίδραση της αντιπολίτευσης και θα δείξει πόσο αρραγές είναι το μέτωπο του 25-30% της ιρανικής κοινής γνώμης, που εκτιμάται ότι στηρίζει ακόμη το καθεστώς.
- Στην αρχή των εχθροπραξιών ακούγαμε ότι χερσαίες επιχειρήσεις δεν πρόκειται να γίνουν. Στη συνέχεια, διευκρινίστηκε ότι οι επιχειρήσεις έχουν στόχο την καταστροφή του καθεστώτος και προφανώς την αντικατάστασή του με κάποιο άλλο πολιτικό σχήμα. Είναι εφικτό να γίνει αυτό χωρίς χερσαίες επιχειρήσεις;
Επί του παρόντος, φαίνεται δύσκολο αλλά ίσως δεν είναι και ανέφικτο. Όλα αυτά θα τα δείξει η ίδια πραγματικότητα, διότι κάθε πρόβλεψη, όπως σας είπα εξ αρχής, είναι επισφαλής αυτή τη στιγμή. Οι Αμερικανοί έκαναν το σφάλμα από την πρώτη μέρα του πολέμου να τονίσουν ότι δεν σκοπεύουν να προβούν σε χερσαίες επιχειρήσεις.
Έστω και αν αυτό το σενάριο δεν είναι το πιο πιθανό, δεν έπρεπε να το δηλώσουν δημόσια. Ήταν αντίθετο με κάθε στρατιωτική λογική. Τώρα, μένει να αποδειχθεί στην πράξη κατά πόσον αυτό το σενάριο έχει κάποια βάση, αν και οι περισσότεροι στρατιωτικοί είναι αρνητικοί στην υλοποίησή του.
- Είδαμε ότι στην Κύπρο η Ελλάδα έστειλε πρώτη τις φρεγάτες και τα F-16 για να προστατευτεί και η Κύπρος και οι Βρετανικές βάσεις από ιρανικές επιθέσεις. Διαπιστώσαμε μια διστακτικότητα από την Ευρώπη να αντιδράσει, παρότι η Κύπρος είναι η προεδρεύουσα χώρα της Ε.Ε και οι βρετανικές βάσεις είναι έδαφος του ΝΑΤΟ. Είναι «νωχελική» η αντίδραση αυτή της Ευρώπης απέναντι στις εξελίξεις;
Για μία ακόμη φορά, η Ευρώπη κατέδειξε την αδυναμία της να αντιδράσει εγκαίρως. Βεβαίως, υπάρχει η δικαιολογία ότι ουδείς την ενημέρωσε ή την είχε προϊδεάσει για ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Η Ελλάδα, για δεύτερη φορά μετά την κρίση του Έβρου, αντιδρά εγκαίρως και προς τη σωστή κατεύθυνση, προκειμένου να προασπίσει την Κυπριακή Δημοκρατία.
Γιατί η Κύπρος δεν «κείται μακράν» για την επίσημη Ελλάδα του 21ου αιώνα και το έχουν αντιληφθεί αυτό οι Κύπριοι αδελφοί μας, οι οποίοι επανειλημμένως εξέφρασαν αισθήματα ευγνωμοσύνης προς την Ελλάδα και την ελληνική κυβέρνηση. Αυτό είναι το κλίμα που εισπράττουν όσοι έρχονται σε επαφή τόσο με Κύπριους αξιωματούχους όσο και με απλούς πολίτες.
