Σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters, είναι αλήθεια ότι ξέσπασαν ταραχές σε πολλά μέρη του Μεξικού, καθώς υποστηρικτές του «Ελ Μέντσο» (El Mencho), ηγέτη του Καρτέλ Νέα Γενιά του Χαλίσκο (CJNG), έστησαν οδοφράγματα, πυρπόλησαν λεωφορεία και καταστήματα και επιτέθηκαν σε βενζινάδικα ως αντίποινα για την εξόντωσή του. Ωστόσο, στο Διαδίκτυο η κατάσταση φαινόταν ακόμα χειρότερη.
Μεταξύ των ψευδών αναφορών περιλαμβάνονταν:
- Η κατάληψη του αεροδρομίου της Γουαδαλαχάρα από εκτελεστές
- Ένα φλεγόμενο αεροπλάνο στον διάδρομο προσγείωσης.
- Καπνοί που έβγαιναν από μια εκκλησία και πολλαπλά κτίρια στην πόλη Πουέρτο Βαγιάρτα, δημοφιλή τουριστικό προορισμό.
Αυτές οι εικόνες, τις οποίες εξέτασε το Reuters, ήταν ψεύτικες, αλλά κοινοποιήθηκαν δεκάδες χιλιάδες φορές. Η παραπληροφόρηση πολλαπλασιάζεται συστηματικά μετά από μεγάλα ειδησεογραφικά γεγονότα, ιδιαίτερα μετά την έλευση της τεχνητής νοημοσύνης.
Η στρατηγική του τρόμου
Οι ειδικοί ανέφεραν ότι οι ψευδείς ειδήσεις διαδίδονταν με εκπληκτική ταχύτητα όχι μόνο από ανυποψίαστους χρήστες αλλά, σε ορισμένες περιπτώσεις, και από το ίδιο το καρτέλ. Στόχος τους ήταν να κάνουν το κύμα βίας των αντιποίνων να φαίνεται μεγαλύτερο και πιο τρομακτικό απ' ό,τι ήταν στην πραγματικότητα.
«Προσπαθούν να δείξουν ότι η μεξικανική κυβέρνηση δεν έχει τον έλεγχο της χώρας», δήλωσε η Τζέιν Έσμπεργκ, επίκουρη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια.
Πρόσθεσε ότι αυτή η στρατηγική βοήθησε στη δημιουργία ενός αφηγήματος ότι το καρτέλ είχε παρουσία σε όλη τη χώρα, καθιστώντας όμως δύσκολο τον προσδιορισμό της πραγματικής κλίμακας της βίας.
Ο υπουργός Ασφαλείας του Μεξικού, Ομάρ Γκαρσία Χαρφούτς, δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι αρχές έχουν ήδη εντοπίσει «διάφορους λογαριασμούς» και ότι θα διεξαχθεί έρευνα για να διαπιστωθεί ποιοι έχουν άμεση σχέση με το οργανωμένο έγκλημα. Η Πρόεδρος του Μεξικού, Κλαούντια Σέινμπαουμ, επιβεβαίωσε ότι οι αρχές εργάζονται πυρετωδώς για να καταρρίψουν τις «πάρα πολλές ψευδείς ειδήσεις» που κυκλοφορούν.
Νάρκο-Influencers και διαμόρφωση της Κοινής Γνώμης
Τα μεξικανικά καρτέλ χρησιμοποιούν εδώ και καιρό τα social media για προπαγάνδα, από τη συκοφάντηση αντιπάλων έως τη δημοσιοποίηση «κοινωφελών» δράσεων, όπως η διανομή βοήθειας κατά την πανδημία.
Από το Low-Tech στο AI: Στο παρελθόν χρησιμοποιούσαν ανακυκλωμένα βίντεο από παλαιότερα έτη ή εικόνες από πολέμους σε άλλες ηπείρους. Τώρα, η τεχνητή νοημοσύνη (AI) τους επιτρέπει να παράγουν πιο εξελιγμένη προπαγάνδα.
Η Άνοδος των Influencers: Οι λεγόμενοι «νάρκο-influencers» — προσωπικότητες που εξυμνούν το οργανωμένο έγκλημα — αποτελούν πλέον βασικό κανάλι διάδοσης τέτοιου υλικού.
Αυτές οι εκστρατείες είναι ιδιαίτερα επιζήμιες στο Μεξικό, όπου η βία εμποδίζει τους δημοσιογράφους από το να κάνουν επιτόπιο ρεπορτάζ και να διασταυρώνουν την αλήθεια.
Όπως σημείωσε ο Πάμπλο Καλντερόν, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Northeastern του Λονδίνου: «Η Κυριακή ήταν μια καλή μέρα για τις μεξικανικές δυνάμεις ασφαλείας. Αλλά το οργανωμένο έγκλημα πέτυχε να αλλάξει το αφήγημα, μετατοπίζοντας την προσοχή από τη στρατιωτική επιτυχία στο χάος».
