Η ανεξέλεγκτη πρόσβαση των ανήλικων παιδιών μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν αποτελεί απλά ένα ζήτημα, που απασχολεί τα οικογενειακά τραπέζια αραιά και που. Είναι ένα βαθιά κοινωνικό και πολιτικό πρόβλημα, με άμεσες επιπτώσεις στη δημόσια υγεία, στην εκπαίδευση, στη συνοχή της κοινωνίας και τελικά στη δημοκρατία μας. Η συζήτηση για την ανάγκη απαγορεύσεων ή αυστηρών περιορισμών δεν είναι ιδεολογική πολυτέλεια· είναι αναγκαία απάντηση σε μια πραγματικότητα που εξελίσσεται ταχύτερα από τους θεσμούς.
Τα social media δεν είναι πεδίο ουδέτερης κοινωνικοποίησης ή αντικειμενικής ενημέρωσης. Λειτουργούν με αλγορίθμους που ενισχύουν τον εθισμό, προωθούν ακραίο ή επιβλαβές περιεχόμενο και μετατρέπουν τους ανήλικους χρήστες σε αντικείμενα εμπορικής εκμετάλλευσης στην καλύτερη περίπτωση. Η πρώιμη και μαζική έκθεση παιδιών και εφήβων σε αυτό το περιβάλλον συνδέεται πλέον τεκμηριωμένα με αύξηση άγχους, κατάθλιψης, διαταραχών ύπνου, διαδικτυακού εκφοβισμού, μαθησιακών διαταραχών και κοινωνικής απομόνωσης. Παρ’ όλα αυτά, μέχρι σήμερα, την ευθύνη φέρει αποκλειστικά η οικογένεια.
Η καθημερινότητα δείχνει ότι, οι γονείς δεν μπορούμε να σηκώσουμε μόνοι το βάρος μιας τεχνολογικής πραγματικότητας που σχεδιάζεται και ελέγχεται από παγκόσμιους κολοσσούς με τεράστια οικονομική και πολιτική ισχύ. Αποδείχθηκε αδύνατον κάθε οικογένεια να λειτουργεί ως ρυθμιστική αρχή, τεχνικός ασφάλειας και ψυχολόγος την ίδια στιγμή. Άλλωστε, όταν ένα πρόβλημα αφορά το σύνολο της κοινωνίας, τότε η λύση οφείλει να είναι θεσμική και συλλογική.
Με πρωτοβουλία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, η χώρα μας έχει διαμορφώσει μια εθνική στρατηγική ψηφιακής προστασίας των ανηλίκωνΓι’ αυτό και η συζήτηση που άνοιξε σε ευρωπαϊκό επίπεδο –φυσικά και στην Ελλάδα– για απαγόρευση ή αυστηρό περιορισμό της πρόσβασης στα social media για τα παιδιά μας κάτω από ένα σαφές ηλικιακό όριο, καταλήγει σύντομα σε μέτρα δράσης. Το λεγόμενο «μοντέλο Αυστραλίας», όπου η ευθύνη μεταφέρεται στις ίδιες τις πλατφόρμες, δείχνει τον δρόμο: η κυβέρνηση θέτει κανόνες, απαιτεί συμμόρφωση και προστατεύει έμπρακτα τους πιο ευάλωτους.
Στην πράξη, αυτό απαιτεί τη θέσπιση ενός σαφούς ηλικιακού ορίου – πιθανόν αυτό των 15 ετών – κάτω από το οποίο η πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν θα επιτρέπεται. Σημαίνει υποχρεωτική και αξιόπιστη επαλήθευση ηλικίας, με ευθύνη των ίδιων των πλατφορμών, αυστηρούς ελέγχους συμμόρφωσης και πραγματικές κυρώσεις σε αυτές, εάν παραβιάζουν τους κανόνες, σε συντονισμό με την Ευρώπη. Σημαίνει, τέλος, ότι το κράτος αναλαμβάνει τον ρόλο και ευθύνη που του αναλογεί: να ρυθμίζει, να εποπτεύει και να προστατεύει. Παράλληλα, υποστηρίζει όλη αυτή την προσπάθεια και με την εκπαιδευτική κοινότητα.
Ο αντίλογος είναι γνωστός. Κάποιοι μιλούν για υπερρύθμιση, για περιορισμό της ελευθερίας ή για τεχνικές δυσκολίες εφαρμογής. Όμως το ερώτημα είναι απλό: ποια ελευθερία υπερασπιζόμαστε όταν παιδιά εκτίθενται χωρίς φίλτρα σε έναν ψηφιακό κόσμο που δεν σχεδιάστηκε για αυτά; Και ποια ουδετερότητα μπορεί να επικαλείται ένα κράτος όταν γνωρίζει τις βλαβερές συνέπειες και επιλέγει να μην παρέμβει;
Η κυβέρνηση δεν καλείται να υποκαταστήσει την οικογένεια, αλλά να τη στηρίξει. Με πρωτοβουλία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, η χώρα μας έχει διαμορφώσει μια εθνική στρατηγική ψηφιακής προστασίας των ανηλίκων από τον εθισμό στο διαδίκτυο. Σύντομα, αναμένεται και η σχετική νομοθέτηση που θα περιλαμβάνει σαφή όρια ηλικίας, υποχρεωτική επαλήθευση από τις πλατφόρμες, ουσιαστικούς ελέγχους και παράλληλα εκπαίδευση στη ψηφιακή παιδεία. Μόνο έτσι μπορεί να υπάρξει ισορροπία ανάμεσα στην καλοδεχούμενη τεχνολογική πρόοδο και την απαραίτητη κοινωνική ισορροπία.
Η αδράνεια στο ζήτημα δεν είναι επιλογή για την σημερινή κυβέρνηση. Αναλαμβάνουμε πρωτοβουλίες ώστε να θέσουμε όρια και να προστατεύσουμε τα παιδιά μας, εκεί όπου η αγορά δεν θέλει και η «ατομική ευθύνη» δεν είναι αρκετά αποτελεσματική. Εξάλλου, η προστασία της παιδικότητας δεν οδηγεί σε περιορισμό κάποιας ελευθερίας. Αντίθετα, αποτελεί υψηλή υποχρέωση όλων μας, ως προϋπόθεση για μια υγιή κοινωνία στο μέλλον.
*Ο κ. Δημήτρης Κούβελας είναι Βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης – Νέα Δημοκρατία
