Η εικόνα μιας πόλης δεν διαμορφώνεται μόνο από τα μεγάλα έργα ή τις εξαγγελίες. Διαμορφώνεται επίσης από το αν ο πολίτης βλέπει το ίδιο πρόβλημα να επιστρέφει ξανά και ξανά στην ίδια γειτονιά. Από το αν μια παρέμβαση έχει διάρκεια ή απλώς προσφέρει προσωρινή ανακούφιση. Εκεί ακριβώς δοκιμάζεται καθημερινά η αποτελεσματικότητα της διοίκησης.
Τα τελευταία χρόνια, η Θεσσαλονίκη έχει κάνει βήματα προς μια πιο σύγχρονη και προσβάσιμη δημοτική λειτουργία. Η ψηφιακή εξυπηρέτηση, η ταχύτερη διεκπεραίωση αιτημάτων και η ενίσχυση της διαφάνειας δείχνουν ότι αλλάζουμε εποχή. Το ερώτημα, όμως, είναι αν αυτή η πρόοδος μπορεί να αποκτήσει βάθος και συνέχεια και να μετατραπεί σε μια πιο συνεκτική φιλοσοφία διοίκησης.
Για δεκαετίες, η αυτοδιοίκηση λειτουργεί κυρίως με τη λογική της αντίδρασης. Ο πολίτης εντοπίζει το πρόβλημα, το δηλώνει και η υπηρεσία καλείται να ανταποκριθεί. Πρόκειται για μια απολύτως αναγκαία σχέση λογοδοσίας. Δεν είναι όμως αρκετή. Όταν κάθε υπηρεσία βλέπει μόνο το δικό της κομμάτι, η πόλη δυσκολεύεται να αποκτήσει συνολική εικόνα. Έτσι εξηγείται γιατί ο ίδιος δρόμος μπορεί να χρειαστεί παρεμβάσεις σε διαφορετικές χρονικές στιγμές ή γιατί τα ίδια αιτήματα επανεμφανίζονται στις ίδιες περιοχές χωρίς ουσιαστική βελτίωση.
Το ζητούμενο για τη Θεσσαλονίκη δεν είναι να υιοθετήσει εντυπωσιακές ετικέτες ή να ακολουθήσει μόδες, αλλά να περάσει από την αποσπασματική δράση στον συνεκτικό σχεδιασμόΣε αυτό το σημείο αποκτά νόημα η έννοια του Δήμου ως πλατφόρμα. Όχι ως τεχνολογικό σύνθημα, αλλά ως φιλοσοφία διοίκησης. Ένας Δήμος που δεν περιορίζεται στο να απαντά σε αιτήματα, αλλά συνδέει την πληροφορία, αναγνωρίζει επαναλαμβανόμενα μοτίβα και μπορεί να σχεδιάζει παρεμβάσεις με βάση το σύνολο της πόλης και όχι τη συγκυρία.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει καλύτερο συντονισμό μεταξύ υπηρεσιών, κοινή εικόνα των αναγκών των γειτονιών και αποφάσεις που δεν λαμβάνονται αποσπασματικά ή υπό πίεση, αλλά με τεκμηρίωση. Όχι για να υποκατασταθεί η πολιτική κρίση, αλλά για να ενισχυθεί. Όταν η διοίκηση γνωρίζει πού επανεμφανίζονται τα ίδια αιτήματα, ποιες περιοχές χρειάζονται πιο στοχευμένες παρεμβάσεις και ποιες δράσεις έχουν πραγματικό αποτέλεσμα, τότε μπορεί να προτεραιοποιεί πιο δίκαια και πιο αποτελεσματικά.
Η πληροφορία υπάρχει ήδη. Καταγράφεται καθημερινά μέσα από αιτήματα πολιτών, παρεμβάσεις συνεργείων, κοινωνικές δομές και τεχνικά έργα. Αυτό που συχνά λείπει δεν είναι τα δεδομένα, αλλά η σύνδεσή τους σε μια ενιαία εικόνα που να στηρίζει τον σχεδιασμό. Όταν αυτή η εικόνα υπάρχει, η διοίκηση παύει να κινείται αποσπασματικά και μπορεί να σχεδιάζει με μεγαλύτερη συνέπεια.
Καμία τέτοια μετάβαση, ωστόσο, δεν μπορεί να αγνοεί τις πραγματικές συνθήκες μέσα στις οποίες λειτουργεί η αυτοδιοίκηση. Οι ελλείψεις προσωπικού και η περιορισμένη χρηματοδότηση αποτελούν διαχρονικά δεδομένα για τους Δήμους και δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν άμεσα. Ακριβώς γι’ αυτό, η επένδυση στην εκπαίδευση των υπηρεσιών, στην ενίσχυση δεξιοτήτων και στον καλύτερο συντονισμό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Όταν οι διαθέσιμοι άνθρωποι και πόροι αξιοποιούνται με κοινή εικόνα, σαφείς προτεραιότητες και συνεργασία, μπορούν να παραχθούν καλύτερα αποτελέσματα ακόμη και σε συνθήκες πίεσης.
Το ζητούμενο για τη Θεσσαλονίκη δεν είναι να υιοθετήσει εντυπωσιακές ετικέτες ή να ακολουθήσει μόδες. Είναι να περάσει από την αποσπασματική δράση στον συνεκτικό σχεδιασμό. Να μπορεί όχι μόνο να διορθώνει, αλλά και να προλαμβάνει. Όχι μόνο να ανταποκρίνεται, αλλά και να οργανώνει.
Η πόλη έχει αρχίσει να κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Το επόμενο βήμα είναι να εδραιωθεί ακόμη πιο συστηματικά η λειτουργία της διοίκησης ως πλατφόρμα γνώσης, συντονισμού και προτεραιοτήτων. Γιατί η πραγματικά σύγχρονη πόλη δεν είναι εκείνη που απλώς απαντά στα προβλήματα όταν εμφανίζονται, αλλά εκείνη που τα βλέπει εγκαίρως και σχεδιάζει με συνέπεια πριν γίνουν κανόνας.
Ο κ. Χρήστος Αβδελλάς είναι Σύμβουλος Α’ Δημοτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, Project Manager, reframe.food, Σύμβουλος Ευρωπαϊκών πολιτικών
