Κάθε σύνταξη κρύβει μια ιστορία. Και κάθε ιστορία είναι, στην πραγματικότητα, μια δοκιμασία του κράτους απέναντι στον άνθρωπο.
Καθώς φτάνω στο γραφείο μου ως Υποδιοικητής του e-ΕΦΚΑ, δεν σκέφτομαι πρώτα δείκτες, πίνακες ή ροές εργασίας. Σκέφτομαι πρόσωπα. Σκέφτομαι εκείνους που περίμεναν. Εκείνους που έζησαν για μήνες – πολλές φορές για χρόνια – μέσα σε μια σιωπηλή αναμονή. Άνθρωποι που δούλεψαν μια ολόκληρη ζωή και, όταν ήρθε η στιγμή της σύνταξης, βρέθηκαν αντιμέτωποι όχι με την ξεκούραση, αλλά με την αβεβαιότητα.
Γιατί πίσω από κάθε αίτηση δεν υπήρχε ένα «αίτημα». Υπήρχε μια ζωή. Ένας εργαζόμενος που είχε στηρίξει οικογένεια. Μια γυναίκα που ζητούσε να δει τον κόπο της αναγνωρισμένο. Ένα ζευγάρι που ανέβαλλε αποφάσεις, σχέδια, ακόμα και βασικές ανάγκες, επειδή η σύνταξη δεν είχε έρθει.
Αυτές οι ιστορίες δεν ήταν αριθμοί. Ήταν καθημερινές αγωνίες που μεγάλωναν όσο περνούσε ο χρόνος. Το 2019, ο μέσος χρόνος απονομής κύριας σύνταξης άγγιζε τις 500 ημέρες. Πεντακόσιες ημέρες αναμονής. Πεντακόσιες ημέρες όπου το κράτος έμοιαζε μακρινό και η αξιοπρέπεια εύθραυστη.
Σήμερα, η εικόνα αυτή έχει ανατραπεί. Όχι απλώς βελτιωθεί – ανατραπεί. Ο χρόνος απονομής έχει μειωθεί στις 42 ημέρες. Οι διαδικασίες έχουν ροή, συνέπεια, προβλεψιμότητα. Οι εκκρεμότητες του παρελθόντος έχουν περιοριστεί σε επίπεδα κανονικής λειτουργίας. Και κάθε σύνταξη που εκδίδεται δεν είναι απλώς μια πληρωμή. Είναι μια θεσμική δήλωση: ότι οι ζωές των πολιτών μετρούν· ότι το κράτος μπορεί, όταν το αποφασίσει, να λειτουργεί με σεβασμό και αποτελεσματικότητα.
Στο πεδίο της οικονομικής πολιτικής, οι συντάξεις δεν είναι απλώς κοινωνική δαπάνη. Είναι δημοσιονομική υποχρέωση, αναδιανεμητικός μηχανισμός, αλλά κυρίως θεμέλιο κοινωνικής συνοχής. Όταν το σύστημα δυσλειτουργεί, το πρόβλημα δεν είναι μόνο διοικητικό. Είναι βαθιά μακροοικονομικό και θεσμικό. Το 2019, οι καθυστερήσεις επηρέαζαν την κατανάλωση, τη συμπεριφορά των νοικοκυριών, την εμπιστοσύνη στο κοινωνικό κράτος. Η αναμονή δεν πάγωνε μόνο συντάξεις· πάγωνε αποφάσεις ζωής.
Η αλλαγή αποτυπώνεται και στην ίδια την παραγωγική ικανότητα του e-ΕΦΚΑ. Σήμερα ο Φορέας εκδίδει περίπου 1.250 συντάξεις την ημέρα. Το 2019 δεν ξεπερνούσε τις 500. Σε όρους οικονομικής ανάλυσης, αυτό σημαίνει θεαματική αύξηση της παραγωγικότητας του δημόσιου τομέα, χωρίς αντίστοιχη αύξηση του κόστους. Δηλαδή, κάτι που για χρόνια θεωρούσαμε σχεδόν αδύνατο: ένα κράτος που γίνεται πιο αποδοτικό.
Αυτό δεν έγινε τυχαία. Δεν ήταν αποτέλεσμα αποσπασματικών παρεμβάσεων. Ήταν προϊόν συνολικής θεσμικής αναδιάρθρωσης. Με καθαρή στρατηγική κατεύθυνση. Με νομοθετικές πρωτοβουλίες που απλοποίησαν διαδικασίες, αφαίρεσαν περιττά εμπόδια και επέτρεψαν την αυτοματοποίηση κρίσιμων σταδίων. Και, κυρίως, με μια διαφορετική αντίληψη: ότι ο e-ΕΦΚΑ δεν είναι απλώς ένας διαχειριστής αιτημάτων, αλλά μια παραγωγική δημόσια δομή με μετρήσιμη απόδοση.
Καθοριστικός παράγοντας αυτής της μετάβασης ήταν το ανθρώπινο δυναμικό. Σε κάθε σοβαρή οικονομική θεωρία, το ανθρώπινο κεφάλαιο είναι ο σημαντικότερος συντελεστής παραγωγής. Εργαζόμενοι με γνώση δεκαετιών, εγκλωβισμένοι για χρόνια σε κατακερματισμένα και δυσλειτουργικά συστήματα, κλήθηκαν να σηκώσουν μια βαθιά αλλαγή. Η επένδυση στην εκπαίδευση, στην τυποποίηση, στην τεχνολογία δεν είχε στόχο την εντατικοποίηση. Είχε στόχο την απελευθέρωση της παραγωγικής τους δύναμης.
Τα αποτελέσματα είναι μετρήσιμα. Τον Οκτώβριο του 2019, το σύστημα διαχειριζόταν πάνω από ένα εκατομμύριο εκκρεμείς υποθέσεις. Σήμερα, οι ληξιπρόθεσμες κύριες συντάξεις βρίσκονται περίπου στις 14.000. Ένας αριθμός που δεν συνιστά πλέον κρίση, αλλά κανονικότητα. Το σύστημα έχει περάσει από τη φάση της κατάρρευσης στη φάση της θεσμικής σταθερότητας.
Οι επικουρικές συντάξεις παραμένουν το πιο σύνθετο πεδίο. Και αυτό δεν είναι τυχαίο. Ο κατακερματισμός δεκάδων παλαιών ταμείων, με διαφορετικούς κανόνες και ασύμβατα δεδομένα, δημιούργησε διαχρονικές καθυστερήσεις. Σήμερα οι ληξιπρόθεσμες επικουρικές ανέρχονται περίπου στις 31.000. Όμως εκεί όπου υπάρχει ενιαίος και συνεχόμενος ασφαλιστικός χρόνος, η απονομή είναι άμεση και αυτοματοποιημένη. Το μήνυμα είναι σαφές: η λύση βρίσκεται στην ενοποίηση, στην απλότητα, στη θεσμική καθαρότητα.
Η ολοκλήρωση της ψηφιοποίησης της ασφαλιστικής ιστορίας έως το 2026 δεν είναι μια τεχνική λεπτομέρεια. Είναι στρατηγική επένδυση. Μειώνει διοικητικό κόστος, αυξάνει διαφάνεια, ενισχύει τη δημοσιονομική προβλεψιμότητα. Δεν μιλάμε απλώς για τεχνολογία· μιλάμε για θεσμική θωράκιση του ασφαλιστικού συστήματος.
Το ίδιο ισχύει και για τα εφάπαξ. Οι εκκρεμότητες έχουν περιοριστεί περίπου στις 7.000, επιβεβαιώνοντας ότι η βελτίωση δεν είναι αποσπασματική, αλλά συνολική.
Το 2019 παραλάβαμε μια κρίση. Μια κρίση με κοινωνικές και μακροοικονομικές συνέπειες. Το 2026 παρουσιάζουμε μια λύση. Με μετρήσιμα, διατηρήσιμα αποτελέσματα. Ένα σύστημα που λειτουργεί ταχύτερα, κοστίζει λιγότερο και αποδίδει περισσότερο – για τον πολίτη και για την οικονομία.
Γιατί, στο τέλος της ημέρας, ένα σύγχρονο συνταξιοδοτικό σύστημα δεν είναι απλώς εργαλείο κοινωνικής πολιτικής. Είναι δείκτης εμπιστοσύνης. Είναι μέτρο αξιοπιστίας. Είναι ο τρόπος με τον οποίο το κράτος λέει στον πολίτη: σε βλέπω.
Και εκεί βρίσκεται η πραγματική αλλαγή. Κάθε σύνταξη κρύβει μια ιστορία. Και σήμερα, αυτές οι ιστορίες μπορούν επιτέλους να καταλήγουν με αξιοπρέπεια.
*Ο κ. Παναγιώτης Κοκκόρης είναι Α΄ Υποδιοικητής e-ΕΦΚΑ, πρώην Γ.Γ. Κοινωνικών Ασφαλίσεων
