Με πενιχρά τιμήματα που δεν αντικατοπτρίζουν ούτε κατ’ ελάχιστο τη δυνητική εμπορική τους αξία και απόδοση βγαίνουν στις ηλεκτρονικές δημοπρασίες της Κτηματικής Υπηρεσίας της Θεσσαλονίκης προνομιακά τμήματα παραλιών της Χαλκιδικής, που θα γεμίσουν με beach-bar, ξαπλώστρες και ομπρέλες σε πολύ λίγο χρονικό διάστημα.
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο που προκύπτει από την όλη διαδικασία των ηλεκτρονικών δημοπρασιών είναι ότι η σχετική αλλαγή του νομοθετικού πλαισίου και ο νέος νόμος 5092/2024 (που καθιέρωσε και τις αποκλειστικά ηλεκτρονικές δημοπρασίες από το υπουργείο Οικονομικών για την παραχώρηση του δικαιώματος απλής χρήσης αιγιαλού) οδηγεί, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, σε χαμηλότερα τιμήματα, σε σχέση με το παρελθόν, λόγω δομικών αλλαγών στον τρόπο τιμολόγησης του αιγιαλού.
Το αποτέλεσμα είναι ότι κομμάτια πασίγνωστων παραλιών της Χαλκιδικής να βγαίνουν στις δημοπρασίες για «μπιτσόμπαρα» έναντι τιμήματος (sic τιμή εκκίνησης) που είναι αδικαιολόγητα χαμηλό.
Την ίδια στιγμή οι υποδομές της Χαλκιδικής και ειδικά της Σιθωνίας είναι επιεικώς αναντίστοιχες του επιπέδου των ξενοδοχείων της χερσονήσου και των εκατοντάδων «μπιτσόμπαρων» που επιχειρούν να καταλάβουν τα πάντα: από τις παραλίες Natura της Βουρβουρούς μέχρι τα εκατοντάδες τετραγωνικά μέτρα επιχειρήσεων στην άμμο της Τρανής Αμμούδας, της Σάρτης, του Νέου Μαρμαρά, αλλά και της Νέας Ποτίδαιας και του Αγίου Μάμα.
Τα έγγραφα μιλούν από μόνα τους
Σύμφωνα με τη διακήρυξη αρ. πρωτ. 28237 ΕΞΕ 2026 (στη διάθεση κάθε ενδιαφερόμενου το σχετικό έγγραφο), στο πλαίσιο πλειοδοτικής ηλεκτρονικής δημοπρασίας, που θα γίνει στις 30 Μαρτίου του 2026, δημοπρατούνται πέντε θέσεις αιγιαλού στην Π.Ε. Χαλκιδικής. Αυτή είναι μια μόνο από τις αντίστοιχες διακηρύξεις για ηλεκτρονικές δημοπρασίες. Τα στοιχεία μιλούν:
Στη Νέα Ποτίδαια (κωδικός ΧΑΛΚΠΡΟ620): 500 τ.μ. αιγιαλού για ομπρέλες και ξαπλώστρες, τιμή εκκίνησης 14.062,50 ευρώ για τριετία — ήτοι 9,38 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο τον χρόνο.
Στην Τρανή Αμμούδα Σιθωνίας (κωδικός ΧΑΛΚΣΙΘ916): 500 τ.μ. με τον ίδιο σκοπό, τιμή εκκίνησης 15.187,50 ευρώ για τριετία — 10,13 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο τον χρόνο.
Στη Νέα Καλλικράτεια (κωδικός ΧΑΛΚΠΡΟ216): 310 τ.μ., τιμή εκκίνησης 7.672,50 ευρώ για τριετία — 8,25 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο τον χρόνο.
Στα Μυκονιάτικα (κωδικός ΧΑΛΚΠΡΟ227): 176 τ.μ., τιμή εκκίνησης 4.158,00 ευρώ για τριετία — 7,88 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο τον χρόνο.
Τέσσερις παραλίες. Τέσσερις τιμές. Ένα κοινό χαρακτηριστικό: κανένα από τα ανταλλάγματα αυτά δεν έχει ιδιαίτερη σχέση με την εμπορική αξία που αυτές οι εκτάσεις αντιπροσωπεύουν στην τουριστική αγορά.
Η πιο αποκαλυπτική σύγκριση δεν προκύπτει από κάποια εξωτερική εκτίμηση. Προκύπτει από τα αρχεία του ίδιου του Υπουργείου Οικονομικών.
Σε διακήρυξη ηλεκτρονικής δημοπρασίας του Ιουλίου 2023 (Αρ. Πρωτ. Κτημ.: 70051 ΕΞΕ 2023, Ημ/νία: 11/07/2023) εκδοθείσα από την Κτηματική Υπηρεσία Χαλκιδικής βάσει του παλαιού νόμου (Ν. 2971/2001), θέση 500 τ.μ. στον Άγιο Μάμα Νέας Προποντίδας για ομπρέλες και ξαπλώστρες δημοπρατήθηκε με τιμή εκκίνησης 22.500 ευρώ για τριετία, ήτοι 15 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο τον χρόνο.
Τρία χρόνια αργότερα, υπό το νέο καθεστώς του Ν. 5092/2024, η Τρανή Αμμούδα — μία από τις πιο γνωστές και πολυσύχναστες παραλίες της Σιθωνίας, με σαφώς μεγαλύτερη τουριστική απήχηση από τον Άγιο Μάμα — δημοπρατείται με 15.187,50 ευρώ τριετία, δηλαδή 10,13 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο τον χρόνο.
Δηλαδή: για μια καλύτερη παραλία, μεγαλύτερης τουριστικής αξίας, το κράτος εισπράττει σήμερα 32% λιγότερα χρήματα απ' ό,τι εισέπραττε πριν σχεδόν τρία χρόνια για συγκρίσιμη έκταση σε λιγότερο δημοφιλή τοποθεσία.
Ο μαθηματικός τύπος που παράγει αυτές τις τιμές εκκίνησης
Οι τιμές αυτές δεν είναι αυθαίρετες. Προκύπτουν από τον μαθηματικό τύπο του Ν. 5092/2024 (ΦΕΚ 33/Α), όπως εξειδικεύτηκε με την Υπουργική Απόφαση 60314 ΕΞ 2024: τιμή ζώνης οικοπέδου με κτίσμα του όμορου ακινήτου ανά τ.μ., επί εμβαδόν παραχωρούμενης έκτασης, επί Συντελεστή Βαρύτητας Αιγιαλού, επί Συντελεστή Βαρύτητας Δραστηριότητας, επί έτη παραχώρησης, επί 3%.
Για τη Χαλκιδική, ο Συντελεστής Βαρύτητας Αιγιαλού ορίζεται σε 0,25, η χαμηλότερη κατηγορία, ίδια με κάθε περιοχή που δεν είναι Μύκονος, Πάρος, Κρήτη, Ρόδος ή Κέρκυρα. Για ανάπτυξη ομπρελοκαθισμάτων, ο Συντελεστής Βαρύτητας Δραστηριότητας είναι 1. Το αποτέλεσμα: το κράτος εισπράττει ετησίως 0,75% επί της αντικειμενικής αξίας, που είναι ένα ποσοστό που υπολογίζεται βάσει της τιμής ζώνης γειτονικής ιδιοκτησίας, η οποία στις ημιαστικές και εκτός σχεδίου περιοχές της Σιθωνίας δεν αντικατοπτρίζει σε καμία περίπτωση την αγοραία αξία μιας παραλίας υψηλής τουριστικής ζήτησης.
Στο σημείο αυτό προστίθεται ένα ακόμη στοιχείο άξιο προσοχής. Η υπουργική απόφαση ΥΑ 60314 ΕΞ 2024, που εξειδίκευσε τον μαθηματικό τύπο του Ν. 5092/2024, περιείχε μεταβατική διάταξη: για τις παραχωρήσεις που θα γίνονταν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025, η τιμή εκκίνησης δεν μπορούσε να είναι χαμηλότερη από το μέγιστο αντάλλαγμα που είχε επιτευχθεί για την παραχώρηση του ίδιου τμήματος αιγιαλού μετά την 1η Ιανουαρίου 2017 (εφόσον υπήρχε τέτοιο ιστορικό). Από 1ης Ιανουαρίου 2026, αυτή η μεταβατική διάταξη έπαψε όμως να ισχύει. Οι δημοπρασίες του Μαρτίου 2026 είναι οι πρώτες που διεξάγονται χωρίς κανένα ιστορικό πάτωμα τιμής.
Πόσες ημέρες αρκούν για την απόσβεση;
Σε 500 τ.μ. αιγιαλού και με βάση τον νόμο που επιτρέπει ομπρελοκαθίσματα σε έως το 60% της παραχωρούμενης έκτασης και λαμβάνοντας υπόψη τον τυπικό χώρο που καταλαμβάνει κάθε σετ (ομπρέλα και δύο ξαπλώστρες: περίπου 7-10 τ.μ.), μπορούν να τοποθετηθούν περί τα 35-45 ομπρελοκαθίσματα. Με μια πολύ συντηρητική εκτίμηση, ήτοι 12 ευρώ ανά σετ ανά ημέρα και μέση πληρότητα 60-65%, νούμερα που αντιστοιχούν σε παραλία με σημαντική αλλά όχι κορυφαία τουριστική κίνηση, τα ημερήσια έσοδα μόνο από τα ομπρελοκαθίσματα κυμαίνονται πολύ μετριοπαθώς γύρω στα 250-350 ευρώ. Σε αυτή τη βάση υπολογισμού, το ετήσιο μίσθωμα των 5.062 ευρώ για την Τρανή Αμμούδα αποσβένεται σε 14 έως 20 ημέρες λειτουργίας.
Οι παραλίες εντός Natura
Το πλαίσιο αυτό απέκτησε και πάλι επικαιρότητα όταν αποκαλύφθηκε ότι στις δημοπρασίες του Μαρτίου 2026 περιλαμβάνονταν και οι παραλίες Φάβα, Καρύδι και Λατούρα της Σιθωνίας (εντός ζώνης Natura 2000). Ο Οικολογικός Περιβαλλοντικός Σύλλογος Σιθωνίας, κάτοικοι που συνέλεξαν 1.800 υπογραφές και ο Δήμαρχος Σιθωνίας Ιωάννης Μαλλίνης, ο οποίος έστειλε επίσημη σχετική επιστολή στο Υπουργείο Οικονομικών, ζήτησαν εξαίρεσή τους. Η δημοπρασία για τη Φάβα τελικά δεν προχώρησε. Για τις υπόλοιπες 125 παραλίες που έχουν βγει σε δημοπρασία στη Σιθωνία μόνο για το 2026, συνολικά 17.505 τ.μ. κοινόχρηστου αιγιαλού για τριετή εκμίσθωση, δεν υπήρξε μέχρι στιγμής κάποια άλλη εξαίρεση.
Υποδομές με έκτακτη χρηματοδότηση και παραλίες με «εξευτελιστικό» τίμημα
Την ίδια περίοδο που η Κτηματική Υπηρεσία βγάζει σε δημοπρασία τον αιγιαλό σε αυτές τις τιμές, ο Δήμος Σιθωνίας υπογράφει σύμβαση 863.000 ευρώ για αποκατάσταση ζημιών οδικού δικτύου ξεκινώντας από τη Νικήτη. Η χρηματοδότηση προέρχεται από το Ειδικό Πρόγραμμα Φυσικών Καταστροφών Υποδομών ΟΤΑ και όχι από τακτικούς πόρους.
Η εικόνα συνοψίζεται ως εξής: ο αιγιαλός εκμισθώνεται σε ιδιώτες έναντι ελάχιστου ανταλλάγματος, ενώ η αποκατάσταση των δρόμων απαιτεί έκτακτη κρατική χρηματοδότηση.
Παράλληλα την ίδια στιγμή για μια «αναθεματισμένη» γέφυρα λίγων δεκάδων μέτρων στην Τορώνη Χαλκιδικής «παλεύει» η Περιφέρεια Κ. Μακεδονίας να την φτιάξει εδώ και 1,5 χρόνο, στο Πόρτο Κουφό της Σιθωνίας ο δρόμος έχει υποστεί πρόσφατα σοβαρή ζημιά και από την άλλη πλευρά της χερσονήσου (δηλαδή από την πλευρά Αγίου Νικολάου, Βουρβουρούς κτλ) κάθε τόσο με τις δυνατές νεροποντές σημειώνονται επικίνδυνες πτώσεις βράχων στο οδόστρωμα της οδικής αρτηρίας που διατρέχει την περιοχή. Όσες προσπάθειες και να κάνει η φιλότιμη δημοτική αρχή της Σιθωνίας να καλύψει τις ανάγκες το ταχύτερο δυνατό είναι προφανές πως δεν αρκούν, ειδικά εάν ληφθούν υπόψη τα περιορισμένα οικονομικά δεδομένα των δήμων.
Ούτε συζήτηση βέβαια για την άναρχη ανάπτυξη σχεδόν όλων των περιοχών της Χαλκιδικής, τα προβλήματα λειψυδρίας, επάρκειας βιολογικών καθαρισμών (sic: πολύ θα ήθελα να ήξερα που αδειάζουν όλα τα βυτιοφόρα μεταφοράς λυμάτων στη Χαλκιδική τους καλοκαιρινούς μήνες) και πολλών άλλων θεμάτων, όπως σηματοδότησης, φωτισμού, ευταξίας κτλ.
Το δημοσιονομικό ζήτημα
Την ίδια στιγμή, το «Βαρόμετρο Οικονομίας» του Επιμελητηρίου Χαλκιδικής για το δίμηνο Δεκεμβρίου 2025–Ιανουαρίου 2026 (βασισμένο σε δείγμα 365 επιχειρήσεων) καταγράφει βελτίωση του δείκτη οικονομικής συγκυρίας, αλλά ταυτόχρονα και «δραματική» έλλειψη εργατικού δυναμικού. Παράλληλη έρευνα του ίδιου Επιμελητηρίου σε 405 επιχειρήσεις επιβεβαιώνει «μεγάλη δυσκολία εύρεσης εξειδικευμένου προσωπικού», με την εποχικότητα και τον τουρισμό να κάνουν το πρόβλημα ακόμα πιο οξύ.
Σε ένα μοντέλο όπου ο αιγιαλός παραχωρείται φθηνά και οι εκμεταλλευτές αποσβένουν εν ριπή οφθαλμού, δεν δημιουργούνται κίνητρα για επενδύσεις ποιότητας, μόνιμη απασχόληση ή αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος.
Τα αμείλικτα ερωτήματα
Πώς είναι δυνατό οι τιμές εκκίνησης για «μπιτσόμπαρα» σε άκρως τουριστικές παραλίες να είναι τόσο χαμηλές; Πώς διασφαλίζεται το δημόσιο συμφέρον; Πώς θα προκύψει ισόρροπη ανάπτυξη στις τουριστικές περιοχές με τέτοιες «ανισορροπίες»; Πώς θα χρηματοδοτηθούν υποδομές που χρησιμοποιούν μεταξύ άλλων οι χιλιάδες πελάτες των «μπιτσόμπαρων» που τσαλαπατούν τα πάντα; Ο ευρών τις απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα ας μας ενημερώσει και εμάς…
