Το 2026 βρίσκει την ελληνική οικονομία σε ένα κρίσιμο σημείο μετάβασης: από τη φάση της ανάκαμψης σε μια πορεία διατηρήσιμης ανάπτυξης, με μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, παραγωγικότητα και διεθνή ανταγωνιστικότητα.
Οι στόχοι είναι σαφείς και ευρέως αποδεκτοί: επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας, ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα, στήριξη της βιομηχανίας και της μεταποίησης, ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, μεταρρυθμίσεις, συνεχής ψηφιοποίηση του κράτους, μείωση γραφειοκρατίας και—το πιο ουσιαστικό—βελτίωση των εισοδημάτων. Σε αυτό το πλαίσιο, οι εξαγωγές δεν αποτελούν απλώς έναν ακόμη δείκτη. Αποτελούν καθοριστικό μοχλό για την αναβάθμιση του παραγωγικού προτύπου της χώρας.
Η διεθνής συγκυρία, ωστόσο, παραμένει απαιτητική. Η αβεβαιότητα σε βασικές αγορές, οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις και οι ανατιμήσεις σε ενέργεια και πρώτες ύλες συνεχίζουν να δοκιμάζουν την αντοχή των επιχειρήσεων. Ταυτόχρονα, η επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης, η αναβάθμιση των υποδομών και η όλο και μεγαλύτερη αξιοποίηση νέων τεχνολογιών, με αιχμή την τεχνητή νοημοσύνη, αναδιαμορφώνουν τους όρους του ανταγωνισμού. Για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις, αυτό σημαίνει ότι η επιτυχία δεν θα κριθεί μόνο από το προϊόν, αλλά από την ταχύτητα προσαρμογής, τη συμμόρφωση σε διεθνή πρότυπα, την ικανότητα καινοτομίας και την πρόσβαση σε σύγχρονα εργαλεία χρηματοδότησης και τεχνογνωσίας.
Οι βασικές προκλήσεις για τις ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις
Πρώτον: Ανταγωνιστικότητα και κόστος.
Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας δεν είναι γενικόλογο ζητούμενο. Είναι καθημερινή μάχη απέναντι σε αυξημένα κόστη ενέργειας, μεταφορών και χρηματοδότησης, αλλά και απέναντι σε πιο οργανωμένα οικοσυστήματα άλλων χωρών που προσφέρουν ταχύτερες διαδικασίες και σταθερότερο κανονιστικό περιβάλλον.
Δεύτερον: Μεταποίηση και προστιθέμενη αξία.
Αν θέλουμε οι εξαγωγές να παράγουν μεγαλύτερο εθνικό πλούτο, πρέπει να αυξήσουμε την προστιθέμενη αξία των προϊόντων μας. Αυτό περνά μέσα από τη βιομηχανία, τη μεταποίηση, την ποιοτική αναβάθμιση, την τυποποίηση, την πιστοποίηση και το ισχυρό branding. Η χώρα δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο σε εξαγωγές πρώτης ύλης ή σε χαμηλή επεξεργασία, όταν οι διεθνείς αγορές ανταμείβουν την καινοτομία και τη διαφοροποίηση.
Τρίτον: Πρωτογενής τομέας και αγροδιατροφή.
Η ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα, με σύγχρονες υποδομές, συνεργατικά σχήματα, μείωση κόστους παραγωγής και εξωστρεφή στόχευση, είναι κομβική όχι μόνο για την περιφερειακή ανάπτυξη, αλλά και για το εξαγωγικό αποτύπωμα της χώρας. Η ελληνική αγροδιατροφή έχει ισχυρό brand διεθνώς, όμως απαιτείται μεγαλύτερη οργάνωση, συνέργειες και πιο συστηματική είσοδος σε αλυσίδες αξίας.
Τέταρτον: Κράτος-επιταχυντής, όχι εμπόδιο.
Πολλοί αναλυτές επισημαίνουν εύστοχα ότι το 2026 θα κριθεί από την ικανότητά μας να χτίσουμε ένα περιβάλλον με σταθερούς κανόνες, αποτελεσματικούς θεσμούς και δημόσια διοίκηση που λειτουργεί ως επιταχυντής της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Για τον εξαγωγέα, ο χρόνος είναι κόστος: τελωνεία, πιστοποιήσεις, άδειες, διαγωνιστικές διαδικασίες και συναλλαγές με το Δημόσιο πρέπει να γίνουν ταχύτερες, απλούστερες και πιο προβλέψιμες. Η ψηφιοποίηση του κράτους είναι απαραίτητη, αλλά πρέπει να συνοδεύεται από πραγματική απλοποίηση διαδικασιών.
Πέμπτον: Ψηφιακός μετασχηματισμός και τεχνητή νοημοσύνη.
Η τεχνολογία—και ειδικά η τεχνητή νοημοσύνη—δεν είναι «τάση». Είναι παράγοντας παραγωγικότητας, ποιότητας, ταχύτητας και καλύτερης στόχευσης αγορών. Οι εξαγωγικές επιχειρήσεις που θα επενδύσουν σε data, αυτοματοποίηση, πρόβλεψη ζήτησης, βελτιστοποίηση logistics και ψηφιακό marketing θα έχουν συγκριτικό πλεονέκτημα. Εκείνες που θα καθυστερήσουν, θα πιεστούν.
Τι θα κάνει ο ΣΕΒΕ το 2026
Ο ΣΕΒΕ θα κινηθεί το 2026 με ξεκάθαρη στόχευση: να ενισχύσει πρακτικά και θεσμικά την εξαγωγική προσπάθεια, ώστε η εξωστρέφεια να γίνει σταθερό χαρακτηριστικό του νέου παραγωγικού προτύπου.
Ο ΣΕΒΕ-Σύνδεσμος Εξαγωγέων, αποτελεί τον μεγαλύτερο φορέα προώθησης της εξωστρέφειας πανελλαδικής εμβέλειας, ο οποίος αντιπροσωπεύει πάνω από 800 εταιρείες με συνολικό κύκλο εργασιών €55 δις, 80.000 εργαζόμενους και €30 δισ. τζίρο εξαγωγών, που αντιστοιχούν σε άνω του 50% των ελληνικών εξαγωγών αγαθών.
Με αυτή τη βάση, οι βασικές μας προτεραιότητες για το 2026 εστιάζουν σε ένα συνεκτικό σχέδιο ενίσχυσης της εξωστρέφειας και της ανταγωνιστικότητας. Πρώτιστα, επιμένουμε σε θεσμικές παρεμβάσεις που διασφαλίζουν ένα περιβάλλον σταθερών κανόνων και μια δημόσια διοίκηση που λειτουργεί ως σύμμαχος της παραγωγής και των εξαγωγών, με λιγότερη γραφειοκρατία, ταχύτερες διαδικασίες και πλήρη αξιοποίηση της ψηφιοποίησης. Παράλληλα, δίνουμε ιδιαίτερο βάρος στην ενίσχυση της μεταποίησης και στην αύξηση της προστιθέμενης αξίας των εξαγωγών, προωθώντας δράσεις που στηρίζουν την αναβάθμιση προϊόντων και επιχειρησιακών μοντέλων, ώστε το ελληνικό εξαγώγιμο προϊόν να κερδίζει όχι μόνο μερίδια αγοράς αλλά και καλύτερες τιμές, κατακτώντας ισχυρότερη θέση στις διεθνείς αλυσίδες αξίας. Ταυτόχρονα, στηρίζουμε την εξωστρέφεια με στοχευμένη πληροφόρηση και ουσιαστική πρόσβαση σε αγορές, επενδύοντας σε υπηρεσίες αγοράς, δικτύωση, επιχειρηματικές αποστολές και στήριξη εισόδου σε νέες γεωγραφίες και νέα κανάλια διάθεσης. Κρίσιμη διάσταση του σχεδιασμού μας είναι επίσης η ενίσχυση δεξιοτήτων και η αξιοποίηση της τεχνολογίας, με έμφαση στην τεχνητή νοημοσύνη, μέσα από πρακτική κατάρτιση και καθοδήγηση, ώστε ιδιαίτερα οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις να υιοθετήσουν εργαλεία που αυξάνουν την παραγωγικότητα και μειώνουν το κόστος. Τέλος, επιδιώκουμε τη μέγιστη αξιοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων και προγραμμάτων εξωστρέφειας, ώστε η έμφαση της Πολιτείας σε δράσεις στήριξης να αποτυπώνεται σε μετρήσιμα αποτελέσματα: περισσότερες επιχειρήσεις να εξάγουν, σε περισσότερες αγορές και με υψηλότερη προστιθέμενη αξία.
Το διακύβευμα
Η Ελλάδα έχει μπροστά της μια ευκαιρία: να μετατρέψει τη θετική πορεία των μακροοικονομικών δεικτών σε βαθύτερο παραγωγικό μετασχηματισμό, που θα αποτυπώνεται σε καλύτερα εισοδήματα, ποιοτικές θέσεις εργασίας και πιο ισχυρή βιομηχανική και εξαγωγική βάση. Αυτό προϋποθέτει επιμονή σε μεταρρυθμίσεις, έργα που επιταχύνουν την οικονομία, ενεργειακή ασφάλεια, τεχνολογική αναβάθμιση και—πάνω απ’ όλα—ένα κράτος που λειτουργεί με αποτελεσματικότητα και προβλεψιμότητα.
Οι εξαγωγές θα είναι καθοριστικές σε αυτή την προσπάθεια. Και ο ΣΕΒΕ θα είναι παρών, με τεκμηριωμένη θεσμική παρέμβαση και με πρακτικές πρωτοβουλίες στήριξης της επιχειρηματικότητας, ώστε το 2026 να αποτελέσει χρονιά ουσιαστικής ενίσχυσης της εξωστρέφειας και αναβάθμισης του ελληνικού παραγωγικού μοντέλου.
*Ο κ. Συμεών Διαμαντίδης είναι πρόεδρος του ΣΕΒΕ-Σύνδεσμος Εξαγωγέων
