«Αναζητούσαμε κάτι που σε καλεί να συμμετέχεις, να το βιώνεις, όχι απλώς να το παρακολουθείς. Χωρίς οδηγίες, χωρίς προκαθορισμένη σειρά, χωρίς οθόνες, μόνο άνθρωποι που συνδέονται μέσα από ιστορίες» δηλώνει στο Αθηναϊκό- Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η Δανάη Δραγωνέα, μία εκ των δύο ιδρυτριών της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης «Κάθε Μία Ιστορία» που αξιοποιεί την αφήγηση ως εργαλείο γυναικείας ενδυνάμωσης.
«Η διαδραστική εγκατάσταση μας προσφέρει αυτό που μια παραδοσιακή αφήγηση δύσκολα μπορεί να πετύχει: μετατρέπει την προσωπική ακρόαση σε συλλογική εμπειρία και το κοινό σε μια προσωρινή κοινότητα, μια συμμαχία. Και ίσως αυτή να είναι σήμερα η πιο ουσιαστική, σχεδόν ριζοσπαστική πράξη: μέσα στον συνεχή θόρυβο, να επιλέγεις να σταματήσεις και να ακούσεις», τονίζει.
Εργαλείο ανεξαρτησίας και αλληλεγγύης
Στον πυρήνα του έργου βρίσκεται ένας μεταλλικός αργαλειός σχεδιασμένος από την εικαστικό Μαρίνα Βελησιώτη με ανορθόδοξα υλικά που συνδέει την υλικότητα της γυναικείας παράδοσης με τον άυλο πλούτο των εμπειριών. «Θέλαμε να φέρουμε στο επίκεντρο κάτι χειροποίητο, ένα στοιχείο που να κουβαλά τη γυναικεία παράδοση με τρόπο ζωντανό, όχι νοσταλγικό. Ο αργαλειός, σε αυτή την περίπτωση, δεν λειτουργεί απλώς ως σύμβολο, είναι ιστορικά ένα εργαλείο ανεξαρτησίας, αλλά και ένα μέσο αλληλεγγύης, μέσα από γυναικείους συνεταιρισμούς και άλλες μορφές γυναικείας συλλογικής δράσης» εξηγεί η Δανάη Δραγωνέα.
Η Μαρίνα Βελησιώτη τον κατασκεύασε πλέκοντας στο χέρι καλώδια και νήματα, δημιουργώντας ένα υφαντό που συνδυάζει το παραδοσιακό με το σύγχρονο. Παράλληλα, ενσωμάτωσε μεταλλικές επιφάνειες που θυμίζουν τάματα, αντικείμενα που φέρουν μέσα τους την έννοια της ελπίδας.
Από τις ίνες του αργαλειού «αναδύονται» φωνές γυναικών που ταξιδεύουν μέσα από ακουστικά σε καθίσματα διατεταγμένα γύρω από την εγκατάσταση. Οι αφηγήτριες στρέφουν την προσοχή μας στη μικροκλίμακα της ζωής και βάζουν τη γυναικεία εμπειρία στο επίκεντρο: εκεί που ένα σύγχρονο εργόχειρο στέκεται και μας προσκαλεί να συγκεντρωθούμε γύρω του.
Οι επισκέπτες καλούνται να καθίσουν, να ακούσουν ιστορίες γυναικών που σπάνια βρίσκουν χώρο να ακουστούν, και να υφάνουν το δικό τους νόημα μέσα από τις αφηγήσεις. «Όταν ο επισκέπτης ακουμπά αυτές τις επιφάνειες, που είναι επενδυμένες με ηχοτοπία του Νικόλα Καζάζη, ενεργοποιείται μια μεταμόρφωση: οι φωνές των γυναικών γίνονται ήχος, γίνονται μουσική. Στην τελική πρόβα, στο στούντιο της Μαρίνας, η εμπειρία ήταν σχεδόν μαγική, σαν να αποκτούσε φωνή το ίδιο το γλυπτό, σαν να μιλούσε και να τραγουδούσε» αναφέρει η Δανάη Δραγωνέα.
Ιστορίες που αντιστέκονται στη σιωπή
Γυναίκες διαφορετικών ηλικιών, καταγωγών και ταυτοτήτων μοιράζονται στιγμές ρήξης με τις προσδοκίες της κοινωνίας, τον φόβο και την αθέατη καθημερινότητα. Αντιστέκονται στη σιωπή, ανακαλύπτουν την αξία τους, διεκδικούν το δικαίωμά τους να ορίζουν μόνες τη ζωή τους. Κάθε αφήγηση είναι μια πράξη θάρρους.
«Η Δήμητρα που δίνει Πανελλήνιες πρώτη φορά στα 40, η Ιωάννα που μιλάει για την αποτυχία με έναν τρόπο καθησυχαστικό, η Μάρα που περιγράφει την πρώτη νύχτα που μένει μόνη στο σπίτι μετά το διαζύγιό της, είναι μερικές μόνο από τις ιστορίες που θα ακουστούν, οι οποίες συνθέτουν ένα συλλογικό πορτρέτο γυναικείας ανθεκτικότητας» σημειώνει η Δ. Δραγωνέα. Όσον αφορά την επιλογή των προσώπων, η ίδια επισημαίνει: «Δεν αναζητήσαμε "εκπροσώπους" κατηγοριών ούτε τις κλασικές αφηγήσεις ηρωισμού. Αυτό που μας ενδιέφερε ήταν η αυθεντικότητα. Το κοινό νήμα σε όλο αυτό το εγχείρημα δεν είναι ένα κοινό βίωμα, αλλά η κοινή απόφαση να μιλήσουν. Με τα δικά τους λόγια, στον δικό τους χρόνο».
Ένα υφαντό ιστοριών που εμπλουτίζεται διαρκώς
Οι ιστορίες της Μάρας, της Αρτεμισίας, της Μαρίας, της Βανέσας Νίκης, της Δέσποινας, της Ροδούλας, της Λήδας, της Δήμητρας και της Ιωάννας επαναπροσδιορίζουν το συλλογικό μας βλέμμα στον κόσμο. Κάθε μία, με τη δική της φωνή, αφηγείται πώς χαράσσει το προσωπικό της μονοπάτι, δημιουργώντας χώρο εκεί όπου συχνά δεν υπάρχει.
Προορισμός τού έργου είναι το υφαντό των ιστοριών να γίνει ένα δίχτυ ασφαλείας, ένας ζωντανός κόμβος σύνδεσης, μια αφορμή να δούμε τον κόσμο γύρω μας με περισσότερη αλληλεγγύη και κατανόηση. «Και αυτή είναι μόνο η αρχή. Επιθυμία μας είναι οι ιστορίες που φέρει ο αργαλειός να μεταβάλλονται καθώς το έργο ταξιδεύει, να εμπλουτίζονται, να εξελίσσονται, να ενσωματώνουν νέες φωνές από κάθε τόπο που επισκέπτεται, ώστε το ίδιο το έργο να παραμένει ζωντανό και σε διαρκή μεταμόρφωση» αναφέρει.
Η μη κερδοσκοπική οργάνωση «Κάθε Μία Ιστορία» ιδρύθηκε το 2023 από τη Δανάη Δραγωνέα και τη Δάφνη Ανέστη και δραστηριοποιείται στην ενίσχυση της ορατότητας των γυναικών και την καλλιέργεια μιας κουλτούρας ακρόασης, ενσυναίσθησης και ισότητας των φύλων μέσα από σύγχρονες μορφές αφήγησης. «Κάποια στιγμή, μαζί με τη συνιδρύτρια της οργάνωσης, Δάφνη Ανέστη, συνειδητοποιήσαμε ότι λείπουν οι ιστορίες που να μιλούν για εμάς, για τις ζωές μας όπως πραγματικά είναι. Όχι μόνο για τις μεγάλες στιγμές, αλλά για τις μικρές, καθημερινές εμπειρίες που, παρότι συχνά περνούν απαρατήρητες, έχουν βαθιά σημασία. Η ανάγκη αυτή ήταν πολύ προσωπική: νιώθαμε ότι δεν υπήρχαν αρκετές γυναικείες εμπειρίες πάνω στις οποίες μπορούσαμε να στηριχθούμε και να αναγνωρίσουμε τον εαυτό μας» δηλώνει η Δανάη Δραγωνέα.
Όπως εξηγεί, αυτό τις ώθησε να δημιουργήσουν μία οργάνωση αφιερωμένη στο γυναικείο storytelling και την ενδυνάμωση των γυναικών, η οποία εστιάζει στην ανάδειξη αόρατων ιστοριών και στη δημιουργία ενός δημόσιου χώρου όπου οι φωνές των γυναικών μπορούν να ακουστούν και να προκαλέσουν τον αναστοχασμό γύρω από την εμπειρία του φύλου και της ταυτότητας.
«Στον δημόσιο λόγο, η γυναικεία εμπειρία εμφανίζεται συνήθως μέσα από δύο κυρίαρχα πρίσματα, το τραύμα ή την υπέρβαση. Όμως όλα όσα βρίσκονται ανάμεσα, η καθημερινότητα, οι μικρές πράξεις θάρρους, οι σιωπηλές αλλά καθοριστικές επιλογές, παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αόρατα. Κι όμως, ακριβώς εκεί εντοπίζεται η ρίζα της έμφυλης ανισότητας. Αυτό που επιδιώκουμε ως συλλέκτριες ιστοριών είναι κάτι απλό αλλά ουσιαστικό: να είμαστε παρούσες με αυθεντικό ενδιαφέρον και σεβασμό, έτοιμες να ακούσουμε. Με αυτόν τον τρόπο, οι ιστορίες δεν λειτουργούν ως μονόλογοι, αλλά ως σιωπηλοί διάλογοι, μια σχέση εμπιστοσύνης που δημιουργείται μέσα από την αφήγηση. Ελπίζουμε πως, ακούγοντας αυτές τις ιστορίες, μπορούμε να αφήσουμε για λίγο στην άκρη τις προκαταλήψεις μας και να επανασυνδεθούμε με κάτι πιο ουσιαστικό: την ανθρωπιά και την αλληλεγγύη που μας ενώνουν» επισημαίνει.
Μέσα από δράσεις συνακρόασης, εκθέσεις, podcasts, εργαστήρια ενδυνάμωσης και οπτικοακουστικές εγκαταστάσεις, η «Κάθε Μία Ιστορία» δημιουργεί χώρους ασφαλείς, χωρίς φίλτρα, όπου κάθε γυναίκα μπορεί να μοιραστεί τη δική της ιστορία με τον δικό της τρόπο.
Η είσοδος στην εγκατάσταση «Temple of Transmission» είναι ελεύθερη για το κοινό.
