Πρωταγωνιστούν πρόσωπα που μαρτυρούν ανθρώπινες ιστορίες και μεταφέρουν εμπειρίες, κυρίως από εμπόλεμες περιοχές όπου ο έμπειρος φωτοειδησεογράφος εργάστηκε επί δεκαετίες, καλύπτοντας με τον φακό του μεγάλα γεγονότα. Τα πρόσωπα των ανθρώπων που συναντά -συχνά ανώνυμα- λειτουργούν ως φορείς μνήμης, εγγράφοντας επάνω τους την ένταση της Ιστορίας τη στιγμή που αυτή συμβαίνει.
Σε μια εποχή υπερπαραγωγής εικόνων, copy–paste ειδήσεων και τεχνητής νοημοσύνης, ο Δημήτρης Μεσσίνης επιμένει στην αυθεντικότητα της εικόνας και στην εντιμότητα της ματιάς. «Οι φωτογράφοι δεν πάμε για να γίνουμε είδηση. Πάμε για να μεταφέρουμε την είδηση», λέει. Μέσα από αυτά τα φωτογραφικά ντοκουμέντα αποκαλύπτονται ανθρώπινα συναισθήματα και καταστάσεις: πόνος, αδικία, αποχωρισμός, απογοήτευση, αλλά και στιγμές χαράς, πανηγυρισμών. Οι εικόνες αφηγούνται ολόκληρες ιστορίες χωρίς τη χρήση λόγου, βασιζόμενες στη διεισδυτικότητα του βλέμματος και στη δύναμη της έκφρασης. Η επιλογή να συνοδεύονται οι φωτογραφίες μόνο από τόπο και χρόνο ενισχύει αυτή τη θέση. «Όπου η εικόνα μιλάει, τα λόγια περισσεύουν», τονίζει ο ίδιος στη συνέντευξή του στα Μακεδονικά Νέα, ενόψει της εκδήλωσης για την παρουσίαση του λευκώματος που θα γίνει την Πέμπτη 5 Μαρτίου 2026, στις 19.00, στην ΕΣΗΕΜΘ.
Συνέντευξη του Δημήτρη Μεσσίνη στη Χρύσα Νάνου
Η αυθεντική φωτογραφία, αυτή που κουβαλά μνήμη και αλήθεια, θα παραμένει απαραίτητη. Οι «μαϊμούδες», τα ψεύτικα δεν αντέχουνΠώς γεννήθηκε η ιδέα για το λεύκωμα και πώς έγινε η επιλογή των φωτογραφιών;
Το κατάλαβα δουλεύοντας το υλικό. Δεν ήθελα να κάνω ένα ιστορικό αρχείο γεγονότων με ημερομηνίες και τίτλους. Το αντικείμενο του λευκώματος είναι το πρόσωπο. Από τη στιγμή που βλέπεις έναν άνθρωπο, καταλαβαίνεις τι έχει ζήσει, τι κουβαλά. Οι φωτογραφίες είναι από το 1991 μέχρι πολύ πρόσφατα, από δεκατέσσερις χώρες. Η επιλογή ήταν πάρα πολύ δύσκολη, γιατί μπαίνεις μέσα σε χιλιάδες εικόνες. Όταν ανοίγεις τα δισέλιδα στο λεύκωμα διαπιστώνεις ότιυπάρχει μια άμεση ή έμμεση σύνδεση της μίας φωτογραφίας με την άλλη. Δεν υπάρχει λεζάντα που να λέει τι ακριβώς κάνει ο άνθρωπος της εικόνας. Έχω μόνο τη χρονιά και τον τόπο. Υπάρχει ένα εισαγωγικό κείμενο και στο τέλος της έκδοσης η ιστορία μιας φωτογραφίας. Από εκεί και πέρα, η εικόνα πρέπει να σταθεί μόνη της.Για να το πω αλλιώς, καταλαβαίνεις ότι όπου η εικόνα μιλάει, τα λόγια περισσεύουν.
Ποιο είναι το νήμα που συνδέει όλα αυτά τα πρόσωπα;
Το νήμα είναι η στιγμή. Μιλάμε για δέκατα του δευτερολέπτου. Αν φωτογραφίσεις τον άνθρωπο την κατάλληλη στιγμή, μπορείς να αποτυπώσεις αυτό που πραγματικά συμβαίνει μέσα του. Αν σε πάρει χαμπάρι, τη φωτογραφία την πετάς. Γιατί ενστικτωδώς αρχίζει να ποζάρει. Και τότε δεν σου δείχνει αυτό που είναι, αλλά αυτό που θα ήθελε να είναι. Γι’ αυτό η επιλογή είναι τόσο δύσκολη. Θέλει πολλή δουλειά, εμπειρία και παρατήρηση. Ξέρεις την ιστορία γιατί την έχεις ζήσει, αλλά η φωτογραφία κρίνεται σε ένα κλάσμα. Εκεί φαίνεται αν υπάρχει αλήθεια.
Πώς προσεγγίζετε έναν άνθρωπο σε στιγμές φόβου, απώλειας ή σιωπής;
Υπάρχει πάντα ευθύνη και απόσταση. Εννοώ ότι δεν μπορείς να ταυτιστείςμε αυτό που βλέπεις. Διότι αν ταυτιστείς, το έχασες. Δεν καταγράφεις πια.Στις φωτογραφίες του λευκώματος υπάρχουν πολύ δύσκολες στιγμές, απώλειες, πόνος, αλλά υπάρχουν και στιγμές χαράς ή παρηγοριάς. Έχω φωτογραφίσει, για παράδειγμα, έναν παπά στο πρόσωπο του οποίου έβγαινε όλη η ψυχή του, μια γλύκα, αγαλλίαση.
Έχετε πει ότι «δεν υπάρχουν επικίνδυνες αποστολές, μόνο επικίνδυνες στιγμές». Πώς το εννοείτε αυτό;
Ο κίνδυνος δεν βρίσκεται πάντα εκεί που τον περιμένεις, στο Αφγανιστάν, σε μία εμπόλεμη περιοχή. Οι επικίνδυνες στιγμές είναι παντού. Το βασικό είναι να μη περνάς τις κόκκινες γραμμές. Και κάθε θέμα και κάθε άνθρωπος έχει τις δικές του κόκκινες γραμμές. Αν πας να τις περάσεις για λόγους ανταγωνισμού ή εντυπωσιασμού, κινδυνεύεις να γίνεις εσύ η είδηση αντί να μεταφέρεις την είδηση. Εμείς, οι φωτορεπόρτερ, δεν πάμε εκεί για να γίνουμε είδηση. Πάμε για να καταγράψουμε με εντιμότητα τα γεγονότα, χωρίς να πάρουμε το μέρος του ενός ή του άλλου. Να σας δώσω ένα παράδειγμα: Όταν βρίσκεσαι σε εμπλεκόμενη ζώνη, όλοι προσπαθούν να σε πάρουν με την πλευρά τους. Μου συνέβη στο Κόσοβο το ‘98. Προσπάθησαν να μας στήσουν ένα θέμα που δεν υπήρχε. Το κατάλαβα από μια λέξη που άκουσα, παρότι δεν ήξερα αλβανικά. «Κλάψτε». Κάποιος έδινε επιτακτικά εντολή σε γυναίκες και παιδιά να κλάψουν για να δημιουργηθεί τηλεοπτικό σκηνικό. Κι εγώ κι ο κάμεραμαν πετάξαμε το υλικό. Φυσικά μπορεί να πέσεις θύμα, μέσα στο παιχνίδι είναι κι αυτό. Το θέμα είναι να έχεις την εντιμότητα και την ετοιμότητα να πετάξεις το υλικό όταν καταλάβεις τι συμβαίνει.
Σε μια εποχή υπερπαραγωγής εικόνων και τεχνητής νοημοσύνης, τι κάνει μια φωτογραφία να αντέχει στον χρόνο;
Η αυθεντικότητά της. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι εντυπωσιακή ως τεχνολογία, τη θαυμάζω, αλλά γεννά και τεράστια προβλήματα.Εγώ, λόγω εμπειρίας, μπορώ να καταλάβω πιο εύκολα μια φωτογραφία που δημιουργήθηκε μέσω Α.Ι. Δεν εννοώ τα χονδροειδή, τα έξι δάχτυλα για παράδειγμα ή τα κακοφτιαγμένα χέρια. Μου αρκεί μία λεπτομέρεια, κάτι που νιώθω ότι δεν κολλάει. Ο περισσότερος κόσμος όμως όχι. Γι’ αυτό η αυθεντική φωτογραφία, αυτή που κουβαλά μνήμη και αλήθεια, θα παραμένει απαραίτητη. Οι «μαϊμούδες», ταψεύτικα δεν αντέχουν, ξεχνιούνται. Εδώ υπάρχουν φωτογραφίες που έχουν γράψει Ιστορία.
Η εκδήλωση
Παρουσίαση του φωτογραφικού λευκώματος του Δημήτρη Μεσσίνη «Πρόσωπα. Μια ανθρωποκεντρική φωτογραφική περιήγηση ανά τον κόσμο» από τις εκδόσεις ΚΟΛΙΜΠΡΙ.
Το λεύκωμα θα παρουσιάσουν οι:
Χρήστος Σπυρόπουλος, εκδότης
Σταύρος Τζίμας, δημοσιογράφος
Παύλος Νεράντζης, δημοσιογράφος, PhD Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ, ΑΠΘ
Γρηγόρης Πασχαλίδης, καθηγητής Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ, ΑΠΘ
Λάζαρος Θεοδωρακίδης, δημοσιογράφος
Πέμπτη 5 Μαρτίου 2026, 19.00, Αίθουσα Συνεδρίων ΕΣΗΕΜ-Θ,
Στρατηγού Καλλάρη 5 (3ος όροφος) Θεσσαλονίκη
