Ας το κάνουν και ταυτόχρονα ας αναρωτηθούν πότε ήταν η τελευταία φορά που πέρασαν την πόρτα ενός πολιτικού γραφείου ζητώντας μια εξυπηρέτηση ή μια διευθέτηση ή μια παρέμβαση για ένα θέμα, που όπως πίστευαν «δεν είναι τίποτα για εσένα», όπως τους αρέσει να υποστηρίζουν στον βουλευτή που είχαν απέναντί τους.
Γιατί η αλήθεια, εκτός από αποκαλυπτική, πολλές είναι φορές είναι άβολη. Αυτό ακριβώς ισχύει στην προκειμένη περίπτωση με την πλειονότητα των «παρεμβάσεων» που καταγράφηκαν στα 28 cd, αφού το πελατειακό σύστημα που όλοι αποκηρύσσουν δεν είναι μια… μονομερής ευθύνη ούτε κάποια αφηρημένη έννοια. Και πάνω από όλα, αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς με τους εαυτούς μας, δεν συντηρήθηκε μόνο από πολιτικές πρακτικές που ξεκινούσαν «από πάνω», αλλά και από κοινωνικές συμπεριφορές που είχαν την αφετηρία τους «από κάτω». Γιατί όλοι, μηδενός εξαιρουμένου, κάπου, κάπως κάποτε, επιχειρήσαμε με τον άλφα ή τον βήτα τρόπο να… κόψουμε δρόμο σε μια συναλλαγή μας με ένα κράτος που μάθαμε και μας αρέσει να μην εμπιστευόμαστε, αλλά και θεωρούμε «αυτονόητο» ότι πρέπει να παρακάμπτουμε τους μηχανισμούς τους.
Να αλλάξουμε νοοτροπία
Αυτό, βεβαίως, δεν μειώνει στο ελάχιστο τη βασική ευθύνη του πολιτικού συστήματος. Αντιθέτως, την καθιστά ακόμη μεγαλύτερη. Διότι η πολιτική οφείλει να διαμορφώνει κανόνες, να διασφαλίζει την τήρησή τους και να καλλιεργεί μια διαφορετική κουλτούρα. Όχι να προσαρμόζεται στις στρεβλώσεις, αλλά να τις διορθώνει. Είναι οι «διαχρονικές αδυναμίες του κράτους, που σχετίζονται με ελλιπείς ελέγχους, αδιαφάνεια και κατακερματισμένες αρμοδιότητες», για τις οποίες έγραψε ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, στη χθεσινή ανάρτησή του, οι οποίες συνοδεύονται από «πολιτικές πρακτικές που ανέχθηκαν ή ακόμη και αξιοποίησαν αυτές τις αδυναμίες για την εξυπηρέτηση μικροπολιτικών σκοπιμοτήτων. Αυτή η σύμπτωση δεν είναι τυχαία. Είναι το αποτέλεσμα ενός μοντέλου που λειτούργησε για χρόνια με όρους πελατειακών σχέσεων».
Υπό αυτό το πρίσμα η δημόσια συζήτηση που άνοιξε με αφορμή τις αποκαλύψεις και τους διαλόγους για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν αφορά απλώς μια διοικητική δυσλειτουργία. Αγγίζει τον ίδιο τον πυρήνα ενός μοντέλου που για χρόνια αναπαρήγαγε τις περίφημες «πελατειακές σχέσεις». Ένα μοντέλο στο οποίο η θεσμική λειτουργία και η «τάξη» συχνά υποκαθίσταται από την προσωπική διαμεσολάβηση και η ισονομία από τη λογική της «διευκόλυνσης». Άρα μπροστά μας συναντιόνται δυο κόσμοι. Από τη μια οι διαχρονικές παθογένειες της δημόσιας διοίκησης και από την άλλη οι πολιτικές πρακτικές που όλοι είτε τις ανεχθήκαμε είτε τις αξιοποιήσαμε.
Να, λοιπόν, που μια ακόμα «κρίση» μπορεί να λειτουργήσει ως «ευκαιρία», καθώς όλοι αποδέχονται ότι ήρθε η ώρα να σπάσουμε το απόστημα και να εφαρμόσουμε ένα νέο υπόδειγμα πολιτικής. Σε αυτό πρωτεύοντα ρόλο παίζει η αλλαγή νοοτροπίας και η εμπέδωση μιας λογικής που οι κανόνες θα εφαρμόζονται δίχως εξαιρέσεις, παρεμβάσεις και «παραθυράκια». Αυτό, φυσικά, προϋποθέτει τον αποκλεισμό κάθε σκέψης μικροπολιτικής διαχείρισης των πραγμάτων.
Ποιος είναι (πραγματικά) ο ρόλος του βουλευτή;
Και εδώ μπαίνει η ουσία της συζήτησης που είναι ο επανακαθορισμός του ρόλου και της αποστολής του βουλευτή. Ο εκπρόσωπος μιας εκλογικής περιφέρειας στη Βουλή των Ελλήνων δεν πρέπει να λειτουργεί ως «μεσάζοντας» ούτε να συμπεριφέρεται ως εκείνος που «λύνει προβλήματα» με ένα τηλεφώνημα. Απεναντίας πρέπει να νομοθετεί με ευθύνη, να ελέγχει την εκτελεστική εξουσία, να διαμορφώνει πολιτικές που υπηρετούν το συλλογικό συμφέρον. Να συμβάλλει στη δημιουργία ενός κράτους που λειτουργεί ισότιμα για όλους. Άλλωστε, η λογική του ρουσφετιού ουδέποτε έλυσε προβλήματα, απεναντίας τα διαιωνίζει. Και αυτό το μοντέλο έχει κλείσει τον κύκλο του.
Προφανώς η μετάβαση στη νέα εποχή δεν είναι εύκολη υπόθεση. Απαιτεί πολιτικό θάρρος, συνέπεια και μια νέα ειλικρίνεια απέναντι στους πολίτες. Απαιτεί, όμως, και μια κοινωνία που θα απορρίψει τη λογική της «εξαίρεσης» και θα διεκδικήσει την εφαρμογή των κανόνων για όλους. Αν όχι τώρα, πότε;
Όπως τόνισε χθες ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ας σταθούμε όλοι μπροστά στη νέα αφετηρία «για μια δυναμικότερη αντιπαράθεση της Πολιτείας με το ''Βαθύ Κράτος''». Να αποδείξουμε, με λίγα λόγια, ότι η (πραγματική) πολιτική μπορεί να είναι ταυτόχρονα αποτελεσματική και δίκαιη.Γιατί στο τέλος της ημέρας οφείλουμε και πρέπει να κάνουμε το αυτονόητο. Ποιο είναι αυτό; Το κράτος μας να λειτουργεί για όλους, με τους ίδιους κανόνες.
