Σύμφωνα με τα στοιχεία του ρεπορτάζ η εσωτερική έρευνα που βρίσκεται σε εξέλιξη ολοκληρώνεται και σύντομα θα ακολουθήσει η επίσημη αναφορά, όπως ζητήθηκε από το υπουργείο Παιδείας. Μάλιστα, σε σχετική δήλωση των Πρυτανικών Αρχών, τονίζεται πως Πρυτανεία και Υπουργείο βρίσκονται στην ίδια πλευρά και δίνουν από κοινού τη μάχη, η οποία, όπως επισημαίνεται, έχει ήδη αποδώσει σημαντικούς καρπούς, για ελεύθερα, δημοκρατικά και ασφαλή δημόσια πανεπιστήμια. Όπως καταλήγει η Πρυτανεία στην ίδια ανακοίνωση «έχουμε πλήρη επίγνωση των δεσμεύσεων και των ευθυνών μας, έναντι του νόμου, αλλά κυρίως της ευθύνης μας έναντι των φοιτητών και των οικογενειών τους».
Σε αυτές τις δυο γραμμές βρίσκεται η ουσία του ζητήματος, καθώς τα όσα συνέβησαν τα ξημερώματα του Σαββάτου δεν ήταν ένα μεμονωμένο περιστατικό. Απεναντίας είναι σύμπτωμα μιας βαθύτερης παθογένειας που για να αντιμετωπιστεί ουσιαστικά και αποτελεσματικά, απαιτείται ειλικρινής και υπεύθυνη προσέγγιση. Να δούμε, δηλαδή, το πρόβλημα κατάματα και να απεγκλωβίσουμε τη σκέψη μας από το ψευτοδίλημμα που θέτει πάντα ο χώρος της Αριστεράς κάθε φορά που συζητούμε για το σήμερα και το αύριο στα ελληνικά πανεπιστήμια.
Η τάξη δεν είναι αντίπαλος της δημοκρατίας
Πρώτα από όλα η ασφάλεια των πανεπιστημίων, των φοιτητών και των ακαδημαϊκών δεν είναι θέμα ιδεολογίας, όπως το πλασάρουν ορισμένοι γιατί έτσι εξυπηρετεί το αφήγημά τους, αλλά μια αυτονόητη ανάγκη. Αποτελεί βασική και απαράβατη προϋπόθεση για την εύρυθμη λειτουργία της ακαδημαϊκής ζωής. Και αυτό γιατί η τάξη δεν είναι αντίπαλος της δημοκρατίας, αλλά θεμέλιος λίθος που της επιτρέπει να λειτουργεί. Τι σημαίνει αυτό; Πολύ απλά ότι η προστασία της ελεύθερης έκφρασης, της σκέψης, της επιστημονικής έρευνας και της ελεύθερης διακίνησης των ιδεών δεν μπορεί να συνυπάρχει με τη βία, τον εκφοβισμό, τους τραμπουκισμούς και την «απαλλοτρίωση» των χώρων των πανεπιστημίων σε άβατα στο όνομα μιας δήθεν αγωνιστικότητας που εκφράζει το απόλυτο τίποτα. Ούτε είναι «κανονικότητα» ο βανδαλισμός και η καταστροφή της δημόσιας περιουσίας από διάφορες ομάδες που δρουν με καλυμμένα χαρακτηριστικά. Οι κουκούλες δεν έχουν καμία θέση στα ελληνικά πανεπιστήμια. Αντιθέτως, κανονικότητα στα πανεπιστήμια είναι ο σεβασμός στους κανόνες, στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια και στην ελεύθερη, αλλά υπεύθυνη, έκφραση. Με ανοιχτές σχολές, γεμάτα αμφιθέατρα, ερευνητικά εργαστήρια που λειτουργούν ανενόχλητα και φοιτητές που μπορούν να κινούνται χωρίς φόβο εντός των πανεπιστημιακών εγκαταστάσεων. Αυτό είναι το πραγματικό νόημα του δημόσιου πανεπιστημίου και όχι η ανοχή σε πρακτικές που τρομοκρατούν, καταστρέφουν και τελικά απαξιώνουν την ίδια την έννοια της ακαδημαϊκής κοινότητας. Άλλωστε, η δημοκρατία προϋποθέσει κανόνες και οι κανόνες ισχύουν για όλους, χωρίς εξαιρέσεις και δίχως ιδεολογικές παρωπίδες.
Φυσικά τα ερωτήματα που έθεσε το υπουργείο Παιδείας πρέπει να απαντηθούν. Υπήρξε επαρκής ενημέρωση των πρυτανικών αρχών για τις εκδηλώσεις που προηγήθηκαν, ναι ή όχι; Εφαρμόστηκαν τα σχέδια πρόληψης; Γιατί δεν λειτούργησε αποτελεσματικά η φύλαξη; Οι απαντήσεις πρέπει να είναι ξεκάθαρες και κρυστάλλινες. Εάν θέλουμε να σπάσουμε το απόστημα δεν χωρούν μισόλογα ούτε έχει νόημα να κρυβόμαστε πίσω από το δάκτυλό μας. Οι ευθύνες, εφόσον υπάρχουν, πρέπει να αποδοθούν. Και σε εκείνους που επέτρεψαν με τη στάση και την ανοχή τους να ξεφύγει η κατάσταση -αν το επέτρεψαν-, αλλά και σε εκείνους που συμμετείχαν -αν ήταν φοιτητές- στα επεισόδια που οδήγησαν στην καταστροφή περιουσιών. Ο νόμος είναι σαφής και πρέπει να εφαρμοστεί, διότι ό,τι συνέβη δεν ήταν κανενός είδους «ακτιβισμός» ή διαμαρτυρία. Εγκληματική συμπεριφορά ήταν που στράφηκε όχι μόνο κατά των αστυνομικών δυνάμεων, αλλά και κατά της ίδιας της πανεπιστημιακής κοινότητας. Το αποδεικνύει η εικόνα της καμένης από μολότοφ στολής του αστυνομικού και των εγκαυμάτων που υπέστη στον αυχένα και στο πρόσωπο.
Η ευθύνη που βαραίνει τα κόμματα της αντιπολίτευσης
Δεν πρέπει, ωστόσο, να αγνοηθεί ή να υποβαθμιστεί και η πολιτική ευθύνη. Η οποία, στην προκειμένη περίπτωση βαραίνει την αντιπολίτευση. Η κυβέρνηση διαμόρφωσε ένα σαφές και αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο που είναι νόμος του κράτους. Τώρα είναι η ευθύνη των κομμάτων της αντιπολίτευσης να τοποθετηθούν με σαφήνεια και ξεκάθαρες κουβέντες. Θέλουν τα ελληνικά πανεπιστήμια χώρους γνώσης και ελεύθερης διακίνησης ιδεών ή πεδία συγκρούσεων και άντρο εξορμήσεων; Τα «ναι μεν, αλλά…» είναι άλλοθι σε κάθε είδους παραβατική συμπεριφορά.
Και για να μην το κουράζουμε, η προστασία των πανεπιστημίων δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο ιδεολογικής αντιπαράθεσης. Το δίλημμα δεν είναι «δεξιά ή αριστερά», «πρόοδος ή συντήρηση». Είναι αν θέλουμε πανεπιστήμια ανοιχτά στη γνώση, ασφαλή για όλους και προσανατολισμένα στην ακαδημαϊκή τους αποστολή ή αν θα συνεχίσουμε να ανεχόμαστε μια κατάσταση όπου η βία, ο εκφοβισμός και η ανομία βαφτίζονται -με το έτσι θέλω- «πολιτική δράση». Είναι αν επιλέγουμε την ευθύνη απέναντι στους φοιτητές και τις οικογένειές τους ή αν επιμένουμε να συντηρούμε ιδεοληψίες που κρατούν τα ιδρύματα δέσμια του χθες.
Γιατί, σε τελική ανάλυση, η πραγματική πρόοδος δεν μετριέται με συνθήματα ούτε με στείρες αντιπαραθέσεις, αλλά με τη δυνατότητα ενός πανεπιστημίου να προσφέρει ποιοτική εκπαίδευση, να παράγει ουσιαστική έρευνα και να λειτουργεί σε ένα περιβάλλον ασφάλειας και σεβασμού. Και για να το πετύχει αυτό, η ανοχή απέναντι σε συμπεριφορές που τραυματίζουν τον δημόσιο χαρακτήρα της ανώτατης εκπαίδευσης πρέπει να είναι μηδενική.
Συνοψίζοντας, η κοινωνία δεν θέλει πανεπιστήμια αποστειρωμένα από την πολιτική σκέψη και τη διαφωνία. Θέλει και έχει ανάγκη πανεπιστήμια όπου η διαφωνία εκφράζεται με επιχειρήματα και όχι με μολότοφ, με διάλογο και όχι με τραμπουκισμούς, κρανοφόρους και ροπαλοφόρους. Ζητά ιδρύματα που προστατεύουν τη διαφορετικότητα των ιδεών χωρίς να επιτρέπουν την επιβολή μίας άποψης μέσω της βίας.
Γι’ αυτό και το πραγματικό στοίχημα είναι να διαμορφωθεί μια νέα κουλτούρα ευθύνης από όλους. Από τη διοίκηση των πανεπιστημίων, από την πολιτεία, από τα κόμματα, αλλά και από την ίδια την ακαδημαϊκή κοινότητα. Μια κουλτούρα που θα θέτει ως αδιαπραγμάτευτη αρχή ότι η ελευθερία και η ασφάλεια δεν είναι αντίπαλες έννοιες, αλλά δύο όψεις της ίδιας πραγματικότητας.
