Στον πυρήνα αυτής της μετάβασης βρίσκεται το ΣΥΖΕΥΞΙΣ Ι και ΙΙ, το δίκτυο τηλεπικοινωνιών του Δημοσίου, ένα έργο υποδομής που δεν είναι ορατό στον πολίτη, αλλά καθορίζει καθοριστικά την καθημερινή του εμπειρία με το κράτος.
Αυτό είναι και το βασικό μήνυμα της ημερίδας που πραγματοποιείται στη Θεσσαλονίκη, με τη συμμετοχή της πολιτικής ηγεσίας και των τεχνικών επιτελείων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και της Κοινωνίας της Πληροφορίας, αναδεικνύοντας τον ρόλο του ΣΥΖΕΥΞΙΣ ΙΙ ως τον «νευρικό ιστό» της ψηφιακής δημόσιας διοίκησης.
Από το 2001 έως σήμερα, η Κοινωνία της Πληροφορίας έχει υπογράψει προγραμματικές συμφωνίες συνολικού ύψους περίπου 5 δισ. ευρώ, αποτυπώνοντας τη διαχρονική της συμβολή στην ψηφιακή αναβάθμιση του ελληνικού Δημοσίου. Στην παρούσα φάση, τα έργα που βρίσκονται σε υλοποίηση ανέρχονται σε περίπου 2,5 δισ. ευρώ, ενώ τα υπόλοιπα έχουν ήδη ολοκληρωθεί, γεγονός που αναδεικνύει τη μετάβαση από τον σχεδιασμό στη φάση ωρίμανσης του ψηφιακού κράτους.
Από το κράτος του 2019 στο gov.gr των 2.200 υπηρεσιών
Όπως τόνισε ο Δημοσθένης Αναγνωστόπουλος, Γενικός Γραμματέας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, το 2019 η Ελλάδα ξεκινούσε από ένα κράτος με χαμηλή διαλειτουργικότητα μεταξύ των φορέων και ακόμα πιο περιορισμένες ψηφιακές υπηρεσίες προς τον πολίτη.
Μέσα από ένα συνεκτικό και προσεκτικά σχεδιασμένο σχέδιο ψηφιακού μετασχηματισμού –με αιχμή το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, την Κοινωνία της Πληροφορίας ως εκτελεστικό βραχίονα και στοχευμένες παρεμβάσεις σε κρίσιμους τομείς όπως η Δικαιοσύνη– η εικόνα αυτή άλλαξε ριζικά.
Σήμερα, μέσω του Gov.gr, παρέχονται περισσότερες από 2.200 ψηφιακές υπηρεσίες, σε ένα ενιαίο περιβάλλον, με κοινή αισθητική και ενιαία εμπειρία χρήστη. Όπως χαρακτηριστικά σημείωσε, ο πολίτης πλέον αντιμετωπίζει τις ψηφιακές υπηρεσίες του κράτους όπως το κινητό του τηλέφωνο: ως κάτι απολύτως αυτονόητο, που δεν θα δεχόταν να χάσει.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στο Gov.gr Wallet, όπου συγκεντρώνονται ψηφιακή ταυτότητα, δίπλωμα οδήγησης και πλήθος εγγράφων, με διαδικασίες διάρκειας μόλις λίγων λεπτών – ένα εργαλείο που έχει ήδη τύχει διεθνούς αναγνώρισης.
Η ευρωπαϊκή αναγνώριση και ο ρόλος της διαλειτουργικότητας
Η πρόοδος αυτή αποτυπώνεται και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σύμφωνα με το European eGovernment Benchmark του 2025, η Ελλάδα ενίσχυσε τη θέση της στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς τη συνολική πρόοδο ψηφιακού μετασχηματισμού, μετρώντας τη διαδρομή από το σημείο εκκίνησης έως το επίπεδο ωριμότητας που έχει επιτευχθεί.
Καθοριστικός παράγοντας αυτής της εξέλιξης ήταν η διαλειτουργικότητα: η δυνατότητα των πληροφοριακών συστημάτων των δημοσίων φορέων να «συνομιλούν» μεταξύ τους χωρίς να απαιτείται η φυσική προσκόμιση δικαιολογητικών από τον πολίτη. Και εδώ ακριβώς παρεμβαίνει το ΣΥΖΕΥΞΙΣ ΙΙ, το οποίο αποτελεί τη φυσική μετεξέλιξη του ΣΥΖΕΥΞΙΣ Ι, το οποίο ξεκίνησε το 2006 με χρηματοδότηση από το τότε Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης και είχε ως βασικό στόχο τη δημιουργία ενός ιδιωτικού δικτύου τύπου VPN για κρίσιμους φορείς της Κεντρικής Κυβέρνησης.
ΣΥΖΕΥΞΙΣ: Περισσότερο από ένα τηλεπικοινωνιακό δίκτυο
Παρότι συχνά αντιμετωπίζεται ως ένα απλό τηλεπικοινωνιακό έργο, το ΣΥΖΕΥΞΙΣ είναι, όπως υπογράμμισε ο κ. Αναγνωστόπουλος, ο κεντρικός κορμός επικοινωνίας του Δημοσίου. Είναι το δίκτυο που επιτρέπει στους φορείς να ανταλλάσσουν δεδομένα με ενιαία ασφάλεια, ενιαίες υποδομές και σύγχρονες ταχύτητες.
Όταν ένας πολίτης υποβάλλει μια αίτηση στο gov.gr –για παράδειγμα προς τον ΕΦΚΑ– πίσω από την οθόνη ενεργοποιείται ένα σύνθετο πλέγμα ανταλλαγών δεδομένων με την ΑΑΔΕ, το Μητρώο Πολιτών και τους δήμους. Αυτή η «αόρατη» λειτουργία στηρίζεται αποκλειστικά στο ΣΥΖΕΥΞΙΣ. Το 2025, το δίκτυο αυτό υποστήριξε 772 εκατομμύρια κλήσεις διαλειτουργικότητας, δηλαδή ισάριθμες ανταλλαγές στοιχείων μεταξύ δημοσίων φορέων, πάντα με τη συναίνεση του πολίτη.
34.000 σημεία, ένα ενιαίο δημόσιο
Το ΣΥΖΕΥΞΙΣ ΙΙ το οποίο εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί το 2027, καλείται να εξυπηρετήσει περίπου 34.000 σημεία δημοσίων φορέων σε όλη τη χώρα. Πρόκειται για ένα έργο μεγάλης κλίμακας και πολυπλοκότητας, το οποίο εξελίσσεται διαρκώς και απαιτεί συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων.
Όπως τονίστηκε, δεν πρόκειται για ένα έργο που μπορεί να υλοποιηθεί μονομερώς. Η επιτυχία του εξαρτάται από τον συντονισμό της κεντρικής διοίκησης, των φορέων, των αναδόχων και των τεχνικών συνεργείων που εγκαθιστούν τον εξοπλισμό στις δημόσιες υποδομές.
Cloud, ασφάλεια και τηλεδιάσκεψη: Η επόμενη μέρα
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στη στρατηγική cloud-first του Δημοσίου. Αντί κάθε φορέας να διατηρεί το δικό του data center, με υψηλό κόστος συντήρησης, το κράτος επενδύει σε κεντρικά κυβερνητικά κέντρα δεδομένων αλλά και σε public cloud υποδομές από διεθνείς παρόχους όπως η Microsoft, η Amazon και η Google.
Το ΣΥΖΕΥΞΙΣ ΙΙ λειτουργεί ως ο συνδετικός κρίκος αυτών των υποδομών, εξασφαλίζοντας ασφαλή αποθήκευση, προσβασιμότητα και υποστήριξη προηγμένων υπηρεσιών, όπως τηλεδιασκέψεις ακόμη και στον χώρο της Δικαιοσύνης.
Η Κοινωνία της Πληροφορίας ως επιτελικός μηχανισμός
Ο Δημήτριος Γιάντσης, Γενικός Διευθυντής Έργων της Κοινωνίας της Πληροφορίας, περιέγραψε τον ρόλο του φορέα ως διαχειριστή και επιταχυντή του ψηφιακού μετασχηματισμού.
Η Κοινωνία της Πληροφορίας δεν υλοποιεί έργα για τον εαυτό της, αλλά για λογαριασμό των δημοσίων φορέων, αξιοποιώντας τη συσσωρευμένη τεχνογνωσία 25 ετών. Σήμερα διαχειρίζεται περισσότερα από 400 έργα, έχει προκηρύξει 400 δημόσιους διαγωνισμούς από το 2019, έχει συμβασιοποιήσει πάνω από 600 έργα και υλοποιεί ταυτόχρονα 230 ενεργές συμβάσεις ύψους 1,8 δισ. ευρώ. Το ΣΥΖΕΥΞΙΣ ΙΙ χαρακτηρίστηκε ως το πιο δύσκολο και πολυπλοκότερο από όλα.
Ιδιαίτερη πρόκληση για την υλοποίηση του έργου αποτελεί και το αυστηρό χρονοδιάγραμμα των χρηματοδοτικών εργαλείων, καθώς η λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης τοποθετείται τέλη Ιουνίου του τρέχοντος έτους. Αυτό επιβάλλει την ολοκλήρωση όλων των επιμέρους τμημάτων του έργου με πλήρη τυπική και οικονομική συμμόρφωση, ώστε να αποφευχθούν δημοσιονομικές διορθώσεις ή προβλήματα σε μεταγενέστερους ελέγχους.
60+ συμβάσεις, πολλοί ανάδοχοι, ένα αποτέλεσμα
Το έργο αποτελείται από 60 διαφορετικές συμβάσεις, με διαφορετικούς αναδόχους, υλοποιούμενες βάσει της νομοθεσίας δημοσίων προμηθειών και με χρηματοδότηση από ΕΣΠΑ και Ταμείο Ανάκαμψης. Παράλληλα, έχουν διανεμηθεί 55.000 συνδέσεις κινητής τηλεφωνίας, ενώ παρέχονται υπηρεσίες internet άνω του 1 Gbps, τηλεφωνία και τηλεδιάσκεψη μέσα από ένα κλειστό και ασφαλές δίκτυο.
Ο Χάρης Στελλάκης, Διευθυντής Διαχείρισης Έργων Υποδομών, παρουσίασε την αρχιτεκτονική του ΣΥΖΕΥΞΙΣ ΙΙ, η μετεξέλιξη του ΣΥΖΕΥΞΙΣ Ι, που είχε συνδέσει 4.500 φορείς.
Το ΣΥΖΕΥΞΙΣ ΙΙ βασίζεται σε πέντε μεγάλα υποέργα, ύψους 630 εκατ. ευρώ με στόχο τόσο την ενίσχυση του ανταγωνισμού όσο και τη μέγιστη αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι τηλεπικοινωνιακές «νησίδες» με προϋπολογισμό 324 εκατ. ευρώ, η ασύρματη νησίδα (27 εκατ. ευρώ), οι υποδομές ασφάλειας και τα δύο κέντρα δεδομένων στα Χανιά.
Στους αναδόχους περιλαμβάνονται όλοι οι μεγάλοι τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι, ενώ το έργο σήμερα βρίσκεται σε φάση όπου το 58% των φορέων έχει ήδη ενταχθεί στο νέο δίκτυο, με το υπόλοιπο να βρίσκεται σε υλοποίηση ή σχεδίαση.
Έργο-σημαία με ορίζοντα ολοκλήρωσης
Παρά τις καθυστερήσεις που κρίνονται ρεαλιστικές λόγω της πολυπλοκότητας, το ΣΥΖΕΥΞΙΣ ΙΙ παραμένει έργο-σημαία για το ελληνικό Δημόσιο. Η ολοκλήρωσή του χωρίς δημοσιονομικές διορθώσεις αποτελεί προτεραιότητα, ενόψει και των αυστηρών ελέγχων που συνοδεύουν τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία.
Όπως υπογραμμίστηκε, πρόκειται για ένα έργο που δεν αφορά μόνο τις υποδομές, αλλά τη δομική αναβάθμιση της λειτουργίας του κράτους, με τελικό αποδέκτη τον πολίτη και τον επιχειρηματία.
