Ποικίλες ήταν οι αντιδράσεις στις χώρες της Mercosur για τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ωστόσο η κυρίαρχη γραμμή - όπως εκφράστηκε από τα mainstream μέσα μαζικής ενημέρωσης το τελευταίο 48ωρο - κάνει λόγο για ένα γεγονός μεγάλης οικονομικής κλίμακας, μια νέα αγορά και νέες δυνατότητες εμπορίου για τις χώρες της Λατινικής Αμερικής που συμμετέχουν στο μπλοκ.
Ταυτόχρονα όμως η δημόσια συζήτηση περιλαμβάνει και προβληματισμούς για τις επιπτώσεις της συμφωνίας, καθώς σε Παραγουάη και Αργεντινή αναπτύσσεται έντονα ο αντίλογος για κινδύνους και «ασυμμετρίες». Στη Βραζιλία η συμφωνία αποκτά και πολιτική διάσταση, καθώς η κυβέρνηση την επικοινωνεί ως ατού, σε ένα προεκλογικό έτος. Στην Ουρουγουάη το θετικό κλίμα συνοδεύεται από ανησυχία για τις ευρωπαϊκές αντιδράσεις που μπορεί να καθυστερήσουν ή να δυσκολέψουν την κύρωση της συμφωνίας από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η οποία αναμένεται τους επόμενους μήνες.
Στα δημοσιεύματα που κυριάρχησαν το Σαββατοκύριακο (10–11/01) στις χώρες της Mercosur, ύστερα από την έγκριση της συμφωνίας στο Συμβούλιο της Ε.Ε την περασμένη Παρασκευή (9-1), το κοινό πλαίσιο εκφράζεται σε τρεις άξονες. Στο οικονομικό μέγεθος της συμφωνίας και την απόκτηση πρόσβασης στην ευρωπαϊκή αγορά που είναι υψηλής αγοραστικής δύναμης, στις μεταβατικές περιόδους ειδικά για τα «ευαίσθητα προϊόντα» που θα κριθούν στις λεπτομέρειες, αλλά ταυτόχρονα στους ρυθμιστικούς και περιβαλλοντικούς όρους που παρουσιάζονται είτε ως “κανόνες παιχνιδιού” είτε ως πιθανές νέες εμπορικές τριβές.
Οι διαφορές ανά χώρα προκύπτουν από το ποιοι κλάδοι της οικονομίας θεωρούνται κερδισμένοι ή χαμένοι και από το πόσο “δίκαιη” εκλαμβάνεται η αρχιτεκτονική της συμφωνίας.
Βραζιλία: «Οικονομική ευκαιρία» με πολιτική αξιοποίηση και επιφυλάξεις σε επιμέρους κλάδους
Στη Βραζιλία, τα δημοσιεύματα του τελευταίου 48ώρου αντιμετωπίζουν τη συμφωνία Mercosur–ΕΕ κυρίως ως οικονομική ευκαιρία στο πλαίσιο της οποίας θα ανοίξουν οι αγορές και θα διαφοροποιηθούν οι εμπορικές σχέσεις. Ταυτόχρονα αναδεικνύουν και δύο ακόμη χαρακτηριστικά.
Πρώτον, ότι η συμφωνία προβάλλεται ως πολιτικό ατού από το κυβερνών κόμμα. Η CNN Brasil μεταδίδει ότι το Planalto (Προεδρικό Μέγαρο) βλέπει τη συμφωνία ως «trunfo político» (πολιτικό πλεονέκτημα) σε εκλογικό έτος, παρουσιάζοντάς την ως ιστορικό βήμα που ενισχύει το αφήγημα του πολυμερισμού και μειώνει την εξάρτηση από τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Δεύτερον, τονίζεται έντονα το στρατηγικό και γεωοικονομικό πλαίσιο. Στο Correio Braziliense, ανάλυση τονίζει ότι η συμφωνία μπορεί να αυξήσει το «περιθώριο ελιγμών» της Βραζιλίας διεθνώς, λειτουργώντας ως αντίβαρο στις πιέσεις ή στις ασύμμετρες διμερείς διευθετήσεις με μεγάλες δυνάμεις.
Σε πιο μεσοπρόθεσμο επίπεδο, η συζήτηση μεταφέρεται στις επιπτώσεις ανά κλάδο. Σε συνέντευξη στο Estado de Minas / PlatôBR, ειδικός εκτιμά ότι οι εξαγωγείς αποκτούν χώρο, αλλά κάποιοι τομείς της βιομηχανίας (όπως του αυτοκινήτου/εξαρτημάτων) και προϊόντα όπως κρασί και γαλακτοκομικά μπορεί να δεχθούν μεγαλύτερη πίεση από τον ευρωπαϊκό ανταγωνισμό.
Παράλληλα, στα βραζιλιάνικα μέσα καταγράφεται και η «πράσινη» επιχειρηματολογία υπέρ του deal. Η Agência Brasil μεταφέρει δήλωση της υπουργού Περιβάλλοντος ότι το κείμενο της συμφωνίας είναι ευθυγραμμισμένο με περιβαλλοντικούς στόχους και τοποθετείται στο πλαίσιο αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης.
Αργεντινή: Ευκαιρία εξωστρέφειας, αλλά και «λίγα οφέλη – μεγάλοι κίνδυνοι»
Στην Αργεντινή, η δημοσιογραφική κάλυψη των τελευταίων 48 ωρών, έχει δύο κατευθύνσεις: Από τη μία πλευρά, ορισμένα mainstream μέσα παρουσιάζουν τη συμφωνία Mercosur – ΕΕ ως ευκαιρία για αύξηση εμπορίου και πρόσβαση σε αγορά υψηλής αγοραστικής δύναμης, ενώ από την άλλη, αναπτύσσεται ισχυρός αντίλογος ότι το deal ενδέχεται να έχει ασύμμετρα οφέλη και να δημιουργήσει ρίσκα για τμήματα της παραγωγικής και της βιομηχανικής βάσης.
Η La Nación καταγράφει ότι λίγοι αλλά χαρακτηριστικοί περιφερειακοί-πολιτικοί παράγοντες (π.χ. κυβερνήτες/υπουργοί παραγωγής) που τοποθετήθηκαν, μιλούν για «paso clave» (καθοριστικό βήμα) και ευκαιρία, με έμφαση στις εξαγωγές και στην ανάγκη προσαρμογής σε πιστοποιήσεις - standards. Στον ίδιο κορμό ρεπορτάζ, όμως, εμφανίζεται και η προειδοποίηση ότι «δεν είναι όλα χρυσός», καθώς ο βιομηχανικός τομέας θα χρειαστεί να κινηθεί γρήγορα για να αντέξει πιθανό ανταγωνισμό από ευρωπαϊκά προϊόντα.
Στον αντίποδα, η Página/12 υιοθετεί αιχμηρό πλαίσιο, τοποθετώντας τη χώρα ως «τελευταίο βαγόνι» και χαρακτηρίζει τη συμφωνία ως εξέλιξη που «προσφέρει λίγα οφέλη και δημιουργεί ισχυρούς κινδύνους», δίνοντας βάρος στο ζήτημα των ασυμμετριών και στο ποιος τελικά «πληρώνει» το κόστος προσαρμογής.
Σε πιο τεχνικό επίπεδο, η Ámbito εξηγεί τη διαδρομή κύρωσης και το «τι απομένει» για να τεθεί σε ισχύ η συμφωνία, υπογραμμίζοντας ότι η υπογραφή δεν ισοδυναμεί με άμεση εφαρμογή και ότι το επόμενο πολιτικό πεδίο είναι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και οι διαδικασίες ratification (επικύρωσης) εντός των χωρών της Mercosur.
Τέλος, σε καθαρά οικονομικό πλαίσιο, το iProfesional προβάλλει μεγέθη και προβλέψεις για το δυνητικό εμπορικό αποτέλεσμα, αλλά ταυτόχρονα καταγράφει και το σκέλος «ρίσκα και προκλήσεις» (π.χ. αυστηρότερα περιβαλλοντικά/ιχνηλασιμότητα, πίεση σε ευαίσθητες βιομηχανίες).
Παραγουάη: «Ιστορική ευκαιρία», αλλά και έντονος καβγάς για όρους, «δικλίδες ασφαλείας» και φόβοι για τιμές
Στην Παραγουάη, το διάστημα που ακολούθησε την έγκριση της συμφωνίας από την Ε.Ε, ο Τύπος κινήθηκε σε δύο ταχύτητες.
Από τη μία, η συμφωνία προβάλλεται ως μεγάλο οικονομικό άνοιγμα. Η Última Hora σημειώνει ότι ο στόχος είναι η δημιουργία μιας από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερου εμπορίου, με αγορά εκατοντάδων εκατομμυρίων καταναλωτών και σταδιακή άρση δασμών. Στο ίδιο κλίμα, η εφημερίδα μεταφέρει και πολιτικές τοποθετήσεις που τη θεωρούν ωφέλιμη για τη χώρα, αλλά ταυτόχρονα καταγράφει ανησυχία μήπως η ενίσχυση των εξαγωγών οδηγήσει σε αύξηση τιμών στο βασικό καλάθι κατανάλωσης.
Επίσης, η La Tribuna σε editorial παρουσιάζει την υπογραφή στην Ασουνσιόν (η συμφωνία θα υπογραφεί στις 17 Ιανουαρίου στην πρωτεύουσα της Παραγουάης από την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν) ως ιστορικό βήμα και αναδεικνύει πτυχές όπως πρόσβαση σε δημόσιους διαγωνισμούς και τα νέα δεδομένα σε περιβαλλοντικές υποχρεώσεις (π.χ. αποτύπωμα άνθρακα, κανόνες κατά της αποψίλωσης).
Από την άλλη, ο αντίλογος είναι ιδιαίτερα αιχμηρός και επικεντρώνεται στους όρους. Η ABC Color (οικονομικό ρεπορτάζ) μεταφέρει προειδοποιήσεις του «παραγωγικού τομέα» ότι οι salvaguardias και οι πρόσθετες ρυθμίσεις (π.χ. περιβαλλοντικές) μπορεί να λειτουργήσουν ως νέες εμπορικές «μπάρες» και να πλήξουν την ανταγωνιστικότητα της Παραγουάης. Χθες, σε άρθρο γνώμης η ίδια εφημερίδα ανεβάζει τους τόνους χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία «λεόντεια», υποστηρίζοντας ότι προβλέπονται μονομερείς δικλίδες που μπορεί να ενεργοποιούνται κατά το δοκούν και ότι οι ευρωπαϊκές επιδοτήσεις δημιουργούν άνισο ανταγωνισμό.
Τι σημαίνει «salvaguardias» με απλά λόγια
Οι salvaguardias (δικλίδες ασφαλείας) είναι ρήτρες «έκτακτης προστασίας». Αν μετά το άνοιγμα των αγορών υπάρξει απότομη αύξηση εισαγωγών που χτυπά έναν ευαίσθητο κλάδο, επιτρέπουν προσωρινά «φρένα», όπως επαναφορά δασμών ή όρια στις εισαγωγές. Στον παραγουανό Τύπο, ο προβληματισμός είναι ότι τέτοιοι μηχανισμοί μπορεί στην πράξη να λειτουργήσουν ως νέο εμπόδιο για τα προϊόντα της Mercosur.
Ουρουγουάη: θετικό πρόσημο για εξαγωγές και αγροτοδιατροφικό τομέα, αλλά «το παιχνίδι δεν τελειώνει» λόγω Ευρώπης
Στην Ουρουγουάη, τα δημοσιεύματα του τελευταίου 48ωρου αντιμετωπίζουν τη συμφωνία Mercosur - ΕΕ κυρίως ως στρατηγικό άνοιγμα που μπορεί να ενισχύσει τις εξαγωγές και να «κλειδώσει» καλύτερη πρόσβαση σε μια αγορά υψηλής αξίας. Το αγροτικό - παραγωγικό ρεπορτάζ έχει εμφανώς θετική αποτίμηση: Η Rurales El País χαρακτηρίζει την ευρωπαϊκή «έγκριση» ως ιστορικό βήμα μετά από 25 χρόνια και μιλά για ισχυρό εμπορικό και παραγωγικό αποτύπωμα για τα δύο μπλοκ.
Ταυτόχρονα, εμφανίζεται και μια πιο «προσγειωμένη» στάση από φορείς του πρωτογενούς τομέα. Σε ξεχωριστό ρεπορτάζ της Rurales El País, ο πρόεδρος της Asociación Rural del Uruguay (το κεντρικό συνδικαλιστικό όργανο των μεγάλων αγροτών και κτηνοτρόφων της Ουρουγουάης που προωθεί την αγροτική ανάπτυξη από το 1871) επισημαίνει ότι «ακόμη δεν έχει υπογραφεί» και ότι η οριστική αποτίμηση θα γίνει όταν «κλείσει» τυπικά το deal, παρότι αναγνωρίζει το «τεράστιο βήμα» που έγινε.
Στο ραδιοτηλεοπτικό σκέλος, το Subrayado μεταφέρει την οικονομική ανάγνωση της κυβέρνησης με τον υπουργό Οικονομίας Oddone να δηλώνει ότι, όταν το συμφωνημένο πλαίσιο κυρωθεί και εφαρμοστεί, μπορεί να φέρει αύξηση ΑΕΠ, εξαγωγών, απασχόλησης και επενδύσεων, δίνοντας «καθαρά θετικό» σήμα για την οικονομία της χώρας.
Παράλληλα, στην Ουρουγουάη παρακολουθούν στενά το «ευρωπαϊκό μέτωπο», επειδή από εκεί θα κριθεί ο ρυθμός και η ομαλότητα της κύρωσης. Το El Observador δίνει έμφαση στις συνεχιζόμενες κινητοποιήσεις/μπλόκα αγροτών (Γαλλία και Καταλονία) κατά της συμφωνίας, ως ένδειξη ότι το πολιτικό κόστος στην Ευρώπη παραμένει υψηλό.
Τέλος, ο κρατικός ραδιοτηλεοπτικός όμιλος Medios Públicos επικεντρώνεται στη διαδικασία και υπενθυμίζει ότι η «υπογραφή» δεν ισοδυναμεί με άμεση έναρξη ισχύος, ενώ εξηγεί τι απομένει για την πλήρη κύρωση, με κομβικό σταθμό το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μέσα στο 2026.
