Το γεγονός ότι αυτή η σύρραξη εκτυλίσσεται πολύ κοντά, σχεδόν στη γειτονιά μας, αλλά και ότι εμπλέκονται χώρες ρυθμιστές του ενεργειακού χάρτη όπως το Ιράν το οποίο ελέγχει τα στενά του Ορμούζ -ένα ενεργειακό πέρασμα για άνω του 20% του πετρελαίου που διακινείται μέσω θαλάσσης και άνω του 25% του υγροποιημένου φυσικού αερίου-, δημιουργούν μια εύλογη ανησυχία για το τι επιφυλάσσουν οι επόμενες ημέρες σε πολλά επίπεδα.
Τα Μακεδονικά Νέα συγκέντρωσαν απόψεις από εκπροσώπους διαφορετικών κλάδων, για τις πρώτες εκτιμήσεις των συνεπειών που μπορεί να έχει η χώρα μας, καθώς η γνώση και η εμπειρία τους πάνω σε θέματα που αγγίζει ο πόλεμος, μπορούν να δώσουν μια πρώτη εικόνα για το τι ακολουθεί, σε βραχυχρόνιο και μακροχρόνιο επίπεδο.
Αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων
Ένα από τα μείζονα θέματα που επικρατούν σε εγχώριο και διεθνές επίπεδο είναι οι ενδεχόμενη αύξηση των τιμών καυσίμων και ενέργειας οι οποίες θα επιφέρουν ένα γενικευμένο κύμα ανατιμήσεων. Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Πρατηριούχων Εμπόρων Καυσίμων (ΠΟΠΕΚ), κ. Θέμης Κιουρτζής κάνει λόγο στα Μακεδονικά Νέα για μια άσχημη συγκυρία και για ενδεχόμενη εντός της εβδομάδας αύξηση στην τιμή των καυσίμων. Ωστόσο, δίνει ιδιαίτερο βάρος στην ψυχολογία του καταναλωτή και θεωρεί πως η αρνητική εξέλιξη του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ θα λειτουργήσει και ως παράγοντας πίεσης για μια σύντομη εμπόλεμη αντιπαράθεση. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε «αφού έκλεισαν τα στενά του Ορμούζ θα τελειώσει γρήγορα και ο πόλεμος, γιατί είναι πάρα πολύ σημαντικά για τη διακίνηση (σ.σ. καυσίμων) και δεν μπορεί ο κόσμος να αντέξει μια παρατεταμένη καθυστέρηση, αλλά ούτε και τα υψηλά κόστη. Όταν υπάρχει πόλεμος υπάρχουν οικονομικές ανακατατάξεις και επιπτώσεις στα καύσιμα, αλλά δεν πρέπει να επέλθει πανικός, γιατί η ψυχολογία παίζει μεγάλο ρόλο στον καταναλωτή. Όταν τα κοστολόγια επιβαρύνουν το προϊόν, αυτό περνάει στον καταναλωτή. Δεν είναι μια καλή συγκυρία αλλά πρέπει να δείξουμε και μια ψυχραιμία ως καταναλωτές. Πέρσι 27 με 28 Φεβρουαρίου είχαμε την ίδια τιμή βαρελιού σε σχέση με φέτος, αλλά η αμόλυβδη ήταν πιο ακριβή 8 λεπτά πέρσι. Η αγορά καυσίμου λειτουργεί με χρονοκαθυστέρηση, είτε στην αύξηση είτε στη μείωση. Ενδεχομένως μέσα στην εβδομάδα να δούμε μια αύξηση 3 με 4 λεπτά και μακάρι να μείνουμε εκεί».
Το σχέδιο πίσω από την σύρραξη
Ένα από τα μείζονα θέματα είναι η κατανόηση της πραγματικής εικόνας και των προεκτάσεων της εμπόλεμης σύρραξης με τον έμπειρο επιχειρηματία γνώστη των διεθνών αγορών και συγγραφέα κ. Δημήτρη Λακασά, να επιχειρεί μέσω της ανάλυσής του στα Μακεδονικά Νέα να θέσει τις βάσεις της σωστής οπτικής με την οποία πρέπει να εξετάζουμε τη συγκεκριμένη εμπόλεμη κατάσταση, επισημαίνοντας ότι το χτύπημα αυτό είναι μέρος του ευρύτερου σχεδιασμού των ΗΠΑ για έλεγχο της ενεργειακής αγοράς, απέναντι στην Κίνα. Πιο αναλυτικά ο κ. Λακασάς αναφέρει πως «πέρα από το πεδίο των στρατιωτικών επιχειρήσεων που είναι ξεκάθαρο ότι από τη μια πλευρά βρίσκονται οι ΗΠΑ με το Ισραήλ και από την άλλη το Ιράν, υπάρχει και ένας ευρύτερος παράλληλος οικονομικός πόλεμος που εκτυλίσσεται, μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, όσο και αν αυτό φαίνεται παράξενο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής έχουν ένα πολύ μεγάλο πρόβλημα με την Κίνα και αυτό είναι το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και το εμπορικό έλλειμα που παρουσιάζεται το οποίο είναι ένα προς τρία υπέρ της Κίνας με τάσεις συνεχούς διεύρυνσης. Οι ΗΠΑ κατανόησαν ότι αν αυτή η τάση συνεχιστεί, απειλεί σοβαρά την κυριαρχία της σε πολλούς και σημαντικούς τομείς, με σημαντικό ενδεχόμενο μέχρι το 2050 να την απωλέσουν σε οικονομικό, πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο. Είδαν ότι το αδύναμο σημείο της Κίνας είναι η έλλειψη ενεργειακών πόρων για να στηρίξει το οικοδόμημά της. Η Κίνα αγοράζει πετρέλαιο από Βενεζουέλα, Ιράν και Ρωσία. Έλεγξαν λοιπόν οι ΗΠΑ τη Βενεζουέλα. Το επόμενο στοίχημα ήταν ο έλεγχος των ενεργειακών πόρων της Κίνας μέσω Ιράν. Άρα επιχειρούν (σ.σ οι ΗΠΑ) να ελέγξουν τη δεύτερη πηγή ενεργειακού εφοδιασμού της Κίνας, με πραγματικό στόχο τα στενά του Ορμούζ. Σχετικά με τη Ρωσία και την ενέργεια που εισαγάγει η Κίνα από αυτή, την αφήνουν να καταναλώνει δυνάμεις στον πόλεμο με την Ουκρανία ώστε να μην μπορεί να ασχοληθεί με άλλο ανοιχτό μέτωπο».
Γιατί τώρα
Ο κ. Λακασάς επιχειρώντας να δώσει απάντηση στο ερώτημα που έχει τεθεί για τη χρονική στιγμή που επέλεξαν ΗΠΑ και Ισραήλ να συγκρουστούν με το Ιράν, τονίζει: «Κάτι που πέρασε στα ψιλά είναι ότι πρόσφατα έχει ξεκινήσει πόλεμος μεταξύ Αφγανιστάν και Πακιστάν, με το Πακιστάν να είναι μια πυρηνική δύναμη σύμμαχος του Ιράν. Αυτό δείχνει μια πολύ καλή προετοιμασία όπου ο στρατηγικός σύμμαχος του Ιράν δεν θα μπορεί να παρέμβει και απαντά και στο ερώτημα γιατί ΗΠΑ και Ισραήλ επέλεξαν αυτήν τη χρονική στιγμή για να συγκρουστούν με το Ιράν».
Τα δυο σενάρια, τα πολλαπλά οφέλη και οι επιπτώσεις
Ο κ. Δημήτρης Λακασάς εκφράζει την άποψη ότι τα σενάρια είναι δυο. Ένα που περιλαμβάνει έναν πόλεμο λίγων ημερών, όπου τα οφέλη από την εγκατάσταση στο Ιράν μιας φιλοδυτικής κυβέρνησης θα είναι πολλαπλάσια της όποιας ζημίας επέλθει πρόσκαιρα και το δεύτερο της παρατεταμένης εμφύλιας διαμάχης εντός της χώρας που θα εμποδίσει την γενικότερη οικονομική ανάκαμψη. «Τα σενάρια είναι δυο. Το πρώτο το οποίο είναι το πιο ήπιο και ανώδυνο και περιλαμβάνει την εγκατάσταση μιας φιλοδυτικής κυβέρνησης στο Ιράν και θα έχουμε ένα πόλεμο ημερών. Το δεύτερο είναι αυτό της εμφύλιας διαμάχης μηνών ή ακόμη και ετών στο Ιράν, το οποίο θα μετατρέψει την περιοχή σε μια βραδυφλεγή βόμβα, με αποτέλεσμα οι εκεί οικονομίες να αργήσουν να επανέλθουν.Το σενάριο της μεγάλης διάρκειας του πολέμου είναι αυτό που θα επιφέρει και τις σημαντικότερες επιπτώσεις στη χώρα μας σε επίπεδο εξαγωγών, ενώ θα επηρεαστεί σοβαρά και ο τουρισμός. Αν επιβεβαιωθεί το σενάριο της εμπόλεμης σύρραξης μερικών ημερών, τότε θα έχουμε μια βραχυπρόθεση ζημία. Μην ξεχνάμε επίσης ότι με την ομαλοποίηση της κατάστασης πρόκειται να ανοίξει και η αγορά του Ιράν, η οποία είναι μια τεράστια αγορά που παρέμενε κλειστή λόγω του θεοκρατικού καθεστώτος που υπήρχε. Αν με την πλήρη αποκατάσταση έχουμε μια φιλοδυτική κατάσταση στη διέλευση των πλοίων από τα στενά του Ορμούζ, τότε το όφελος θα είναι πολύ μεγαλύτερο της ζημίας που θα επέλθει» εξηγεί στα Μακεδονικά Νέα ο κ. Λακασάς.
Ανησυχία για ακρίβεια – Καθοριστικός παράγοντας η διάρκεια του πολέμου
Ως τον καθοριστικό παράγοντα για το μέγεθος των επιπτώσεων που θα επέλθουν σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο, ο οικονομολόγος – σύμβουλος επιχειρήσεων κ. Απόστολος Σπαθάς δείχνει τη διάρκεια του πολέμου. Πρόβλεψή του στα Μακεδονικά Νέα είναι ότι οι μέχρι στιγμής ενδείξεις δείχνουν μια σύντομη εμπόλεμη σύρραξη, με σίγουρο ωστόσο το κύμα ακρίβειας ως επίπτωσή της. Όπως ανάφερε «προς το παρόν η τάση είναι ότι δεν θα έχει μεγάλη χρονική διάρκεια αυτός ο πόλεμος. Η κρίση που κάνουμε είναι με βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, γιατί άλλα είναι τα δεδομένα μιας μικρής σε διάρκεια εμπόλεμης κατάστασης και άλλα αν αυτή έχει μεγάλη διάρκεια. Στη δεύτερη περίπτωση θα έρθουν μεγάλες αναταράξεις και αλλαγές στη χώρα μας. Ήδη ετοιμάζονται και γίνονται μεγάλες επενδύσεις στα λιμάνια μας και στα logistics, οι οποίες εάν έχουμε λόγω του πολέμου μεγάλες αλλαγές και δημιουργηθεί μια νέα χωροταξία, τότε αναπόφευκτα θα έχουμε και μεγάλες επιπτώσεις. Προς το παρόν, όμως, αυτό που θα έρθει σίγουρα είναι η ακρίβεια. Αύξηση ενέργειας, αύξηση πρώτων υλών λόγω μεταφοράς, μείωση ρευστών στις επιχειρήσεις οι οποίες θα δαπανούν μεγαλύτερα ποσά ως κεφάλαια κίνησης για την πραγματοποίηση εισαγωγών, ίσως πληγούν και οι εξαγωγές μας. Όλο αυτό θα επιφέρει μια υστέρηση στην οικονομία, αλλά επαναλαμβάνω όλα εξαρτώνται από τη διάρκεια της εμπόλεμης σύρραξης».
Μικρή εξάρτηση από Ιρανικό πετρέλαιο - Σημαντικό το κομμάτι της ψυχολογίας
Ο κ. Σπαθάς συνιστά ψυχραιμία στο καταναλωτικό κοινό, τονίζει ότι η ψυχολογία που διαμορφώνεται πάντα στην είδηση ενός πολέμου επιφέρει επιπτώσεις, τονίζει όμως τη μικρή εξάρτηση της Ελλάδας από το ιρανικό πετρέλαιο, ως παράγοντα θετικό για τις βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις στη χώρα μας.
Πιο συγκεκριμένα τόνισε: «Το άλλο κομμάτι είναι το ψυχολογικό το οποίο ποτέ κανένας οικονομολόγος δεν μπορεί να μετρήσει, ούτε υπάρχει κάποια κλίμακα, αλλά είναι υπαρκτό. Μόνο στο άκουσμα όσων διαδραματίζονται στο Ιράν, είτε υπάρχει εύλογη αιτία, είτε δεν υπάρχει, κάποιες τιμές θα ανεβούν, κάπου θα μειωθεί η ζήτηση, κάποιοι θα εκμεταλλευτούν τη κατάσταση. Επομένως αναμένουμε κάποιες επιπτώσεις στο πεδίο της ψυχολογίας. Επειδή οι τιμές στα καύσιμα διαμορφώνονται χρηματιστηριακά και βάση του διαγράμματος platts, θα φανεί τις επόμενες ημέρες η αύξηση που θα έχουν, καθώς είναι σίγουρο ότι θα υπάρξει. Ωστόσο, η Ελλάδα δεν έχει μεγάλη εξάρτηση από τα πετρέλαια του Ιράν για τις ενεργειακές της ανάγκες, επομένως είναι και μικρότερη η έκθεση στον κίνδυνο παρατεταμένου κλεισίματος των στενών του Ορμούς. Όσον αφορά εξαγωγές προς περιοχές που έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της πολεμικής αντιπαράθεσης όπως το Κατάρ, είναι πολύ νωρίς να μιλήσουμε για πλήγμα. Αλλά και πάλι πάμε στον παράγοντα της χρονικής διάρκειας του πολέμου».
