Οι αγρότες και οι επιχειρήσεις της αγροδιατροφικής αλυσίδας καλούνται να διαχειριστούν ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους, με τις τιμές βασικών εισροών να έχουν αυξηθεί έως και 80% τα τελευταία χρόνια, ενώ την ίδια στιγμή η αγορά αναμένει με αγωνία την προκήρυξη των νέων Σχεδίων Βελτίωσης από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Η κλιμάκωση της έντασης στον Περσικό Κόλπο και οι συνεχιζόμενες συγκρούσεις στην Ουκρανία επιβαρύνουν το ενεργειακό κόστος και τις μεταφορές, οδηγώντας σε αλυσιδωτές επιπτώσεις στην παραγωγή τροφίμων. Η αύξηση των ναύλων, η αναδρομολόγηση των θαλάσσιων μεταφορών και η άνοδος των τιμών των καυσίμων επηρεάζουν άμεσα το κόστος λιπασμάτων, μηχανημάτων και αγροτικών εφοδίων.
Την ίδια στιγμή, η καθυστέρηση στην προκήρυξη των νέων επενδυτικών προγραμμάτων – που αποτελούν βασικό εργαλείο εκσυγχρονισμού της γεωργίας – δημιουργεί κλίμα αναμονής στην αγορά. Οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην αγροτική εκμηχάνιση, τα λιπάσματα και τις γεωργικές εισροές επισημαίνουν ότι χωρίς τα Σχέδια Βελτίωσης η αγορά «παγώνει», ενώ οι επενδύσεις των παραγωγών μετατίθενται χρονικά.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται και στο κλίμα που επικρατεί ενόψει της Agrotica 2026 στη Θεσσαλονίκη, της μεγαλύτερης αγροτικής έκθεσης στα Βαλκάνια με ακυρώσεις εκθετών από τη Μέση Ανατολή, η οποία φέτος αναμένεται να αποτελέσει όχι μόνο εμπορικό γεγονός αλλά και πλατφόρμα δημόσιου διαλόγου για το μέλλον της ελληνικής γεωργίας.
Αναμονή για τα Σχέδια Βελτίωσης
Οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον αγροτικό εξοπλισμό και τις γεωργικές επενδύσεις έχουν στρέψει το βλέμμα τους στην προκήρυξη των νέων Σχεδίων Βελτίωσης, η οποία – σύμφωνα με τον προγραμματισμό του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης – αναμένεται να τεθεί σε διαβούλευση το επόμενο διάστημα και να προκηρυχθεί τον Μάιο. Ο Αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Εισαγωγέων Αντιπροσώπων Μηχανημάτων (ΣΕΑΜ), Χριστόδουλος Μποζατζίδης, σημείωσε ότι η φετινή χρονιά χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερη αβεβαιότητα για τον αγροτικό τομέα.
Όπως ανέφερε, το επόμενο διάστημα αναμένεται να τεθεί σε διαβούλευση το κείμενο για τα νέα Σχέδια Βελτίωσης και, σύμφωνα με τον προγραμματισμό που έχει κοινοποιηθεί στον κλάδο, η σχετική πρόσκληση θα δημοσιευθεί τον Μάιο. Ο ίδιος υπογράμμισε ότι ο εκσυγχρονισμός της γεωργικής εκμηχάνισης αποτελεί βασικό παράγοντα για την αύξηση της παραγωγικότητας και τη μείωση του κόστους παραγωγής. «Η παρουσίαση των τελευταίων εξελίξεων στα γεωργικά μηχανήματα και τις νέες τεχνολογίες, μέσα από την Agrotica, αποτελεί βασικό παράγοντα για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής γεωργίας», σημείωσε.
Ωστόσο, οι πωλήσεις του κλάδου εξαρτώνται άμεσα από τα επενδυτικά προγράμματα. «Οι πωλήσεις μας είναι άμεσα συνυφασμένες με τα Σχέδια Βελτίωσης. Σε χρονιές όπου υπάρχουν ενεργά προγράμματα η αγορά υπερδιπλασιάζεται σε σχέση με τις χρονιές που δεν υπάρχουν», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Τα προηγούμενα Σχέδια Βελτίωσης λειτούργησαν την περίοδο 2024–2025 και ολοκληρώθηκαν τον Δεκέμβριο του 2025. Μέχρι να προκηρυχθεί ο νέος κύκλος επενδύσεων, ο κλάδος αναγκάζεται να λειτουργεί σε καθεστώς αναμονής.
«Δυστυχώς, μέχρι να προκηρυχθούν τα νέα Σχέδια Βελτίωσης δεν μπορούμε να προχωρήσουμε σε συναλλαγές με τους αγρότες. Όσο πιο γρήγορα βγουν, τόσο το καλύτερο για όλους», πρόσθεσε.
Ο πιο γηρασμένος στόλος γεωργικών μηχανημάτων στην Ευρώπη
Η καθυστέρηση στις επενδύσεις έχει ως αποτέλεσμα η Ελλάδα να διαθέτει έναν από τους πιο γηρασμένους στόλους γεωργικών μηχανημάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με στοιχεία του ΣΕΑΜ, η μέση ηλικία των γεωργικών μηχανημάτων στη χώρα ξεπερνά τα 20 έτη, γεγονός που επηρεάζει την ανταγωνιστικότητα των παραγωγών. Τα παλαιότερα μηχανήματα παρουσιάζουν χαμηλότερη ενεργειακή απόδοση και αυξημένες εκπομπές ρύπων. Μάλιστα, οι εκπομπές των παλαιών μηχανημάτων είναι έως και 20 φορές υψηλότερες σε σχέση με τα νέα.
Παράλληλα, η αγορά γεωργικών ελκυστήρων έχει περιοριστεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Οι πωλήσεις των μελών του ΣΕΑΜ εκτιμάται ότι το 2026 θα ξεπεράσουν τους 2.400 γεωργικούς ελκυστήρες, ενώ το 2008–2009 είχαν φτάσει ακόμη και τους 4.000. Την ίδια στιγμή, το ύψος των επιδοτήσεων για την αγορά νέων μηχανημάτων θεωρείται πλέον ανεπαρκές. «Οι τιμές αγοράς έχουν αυξηθεί κατά 50% έως 80% σε σχέση με το 2018, ενώ τα ποσά επιδότησης στα Σχέδια Βελτίωσης δεν έχουν προσαρμοστεί αναλόγως», τόνισε ο κ. Μποζατζίδης.
Το ενεργειακό κόστος πιέζει τα λιπάσματα
Σημαντικές πιέσεις δέχεται και ο κλάδος των λιπασμάτων, ο οποίος επηρεάζεται άμεσα από τις διεθνείς εξελίξεις στην ενέργεια. Ο Αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Παραγωγών και Εμπόρων Λιπασμάτων (ΣΠΕΛ), Κωνσταντίνος Ωραιόπουλος, εξήγησε ότι το περιβάλλον για την αγροτική παραγωγή είναι ιδιαίτερα δύσκολο.
Ο ΣΠΕΛ, που ιδρύθηκε το 1995, αριθμεί σήμερα 73 μέλη, τα οποία εκπροσωπούν τη συντριπτική πλειοψηφία των ελληνικών επιχειρήσεων του κλάδου αλλά και όλες τις πολυεθνικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην ελληνική αγορά. Τα μέλη του συνδέσμου παράγουν και εμπορεύονται όλες τις τεχνολογίες λιπασμάτων, ενώ δραστηριοποιούνται μέσω ενός δικτύου περίπου 2.500 γεωργικών καταστημάτων σε όλη την Ελλάδα. Πολλές από τις επιχειρήσεις του κλάδου έχουν επίσης έντονη εξαγωγική δραστηριότητα, κυρίως προς τα Βαλκάνια και τη Μέση Ανατολή. «Για εμάς το λίπασμα δεν είναι απλώς ένα προϊόν. Είναι η τροφή της τροφής μας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος σημείωσε ότι ο κλάδος των λιπασμάτων αποτελεί βασικό κρίκο της αγροδιατροφικής αλυσίδας. Ο ετήσιος κύκλος εργασιών του φτάνει τα 400 εκατ. ευρώ, γεγονός που τον καθιστά τη σημαντικότερη κατηγορία αγροτικών εισροών. Μαζί με τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα και το πολλαπλασιαστικό υλικό, το σύνολο των εισροών στον αγροτικό τομέα προσεγγίζει το 1 δισ. ευρώ.
Αύξηση τιμών λιπασμάτων λόγω του πολέμου
Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή έχουν ήδη αρχίσει να επηρεάζουν τις τιμές των λιπασμάτων. Όπως επισήμανε ο κ. Ωραιόπουλος, τις τελευταίες ημέρες καταγράφεται αύξηση του κόστους που συνδέεται άμεσα με το ενεργειακό κόστος.
Η σύρραξη στον Περσικό Κόλπο έχει προκαλέσει σημαντική αναστάτωση στις αγορές ενέργειας και μεταφορών, γεγονός που μεταφέρεται στις τιμές των αγροτικών εφοδίων. «Οι επόμενοι ένας με δύο μήνες θα είναι ιδιαίτερα δύσκολοι. Υπάρχει μεγάλη πίεση στο ενεργειακό και το μεταφορικό κόστος, ενώ η κρίση στη Μέση Ανατολή δεν φαίνεται να λήγει σύντομα», τόνισε.
Ήδη οι τιμές των λιπασμάτων καταγράφουν αυξήσεις της τάξης του 40% μέσα σε λίγα 24ωρα, εξέλιξη που συνδέεται τόσο με την άνοδο των τιμών της ενέργειας όσο και με την αύξηση των ναύλων. Παράλληλα, η κατανάλωση λιπασμάτων στην Ελλάδα διαμορφώθηκε το 2025 στους 825.000 τόνους, μειωμένη κατά 6% σε σχέση με το 2024. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, αυξάνεται σημαντικά η χρήση λιπασμάτων νέας τεχνολογίας, όπως οι βιοδιεγέρτες. Οι πωλήσεις αυτών των προϊόντων έχουν διπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια και έχουν φτάσει τα 31 εκατ. ευρώ, δείχνοντας τη στροφή της αγοράς σε καινοτόμες λύσεις.
Τα τελευταία χρόνια ο κλάδος των λιπασμάτων έχει περάσει από μια περίοδο σημαντικών ανακατατάξεων. Σύμφωνα με τον κ. Ωραιόπουλο, την τελευταία πενταετία έχουν σημειωθεί συγχωνεύσεις και εξαγορές εταιρειών, ενώ ορισμένες επιχειρήσεις έχουν διακόψει τη λειτουργία τους, καταγράφοντας και μείωση του προσωπικού στον κλάδο. Παρά τις πιέσεις, οι επιχειρήσεις συνεχίζουν να επενδύουν σε νέες τεχνολογίες και λύσεις που μπορούν να ενισχύσουν τη βιωσιμότητα της γεωργικής παραγωγής.
Η Agrotica ως πλατφόρμα διαλόγου
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά φέτος η Agrotica 2026, η οποία αναμένεται να αποτελέσει σημείο συνάντησης για παραγωγούς, επιχειρήσεις και Πολιτεία.
Η Πρόεδρος της Ένωσης Κατασκευαστών Γεωργικών Μηχανημάτων Ελλάδος (ΕΚΑΓΕΜ), Δήμητρα Εμμανουηλίδου, τόνισε ότι η φετινή διοργάνωση δεν είναι απλώς μια εμπορική έκθεση αλλά μια καθοριστική στιγμή για το μέλλον του αγροτικού τομέα, εκφράζοντας τη φωνή και την κοινή προσπάθεια του αγροτικού κόσμου για βιώσιμη και δίκαιη παραγωγή.
Η ίδια υπογράμμισε ότι ο τελευταίος χρόνος υπήρξε ιδιαίτερα δύσκολος για τους παραγωγούς, καθώς οι ακραίες καιρικές συνθήκες, το αυξημένο κόστος παραγωγής, οι ασταθείς τιμές και οι γραφειοκρατικές δυσκολίες έχουν οδηγήσει πολλούς αγρότες σε απογοήτευση. Ωστόσο, όπως τόνισε, η απογοήτευση δεν πρέπει να μετατραπεί σε παθητικότητα αλλά σε κινητήρια δύναμη για συλλογική δράση.
Καθυστερήσεις και γραφειοκρατία
Η Πρόεδρος της ΕΚΑΓΕΜ αναφέρθηκε επίσης στις καθυστερήσεις που παρατηρούνται στην υλοποίηση των αγροτικών προγραμμάτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως υποστήριξε, οι καθυστερήσεις φτάνουν ακόμη και τα τρία χρόνια, γεγονός που δημιουργεί προβλήματα στον προγραμματισμό των επιχειρήσεων και των παραγωγών. «Όταν ένα πρόγραμμα εγκρίνεται και χρειάζεται χρόνια για να ενεργοποιηθεί, ο παραγωγός δεν μπορεί να προγραμματίσει ούτε να επενδύσει στην τεχνολογία», εξήγησε επισημαίνοντας ότι τα πληροφοριακά συστήματα που διαχειρίζονται τις επιδοτήσεις συχνά λειτουργούν ως εμπόδιο αντί για εργαλείο.
Για τον λόγο αυτόν πρότεινε την απλοποίηση των διαδικασιών, τον ανασχεδιασμό των ψηφιακών πλατφορμών και την επιτάχυνση των πληρωμών. Παράλληλα, ζήτησε αυστηρά χρονοδιαγράμματα για την υλοποίηση των προγραμμάτων, καθώς και τη δημιουργία νέων επενδυτικών εργαλείων που θα επιτρέπουν στους παραγωγούς να υλοποιούν στοχευμένες επενδύσεις χωρίς τη γραφειοκρατία ενός μεγάλου Σχεδίου Βελτίωσης.
Πιέσεις και από τις πρώτες ύλες
Οι πιέσεις στον κλάδο δεν περιορίζονται μόνο στην ενέργεια και τα λιπάσματα. Η αύξηση των διεθνών τιμών πρώτων υλών επηρεάζει και την κατασκευή αγροτικών υποδομών. Σύμφωνα με την κ. Εμμανουηλίδου, στις αρχές του 2026 καταγράφηκε αύξηση 10% στις τιμές του χάλυβα, εξαιτίας των δασμών που επιβλήθηκαν διεθνώς, δημιουργώντας πρόσθετη αβεβαιότητα για τις επιχειρήσεις του κλάδου. «Δεν γνωρίζουμε τι θα πληρώσουμε το επόμενο διάστημα για λίπασμα και χάλυβα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Οι καθυστερήσεις δημιουργούν προβλήματα στις επιχειρήσεις
Οι επιχειρήσεις που κατασκευάζουν γεωργικό εξοπλισμό αντιμετωπίζουν επίσης δυσκολίες στον προγραμματισμό τους. Όπως εξήγησε η κ. Εμμανουηλίδου, τα Σχέδια Βελτίωσης συχνά οδηγούν σε απότομη αύξηση της ζήτησης, γεγονός που απαιτεί αύξηση προσωπικού και παραγωγικής δυναμικότητας. Όμως, όταν τα προγράμματα καθυστερούν, οι επιχειρήσεις μένουν με ανεκμετάλλευτους πόρους και προσωπικό χωρίς αντικείμενο. Ιδιαίτερα στον τομέα των θερμοκηπίων, όπου απαιτείται εξειδικευμένο προσωπικό, η καθυστέρηση των εγκρίσεων δημιουργεί σημαντικά προβλήματα. «Δεν είναι δυνατόν να εγκρίνονται επενδύσεις τον Σεπτέμβριο όταν οι παραγωγοί θέλουν να φυτέψουν τον Μάρτιο. Οι διαδικασίες πρέπει να γίνονται πιο γρήγορα», υπογράμμισε.
Ρεκόρ συμμετοχών στην Agrotica
Παρά τις δυσκολίες, η Agrotica 2026 επιβεβαιώνει τη δυναμική του πρωτογενούς τομέα καθώς η έκθεση συγκεντρώνει φέτος 1.520 εκθέτες από 42 χώρες. Η διοργάνωση καλύπτει 38.000 τετραγωνικά μέτρα καθαρού εκθεσιακού χώρου, ενώ καταγράφεται αύξηση 49% στους ξένους εκθέτες σε σχέση με το 2024.
Συνολικά, συμμετέχουν 52 εκθέτες από 17 χώρες και από τις πέντε ηπείρους, γεγονός που αποτελεί ρεκόρ από την ίδρυση της έκθεσης το 1985. Ωστόσο, οι γεωπολιτικές εξελίξεις επηρεάζουν και τη διεθνή συμμετοχή. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει περιορίσει την παρουσία εμπορικών επισκεπτών από την περιοχή, καθώς οι μετακινήσεις έχουν καταστεί δυσκολότερες.
Ένας κλάδος σε κρίσιμο σημείο
Η αύξηση του κόστους παραγωγής, οι γεωπολιτικές εντάσεις, η κλιματική αλλαγή και οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση των επενδυτικών προγραμμάτων δημιουργούν ένα σύνθετο περιβάλλον για τους παραγωγούς. Παράλληλα, η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και οι διεθνείς δασμολογικές εξελίξεις προσθέτουν νέες πιέσεις. Όπως επισημαίνουν οι εκπρόσωποι των κλάδων, η ελληνική γεωργία χρειάζεται άμεσα εργαλεία που θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά της. Η προκήρυξη των νέων Σχεδίων Βελτίωσης θεωρείται καθοριστική για την επανεκκίνηση των επενδύσεων και τον εκσυγχρονισμό των αγροτικών εκμεταλλεύσεων. Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης αβεβαιότητας, η ταχύτητα των αποφάσεων και η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων θα καθορίσουν, όπως καταλήγουν, σε μεγάλο βαθμό την ανθεκτικότητα του ελληνικού αγροτικού τομέα τα επόμενα χρόνια.
