Το νέο πλαίσιο θα ισχύσει έως τις 30 Ιουνίου 2026 και έχει στόχο να συγκρατήσει αδικαιολόγητες αυξήσεις σε μια περίοδο έντονης διεθνούς αβεβαιότητας στις αγορές ενέργειας και πρώτων υλών.
Η βασική επιλογή της κυβέρνησης δεν είναι η οριζόντια επιδότηση, αλλά η επιβολή ανώτατων ορίων στο περιθώριο κέρδους, σε συνδυασμό με αυστηρούς ελέγχους στην αγορά. Η λογική είναι να περιοριστούν τα φαινόμενα αθέμιτης κερδοφορίας πριν οι διεθνείς ανατιμήσεις περάσουν με μεγαλύτερη ένταση στις τιμές λιανικής.
Πώς θα λειτουργήσει το πλαφόν στα καύσιμα
Στα υγρά καύσιμα το μέτρο εφαρμόζεται σε δύο επίπεδα, χονδρική και λιανική.
Για τις εταιρείες εμπορίας που προμηθεύουν τα πρατήρια, το ανώτατο περιθώριο κέρδους ορίζεται στα 5 λεπτά ανά λίτρο πάνω από την τιμή προμήθειας από τα διυλιστήρια, για την αμόλυβδη 95 οκτανίων και το πετρέλαιο κίνησης.
Στο επίπεδο της λιανικής, τα πρατήρια δεν θα μπορούν να προσθέτουν πάνω από 12 λεπτά ανά λίτρο στην τιμή με την οποία αγοράζουν τα καύσιμα από τις εταιρείες εμπορίας.
Με απλά λόγια, το κράτος θέτει συγκεκριμένο «ταβάνι» στο εμπορικό περιθώριο σε κάθε στάδιο της αλυσίδας, ώστε να αποτραπούν υπερβολικές επιβαρύνσεις για τον τελικό καταναλωτή.
Ένα απλό παράδειγμα δείχνει πώς θα λειτουργεί το σύστημα: αν μια εταιρεία προμηθεύεται καύσιμο από το διυλιστήριο προς 1,50 ευρώ το λίτρο, θα μπορεί να το διαθέτει στα πρατήρια έως 1,55 ευρώ. Αν το πρατήριο το αγοράσει σε αυτή την τιμή, δεν θα μπορεί να το πουλήσει πάνω από 1,67 ευρώ το λίτρο.
Τι προβλέπεται για τα νησιά
Για τις νησιωτικές περιοχές υπάρχει ειδική πρόβλεψη, ώστε να λαμβάνεται υπόψη το πρόσθετο κόστος μεταφοράς, όπου αυτό είναι τεκμηριωμένα αυξημένο. Η εξαίρεση αυτή θεωρείται κρίσιμη για να μην υπάρξουν προβλήματα επάρκειας, ιδιαίτερα σε απομακρυσμένες περιοχές με υψηλότερο κόστος εφοδιασμού.
Πώς θα εφαρμοστεί το μέτρο στα τρόφιμα
Στα τρόφιμα και στα υπόλοιπα βασικά αγαθά δεν επιβάλλεται ενιαία τελική τιμή, αλλά ανώτατο όριο στο μεικτό περιθώριο κέρδους για κάθε προϊόν ξεχωριστά.
Ως βάση σύγκρισης λαμβάνεται το μέσο περιθώριο που είχε κάθε κωδικός σε όλη τη διάρκεια του 2025. Αυτό σημαίνει ότι καμία επιχείρηση δεν θα μπορεί να πουλά ένα προϊόν με μεγαλύτερο μεικτό περιθώριο από εκείνο που εμφάνιζε, κατά μέσο όρο, την προηγούμενη χρονιά.
Το πλαφόν θα ισχύσει σε όλη την αλυσίδα: από τη βιομηχανία τροφίμων και το χονδρεμπόριο, μέχρι τα σούπερ μάρκετ και τις εταιρείες διακίνησης. Η παρέμβαση στοχεύει όχι μόνο στο ράφι, αλλά και στα ενδιάμεσα στάδια όπου συχνά δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για τις τελικές ανατιμήσεις.
Αυτά τα προϊόντα μπαίνουν στο πλαφόν
Στο μέτρο εντάσσονται 61 κατηγορίες βασικών αγαθών, με έμφαση σε προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης και είδη οικιακής ανάγκης.
Μεταξύ άλλων περιλαμβάνονται ψωμί, φρυγανιές, ζυμαρικά, αλεύρι, ρύζι, όσπρια, γάλα, γιαούρτι, τυριά, αυγά, βούτυρο, μαργαρίνες, ελαιόλαδο, ηλιέλαιο, ζάχαρη, δημητριακά, κατεψυγμένα τρόφιμα, λαχανικά, χυμοί, σοκολάτες, απορρυπαντικά και προϊόντα προσωπικής υγιεινής.
Η φιλοσοφία του μέτρου είναι να καλύψει κυρίως αγαθά που επηρεάζουν άμεσα το μηνιαίο καλάθι του νοικοκυριού και όχι δευτερεύουσες κατηγορίες καταναλωτικών προϊόντων.
Ρύζι
Ψωμί για τοστ
Ψωμί φρατζόλα
Φρυγανιές
Μακαρόνια τύπου σπαγγέτι
Αλεύρι για όλες τις χρήσεις
Όσπρια (φακές)
Όσπρια (φασόλια)
Όσπρια (ρεβύθια)
Πάριζα
Γαλοπούλα (αλλαντικά)
Κατεψυγμένα ψάρια
Φρέσκα ψάρια
Νωπό χοιρινό
Νωπό κοτόπουλο και μέρη κοτόπουλου
Νωπό μοσχάρι
Νωπό κρέας από αρνί, κατσίκι ή πρόβατο
Έτοιμα γεύματα (υπεραγορές)
Γάλα φρέσκο πλήρες
Γάλα φρέσκο με χαμηλά λιπαρά
Γάλα υψηλής παστερίωσης (μακράς διάρκειας) πλήρες
Γάλα υψηλής παστερίωσης (μακράς διάρκειας) με χαμηλά λιπαρά
Γάλα εβαπορέ
Γιαούρτι από γάλα αγελάδος χωρίς γεύσεις
Γιαούρτι από γάλα αγελάδος χωρίς γεύσεις με χαμηλά λιπαρά
Τυρί φέτα
Λευκό τυρί
Τυρί γκούντα
Τυρί με χαμηλά λιπαρά
Χυμός τομάτας διατηρημένος
Αυγά
Μαργαρίνες
Βούτυρο αγελάδος
Ελαιόλαδο
Ηλιέλαιο
Κατεψυγμένα λαχανικά
Λευκή ζάχαρη
Γλυκαντικές ουσίες κατάλληλες για διαβητικούς (π.χ. στέβια)
Δημητριακά
Κρέμα βρεφικής ηλικίας
Γάλα βρεφικής ηλικίας
Κάθε τύπου καφές (π.χ. ελληνικός, τύπου espresso σε κάψουλα, στιγμιαίος, γαλλικός)
Σοκολάτες και σοκολατοειδή
Μπισκότα
Χυμός πορτοκάλι
Απορρυπαντικά πλυντηρίου ρούχων (υγρά και σε σκόνη – όχι ταμπλέτες)
Απορρυπαντικά για σφουγγάρισμα και καθαρισμού επιφανειών – χλωρίνες
Απορρυπαντικά πιάτων για πλύσιμο στο χέρι
Χαρτί κουζίνας
Χαρτί υγείας
Οδοντόκρεμες
Ξυριστικές μηχανές και ανταλλακτικά ξυριστικών μηχανών
Σαμπουάν
Σαπούνια σε στερεή και σε υγρή μορφή
Αφρόλουτρα
Πάνες ακράτειας
Πάνες για μωρά
Μωρομάντηλα
Σαμπουάν για μωρά
Τροφές για σκύλους
Τροφές για γάτες
Μπαράζ ελέγχων και πρόστιμα.
Το νέο πλαίσιο θα συνοδευτεί από εντατικούς ελέγχους στην αγορά. Για τις επιχειρήσεις που θα παραβιάζουν τα όρια του μέτρου προβλέπονται πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν έως και τα 5 εκατ. ευρώ, ανάλογα με τη βαρύτητα της παράβασης και το μέγεθος της επιχείρησης.
Το μήνυμα προς την αγορά είναι σαφές: οι διεθνείς αυξήσεις δεν μπορούν να λειτουργήσουν ως πρόσχημα για αθέμιτη κερδοφορία στην εσωτερική αγορά.
Τι σημαίνει για καταναλωτές και επιχειρήσεις
Για τους καταναλωτές, το νέο πλαίσιο δεν συνεπάγεται πλήρες «πάγωμα» των τιμών, αλλά περιορισμό του περιθωρίου για αδικαιολόγητες ανατιμήσεις. Για τις επιχειρήσεις, σημαίνει ότι θα πρέπει να ευθυγραμμίσουν άμεσα την τιμολογιακή τους πολιτική με τα νέα όρια και να είναι σε θέση να αποδείξουν, σε περίπτωση ελέγχου, πώς διαμορφώνεται το κόστος και το περιθώριο κέρδους τους.
Το αν τα μέτρα θα παραταθούν πέραν της 30ής Ιουνίου θα εξαρτηθεί από την πορεία της διεθνούς κρίσης, την εξέλιξη των τιμών ενέργειας και τα ευρήματα των ελεγκτικών μηχανισμών το επόμενο διάστημα.
